comicspotting

kuwentong barbero

2012-01-19T20:55:00.000-08:00

MADALAS akong magpakalbo ngayon dahil sa dalawang kadahilanan. Una ay medyo marami-rami na ang aking puting buhok, and the best way to hide them is to get bald (not bold) all the time. Ikalawa ay mas madaling mag-ayos ng sarili kapag may lakad. Hindi na kailangang magsuklay. And, oh, lagyan na rin natin ng third reason—I guess I look better sans hair.
Ang suki ko ngayong barbero ay si Rodel. Malapit lang sa amin ang barber shop kung saan siya naggugupit. Porsyento ang kitaan sa pagiging barbero. Sa P40 kada ulo ay P20 ang kanya. Kaya sa sampung ulo halimbawa sa isang araw ay may P200 siya, hindi pa kasama rito ang tip.
Okey maggupit si Rodel. Basta nagpagupit ako sa kanya ay kasama na ang ahit ng balbas. Hindi ko alam kung bakit naging balbasin ako samantalang noong binata ako ay walang indikasyon na magiging hairy ang aking mukha. Kapresyo ng gupit ang ahit, kaya ang P100 na ibinabayad ko, kasama na roon ang tip. Buwan-buwan ay nagpapagupit ako sa kanya. Kung minsan naman ay sa parlor kapag nagpapatanggal ako ng ingrown sa mga kuko sa paa. Isa pa itong ingrown sa mga abnormalities na lumabas sa akin nang nagkakaedad na ako.
At kapag sa parlor ako nagpakalbo at nakikita ni Rodel na ahit na ahit na ako kapag nagdaraan ako sa tapat ng barberya niya, obvious sa kanyang tingin sa akin na nagtatampo siya. At nagi-guilty rin naman ako. Kaya minsan na nagpagupit uli ako sa kanya, sinabi ko ang dahilan kung bakit nagpapagupit pa ako sa iba. At nauunawaan daw naman niya.
Maraming kuwentong barbero si Rodel mula sa pangungupahan niya sa mga bulok na apartment hanggang sa mga nagiging amo niya. Kapag bulok daw ang apartment at may mga mag-asawang naninirahan, siguradong nakapamboboso sila at di na kailangang bumili ng mga video scandals sa bangketa. Tiyempuhan naman daw ang paghanap ng mabait na amo sa barber shop. Pag medyo may edad na raw ang amo, mas mabait at hindi kuripot sa pagbibigay ng supplies gaya ng blade, shaving cream, polbo at tissue.
At kahit barber shop pala ay may anomalya rin. Noon daw bago pa lang siyang natututong maggupit, may nag-recruit sa kanya para mamasukan sa isang barber shop. Ang sabi sa kanya, P10 lang kada ulo ang porsyento niya. ‘Yun pala, P18 ang talagang ibinigay sa kanya ng may-ari. Pero dahil ang naglakad sa kanya para makapasok sa pagiging barbero ang nakipag-usap sa may-ari ng barber shop, at ito rin ang nag-aabot sa kanya ng porsyento, hindi niya nalaman na kinukupitan pala siya nito ng P8 kada ulo na matatapos niya. Nalaman na lang niya ang talagang rate niya nang minsang magbakasyon ang naglakad sa kanya at ang may-ari ang mismong nag-abot sa kanya ng kanyang porsyento. Nang sitahin daw niya ang naglakad sa kanya, ang P8 daw nito kada ulo ang pinakaporsyento naman nito sa pagpapasok sa kanya sa barber shop.
Pero ang pinakamatinding inabot daw niyang anomalya ay sa isang barber shop kung saan ang mga kasamahan niyang barbero ay mahihilig sa karera. Pagdating ng hapon, halos siya na lang ang natitira sa gupitan dahil ang mga kasamahan niya’y nakatutok na sa malapit na karerahan. Natural na siya ang malaki ang kita.
Isang kaibigan niyang barbero ang nagsabi sa kanya na gagawin siyang co-maker sa uutangin nitong pera sa Bumbay. Ayaw sana niya, pero ang dahilan daw ng kaibigan niya ay ibabayad sa tuition ng anak. Naawa naman siya, kaya kahit medyo nag-aalangan ay pumayag na rin siya.
Sa madaling sabi ay pinautang ng Bumbay ang kanyang kaibigan at kasamahang barbero ng P5,000. Kinahapunan daw ay napansin niyang naglilinis ng mga gamit ang kaibigan. Nang punahin niya, ang sabi raw ay ipahahasa ang mga gunting, shaver at labaha.
Kinabukasan, hindi na raw ito pumasok. Hanggang sa mga sumunod na araw. Maging ang kanilang amo pala ay nautangan nito. Kaya alam niyang hindi na ito magpapakita pa. Nang tawagan niya ang cellphone nito, hindi na niya makontak. At nagka-migraine daw siya sa pag-iisip na sa kanya sisingilin ng Bumbay ang P5,000 na inutang nito.
Siya nga ang siningil ng Bumbay. Na hindi naman niya puwedeng tanggihan dahil siya ang co-maker sa utang. Sabi pa niya sa akin, napakarami raw ulong dumaan sa kanyang mga kamay bago niya natapos hulugan ang utang. Sa P20 kada ulo, lumalabas na kinailangan niyang maka-quota ng 250 ulo para lang makaraos sa indulto. Naawa tuloy ako sa kanya.
Anyway, tanong ko sa kanya, ano ang natutunan niya sa mga nangyaring iyon sa kanyang career bilang barbero? Napakasimple ng sagot niya: “Hindi ko ‘yun gagawin sa mga baguhan, saka sa kasamahan ko sa trabaho.”
Kung sa iba siguro, ang isasagot ay hindi na magtitiwala sa mga kasamahan. Hindi na magpapalokong muli. Pero kay Rodel, para sa kanya, ang mga maling nakita niya at ginawa sa kanya ay di dapat gayahin. Ang pagsasamantala sa kapwa ay di dapat matutunan, at magtatapos iyon sa kanya bilang isang biktima.
Ang ganda, ano po? At sa isang barbero ko napulot ang aral na iyan sa buhay. Kuwentong barbero… pero makahulugan.
(Image courtesy of religiousintelligence.org)

Maligayang kaarawan!

2012-01-05T23:03:00.000-08:00

SA aking mga kaibigan at kakilala, karamihan sa kanila, ang naaalala ko lang ang birthday ay yaong mga nagdiriwang kapag Enero. Madali kasing tandaan dahil simula pa lang ng taon. Posibleng hindi ko matandaan ang eksaktong petsa, pero tiyak ako na buwan iyon ng Enero.
Nitong January 5 ay birthday ng aking Kuya Lito na pangatlo sa aming magkakapatid. Hindi ko lang alam kung ilang taon na siya pero sa palagay ko ay umaamoy na sa sisenta. Dahil kadalasang ako’y walang pera sa umpisa ng taon, Nobyembre pa lang ay pina-birthday ko na siya, kasama na rin doon ang papasko.
Sa The Batangas Post (local newspaper na 12 years ko nang hawak) ay dalawa ang may kaarawan pag Enero; sina Tatay Ani at Emway Malaluan. Medyo nalilito na rin ako kung anong petsa pero sa aking pagkaalam ay unang linggo ng buwan. Ang aking Pareng Emway (art director) ay bata-bata sa akin nang kaunti kaya kung hindi late 30s ay baka eksaktong kuwarenta. Si Tatay Ani naman (ang publisher) ay sobrang tibay at ang alam ko’y mid-80s na siya. Dinalaw ko siya noong Nobyembre at sabi ko nga sa kanya, mukha pa siyang malakas kaysa sa akin at napaka-sharp pa rin ng isip. Nakakatuwa ang energy level niya lalo na kapag usapang publication ang topic ng aming huntahan. Taglay niya talaga ang puso ng isang mamamahayag.
Noong nasa Atlas pa ako, marami sa aking mga dating kaopisina ang nagdaraos din ng kaarawan pag Enero. Ang aming editor-in-chief na si Mr. Tony Tenorio, gayundin ang mga editors na sina Tita Opi Concepcion (Pilipino Komiks), Tita Lourdes Fabian (Moviestar), ang ninong ko sa kasal na si Gaspar San Diego (Espesyal Komiks), ang layout artist na si Edmon Celerio (na anak ni Levi Celerio at kapatid ng famous Celerio bros na Louie at Joey) at ang lettering artist na si Danny Villanueva (kapatid ng mga illustrators na sina Rudamin ‘Rudy’ Villanueva at Orlee Vee).
Sa mga nabanggit ko sa itaas ay pinakabongga ang selebrasyon ng birthday ni Tita Des dahil editor siya ng showbiz magazine at maraming artista ang nagpapadala ng pagkain. Basta birthday niya, daig ang piyestahan sa dami ng litson, cake at ice cream sa editorial office.
Sa mga bago kong kaibigan at kakilala ay mga January birthday celebrators din lang ang natatandaan ko gaya nina Gener Pedrina na eksaktong New Year ang kapanganakan, at si Rommel “Omeng” Estanislao. Ang dalawa ay lagi kong kagrupo kapag may Komikon (Komiks Convention) at pare-pareho kaming taga-ABS-CBN.
Ngayong Enero rin ang birthday ng aking unica hija. Last year pa siya nag-18 pero walang party dahil mas pinili niyang mag-travel sa labas ng bansa bilang selebrasyon. Pabor naman iyon sa akin dahil hindi na ako mapapagod; ‘yun nga lang, hindi ko siya nakita nang magdalaga. Tumawag na lang siya sa akin eksaktong alas dose ng hatinggabi na hudyat ng kanyang pagdadalaga, at sinabing sobrang saya niya sa kanyang travel at nakakaiyak daw ang experience dahil napuntahan niya ang mga lugar na gusto niyang makita. At dahil magkalayo nga kami at kahit paano’y natupad ko ang kanyang pangarap na selebrasyon, napaiyak din ako sa kanyang kuwento. Isa ang pag-uusap na iyon naming mag-ama sa mga highlights ng aking 2011.
Ngayong disinuwebe na siya, tapos nang mag-aral at holder na rin ng professional license (not driver’s license), handa na rin daw siyang magtrabaho. At natutuwa naman ako na meron na siyang mga ganitong plano ngayon sa buhay, patunay na unti-unti ay dumarating na sa kanya ang maturity.
And I guess iyon ang pinakaimportanteng bahagi ng pagdiriwang ng kaarawan—ang pagdaragdag ng maturity, hindi ng numero ng edad.
Sa mga January birthday celebrators, isang pagbati ng “Maligayang Karaawan!”

showbiz

2011-12-06T07:54:00.000-08:00

LAST December 5 ay nakasabay ko sa elevator ng ELJ Building si KC Concepcion. Kasama niyang pumasok sa elevator si Erik Santos at ang Pilipinas Got Talent finalist na si Khalil Ramos. Pauwi na ako noon matapos magsulat ng article para sa January 2012 issue ng The Buzz Magasin.
Late na ang aming deadline na dapat ay noong Nov. 26 pa dinala sa imprenta. Pero dalawang malalaking issue ang pumutok; ang KC-Piolo breakup, at ang DJ Mo “repaired video.” Nagbakbak kami ng ilang article para ma-accommodate ang mas maiinit na showbiz happenings.
Walang beso-beso from KC dahil hindi naman niya ako kilala na entertainment editor. Sa mahabang panahon na editor ako ng showbiz magazine ay wala akong nakilalang artista, at kuntento na lang akong magsulat at mag-edit ng mga articles. Maganda na rin iyon para hindi ako maging bias.
Sensitive, ayon na rin kay Piolo, ang pinagdaraanan nila ni KC. Kaya naman ilang articles na ang na-edit ko ay hindi agad maaprub ng mga inampalan. Mahirap naman kasing sulatin ang isang balita na iisang panig lang ang naririnig at wala mula sa kabila. Paano magiging patas ang artikulo? Last resort, nang hindi pa rin okey ang pinakahuling nailatag na article ay nagsulat na lang ako ng analysis tungkol sa kanilang relasyon na inihalintulad ko sa isang ordinaryong magkasintahan na nagkaroon ng tampuhan. Ang sa kanila nga lang ay masyadong naging publicized dahil pareho silang artista. Kung gusto ninyong mabasa, maging ang pinakahuling statement ni Piolo ukol sa kanilang pinagdaraanan ni KC ngayon, (shameless plug, he-he) bili na lang po kayo ng kopya.
Mas mabilis kong nagawa ang Rhian Ramos-DJ Mo brouhaha dahil makatas ang balita. Isa itong showbiz news na nakakawindang talaga.
Sa pag-iyak ni KC at pagsasabing break na sila ni Piolo, maraming tumira sa actor dahil ang husga kaagad ay bakla ito. Unawain natin si KC sa paghahanap niya ng atensyon sa napakaguwapong boypren. Pero bata si KC at matured na si Piolo na marami nang priorities sa buhay bukod sa pag-ibig lang at kiligan blues. Medyo may generation gap na kaya hindi maiiwasan ang pagsulpot ng problema. Gayunpaman, saludo ako sa actor sa pagiging tahimik at pinatunayan ang pagiging gentleman kahit pa nga naging biktima siya ng bullying sa net.
Sa kaso ni Mo, mahirap din namang husgahan ang kanyang ginawa. Pero sa panghihiya niya sa kanyang ex-GF kahit pa gaano kabigat ang kanilang pinagdaanan, mukhang mas bakla yata ang kanyang paninindigan considering na mas malaki rin ang tanda niya kay Rhian at dapat na siya ang nagpakita ng maturity. Kapag minahal mo ang isang tao, hindi ka gagawa ng isang bagay na habampanahong nakakubabaw sa kanyang pagkatao. Kung kapatid ko si Rhian o tatay niya ako, pagkatapos kong mapanood ang video ay headline tiyak sa mga balita ang gagawin kong pagputol sa ibon ni Mo.
Siguro’y nagaganap ang mga bagay na ito para paalahanan na rin ang ating mga kabataang babae na maging maingat sa usapin ng pag-ibig sa panahon ngayon. Ang pagkakaroon ng sikat at guwapong boypren ay hindi nangangahulugan ng bed of roses. Maraming kaagaw, maraming tsismis, mapupuno ka ng insecurities.
Kung techie naman na gaya ni Mo ang inyong magiging boypren, kung makikipag-break kayo sa kanya, siguraduhin ninyong nasa possession ninyo ang kanyang hard drives at memory cards. Better yet, sunugin ninyo ang kanyang iMac.
Sa tingin ko kay KC ay masaya naman siya ngayon, malayo sa hitsura ng isang babaing nabigo sa pag-ibig. Mukhang mabilis siyang naka-move on, at malaki naman ang posibilidad na magkabalikan sila ni Piolo—gaya na rin nang ipinahiwatig ng actor na sana’y makapag-usap muli silang dalawa “without the pain”.
Si Rhian ang mukhang pinagsakluban ng langit at lupa at tiyak na matatagalan bago maka-recover. Pero maganda siya, bata pa at smart… sana pagbangon niyang muli ay hindi na siya madapa. At napaka-comforting para sa kanya na sa isyu nila ni Mo, nasa kanya ang simpatya ng mga tao.
Si Mo?
Well, nangangailangan daw siya ng “professional help”. Dahil sa kanyang ginawa, mukhang kailangan nga niya talaga. Nahaharap din siya sa kaso ng paglabag sa karapatan ng mga kababaihan.
Maige na iyon kaysa maputulan siya ng ibon.

day-off

2011-11-28T22:36:00.000-08:00

ISANG araw ng Linggo iyon at may kakatagpuin akong kliyente sa isang fast food sa may Quezon Avenue. After lunch ang aming usapan, at dahil ako’y laging maaga sa mga ganitong usapan at ayokong nale-late, alas onse pa lang ay nasa meeting place na ako at nagbabasa ng Sunday news. Tinitingnan ko ang aking horoscope nang marinig kong may nagsalita sa aking harapan.
“Kanina ka pa?” boses babae iyon.
Nang tumunghay ako, hindi naman iyon ang aking kliyente. Ang babae sa harapan ko ay medyo maskulado, maitim, makapal ang buhok na walang style ang gupit pero may matamis na ngiti at mapuputing ngipin. Ang pagiging stocky niya ay lalong naging define sa suot niyang stripes na polo shirt at skinny jeans na generic.
Hindi ako maka-react. Agad siyang naupo sa harapan ko. Pagpapatuloy niya, “Buti nakita ko agad ang Spider-man sa T-shirt mo kaya nakilala agad kita.”
Tzing!
Naisip kong napagkamalan niya ako na ka-eyeball niya dahil sa kamisetang suot ko. Pero bago pa ako nakapagpaliwanag ay nagsalita siya uli. “Pakainin mo naman ako, gutom na ako. Naglaba pa kasi ako bago ako umalis sa bahay.”
Ewan kung bakit nagpatianod ako. Tiniklop ko ang binabasa ko at tinanong ko siya. “Ano’ng gusto mong kainin?”
“Kahit ano,” sagot niya. “Basta libre masarap kainin.” At sinundan niya iyon ng masarap na hagikhik.
Nagpunta ako sa counter at umorder ng combo para sa kanya. Nagkakape na ako noon kaya nagdagdag na lang ako ng hash brown para sa akin. Inalok niya ako pagkaabot ko sa kanya ng pagkain, tumango lang ako at humigop ng kape.
Nagtanong muli siya. “Dala mo ang kotse ng amo mo?”
Muntik ko nang naibuga ang hinihigop kong kape! Confirmed na househelp ang kaharap ko, at ang ka-eyeball niya na napagkamalan niyang ako ay isang family driver.
Nakatuwaan ko nang magpanggap. “Ah, hindi ko pwedeng gamitin iyon pag day-off, kasi sina Sir ang gumagamit. May lakad pag Sunday ang buong pamilya.”
Nagpakawala siya ng isang maikling, “Aah…”
Nagsimula kaming maghuntahan. Pinilit kong maging creative para makakuha ng mga datos sa kanya. Beinte uno anyos, panganay, laging nagpapadala ng pera sa pamilya. Tipikal na kuwento ng mga anak mahirap na napapadpad sa Maynila para makahanap ng magandang bukas. May BF sa province na di naman siya tine-text. At kapag nalulungkot at nangungulila sa minamahal, naghahanap ng ka-text para kapag day-off ay may ibang aktibidad maliban sa regular Inday routines.
Noong buhay pa ang Atlas ay marami akong kaibigan na madalas makipag-phone pal sa mga Inday at idine-date kapag day-off. Nagunguna na rito ang kababayan kong si Alex Areta, ang kumpare kong si Meyo de Jesus at bayaw na hilaw na si Benjie Valerio. Si Omeng Estanislao, once upon a time yata ay may naka-phone pal ding Inday.
At naitanong ko kay Inday, este, hindi ko nga pala alam ang pangalan niya, kung ano’ng probinsya niya.
“Ikaw naman makakalimutin,” sagot niya. “Sabi ko nga sa text Masbate.”
Masbate…
At nagbalik sa akin ang isang alaala noong third year high school ako.
Nag-aalaga kami ng baka noong nasa bukid pa ako at kalimitan ay mula sa Masbate ang naipapadala sa mga pamilihan sa Batangas. Excited ako isang umaga dahil sabi ng aking ama ay darating na ang torete (binatilyong baka) na aalagaan ko. Nang dumating ang trak na kinalululanan ng mga bagong dating na baka at isa-isang ibinaba, itinuro sa akin ng aking ama ang nakatoka para sa akin. Matapos pumirma ng aking ama sa dokumento (may rehistro ang mga baka), hinila ko na ang aking torete at isinoga sa isang haligi ng aming bahay.
Nagtititigan kami ng torete. Hinimas-himas ko ang ulo niya. Iniisip ko na after one year ay mabebenta na ito sa malaking halaga, at may porsyento ako sa pag-aalaga. Kausuhan ng cassette recorder noon at walkman, ‘yun ang plano kong bilhin sakaling mabenta ang baka. By next year din ay graduating na ako, may pambili na ako ng Truvenize na susuutin sa graduation.
Habang lumilipad ang aking isip, nagulat na lang ako sa ginawa ng torete. Bigla niya akong sinuwag! At kahit di pa siya masyadong malaki ay napakalakas, humagis ako at bumagsak sa bunton ng mga sinibak na kahoy na panggatong. Naramdaman kong may umagos na mainit sa bandang kanan ng noo ko. Nang kapain ko, dugo!
Kasunod niyon ay nagrumpi ang torete. Nagwala nang todo. Sumaklolo sa akin ang aking ama at binuhusan ito ng tubig para kumalma. Nilagyan ko naman ng dahon ng bayabas ang sugat sa aking noo.
“Mailap (wild) pala ito,” komento ng aking ama. “Mahihirapan kang alagaaan ‘yan.”
True enough, ang torete mula sa Masbate ay isa palang cow from hell. Lagi kaming nagbubuno kapag ililipat ko siya ng puwesto. Maraming beses niya akong nasuwag. Marami naman akong naubos na palapa ng saging sa kapapalo sa kanya. Nagkaroon ako ng galit sa kanya kaya pagkakagaling ko sa school at pupuntahan ko siya kung saan nakasoga, magbubuno agad kaming dalawa. Titiyakin ko na ang pagkakatali sa kanya ay hindi magbibigay sa kanya ng espasyo para masuwag ako. Sabi nga ng tatay ko, ako raw ang gumawa ng paraan para ito maging maamo.
At nang masanay na siya sa akin, naging mabait naman kalaunan. Nahahaplos ko na siya nang di nagiging bayolente, nasusubuan ng damo nang di na ako sinusuwag. Naging kaligayahan na ang pag-aalaga at pagpapataba sa kanya.
Mahirap mag-alaga ng hayop sa loob ng mahabang panahon dahil magkakaroon ka ng emotional attachment dito. Magiging bespren mo kahit pa kambing, baboy o manok. Kaya nang dumating ang time na ibebenta na ang bakang alaga ko na mula sa pagiging mailap ay naging maamo, nalungkot ako. Nakatingin siya sa akin nang isasakay na sa trak para dalhin siya sa pamilihan, parang nagpapasaklolo. Gusto kong mapaiyak sa isipin na baka gawin siyang de-lata. Iyon ang dahilan kung bakit di ako kumakain ng anumang luto mula sa karneng baka. Hanggang ngayon ay di ko pa rin siya nakakalimutan dahil sa aking pilat sa kanang noo.
“Manonood na ba tayo ng sine?”
Nagbalik ako sa kasalukuyan nang magsalita si Masbate girl. At may plano pa pala silang manood ng sine ng kanyang ka-eyeball! Eksakto namang nag-text ang ka-meet ko. Change venue raw kami, puntahan ko siya sa isang mall.
Time na rin sa akin para magpa-excuse sa kaharap ko. “Naku, pinauuwi na ako ng amo ko,” dahilan ko sa kanya pagka-reply ko sa kliyente. “Next time na lang tayo magsine.”
“Okey…” sabi niyang malungkot.
Na-guilty naman ako sa reaction niya. Nagbalik ako sa counter at nagpa-takeout ng dalawang combo at ibinigay ko sa kanya. Dalawa para sakaling dumating ang tunay niyang ka-meet, meron na silang makukukot. Binigyan ko rin siya ng P100. “Pantaksi,” sabi ko. At iniwan ko na siya.
“Text, text, ha?” pahabol niya.
“Sure,” sagot ko.
Hindi ko alam kung ano na ang nangyari pagkaalis ko. Dumating kaya ‘yung family driver? Natuklasan kaya niyang nagpanggap lang ang mamang naka-Spider-man T-shirt?
At ano kaya kung sumama ako sa kanyang manood ng sine?
Ah, siguro itatanong ko na lang kina Alex Areta, Meyo de Jesus, Benjie Valerio at Omeng Estanislao kung hanggang saan ba sila nakararating kapag day-off ang ka-date.

Komikon November 19

2011-11-17T10:03:00.000-08:00

See you there!
For more details, bisitahin lang ang:
www.komikon.org
http://gerry.alanguilan.com/
Larawan/poster mula sa website ni Gerry Alanguilan.

application letter

2011-11-15T07:25:00.000-08:00

NAALALA ko, noong nasa kolehiyo pa ako, second sem ng second year sa English subject nang magsimulang turuan kaming gumawa ng application letter. Nakakatuwa dahil para bagang inihahanda ka na pag talagang maghahanap ka na ng trabaho after graduation. Iyon din ang panahon na naging curious ako sa pagbabasa ng mga classified ads sa diyaryo para maghanap ng job vacancies.
Bahagi ng aming subject, at bilang final exam na rin, ay ang paggawa ng application letter na ipadadala namin sa kumpanya na aming napili. Biro pa ng aming instructor, kung sino ang makatanggap ng reply ay mataas ang grades.
Ang problema ko noon ay pagdating sa work experience dahil wala pa naman akong masyadong karanasan sa pagtatrabaho. Kaya matiyaga akong naghanap sa diyaryo ng trabahong babagay ang kuwalipikasyon ko na isang graduating student ng technical course.
Ang natatandaan ko, ang kumpanyang inaplayan ko ay Noah’s Ark Sugar Refinery na nasa Mandaluyong City. Nangangailangan sila ng office personnel. Tutal ‘kako ay para lang naman sa requirement sa subject, baka puwede na. Matapos ma-approve ng aming instructor ang aking letter of application, ipinamakinilya ko iyon sa isang professional typist na may puwesto sa palengke (wala pa noong computer), diretso ako sa post office at inihulog ang sulat.
After three weeks ay nakatanggap ako ng reply! Medyo mabilis na iyon considering na noong ‘80s ay napakabagal ng sistema sa post office (hanggang ngayon naman). Excited akong buksan ang sagot, hindi dahil baka natanggap ako, kundi ang thought na ang application letter ko pa lang ang may dumating na sagot sa aming magkakaklase at nakatitiyak na ako ng mataas na grades.
Hindi ako nagkamali. Hindi ako tinanggap sa trabaho at sinabing puno na ang vacancy pero ilalagay nila sa kanilang record ang aking application letter “for future reference” sakaling mangailangan uli sila. Okey lang naman sa akin dahil noong time na iyon, bagaman at kailangan kong magtrabaho ay priority kong sa Batangas mag-work at hindi sa ibang lugar.
Ipinakita ko sa aming instructor ang reply at natuwa naman siya sabay lagay ng mataas na grade sa tapat ng pangalan ko. Sa pagkaalam ko, kahit hindi ako natanggap ay ako lang sa aming magkakaklase ang dinatnan ng reply.
Nang maka-graduate ako ay kabi-kabila ang pinadalhan ko ng application letter. Most of the time ay natatawag ako for interview pero hindi ako ma-in. Karaniwang problema ko noon ay ang aking built dahil ako’y payat na payat. Iniisip siguro ng recruitment officer na baka sa halip na mapakinabangan nila ako, sila pa ang magastusan sa pagpapaospital sa akin.
Dinatnan ako ng letter of reply mula sa Arnel Plastic Company na nasa Pasig City. Matapos akong ma-interview ay di na uli ako tinawagan. Sinagot din ako ng PASAR (Philippine Associated Smelting and Refining) Company na ang planta ay nasa Ormoc City pero ang requirement nila, kailangan ay may asawa dahil nga madedestino sa nasabing lugar at kailangan ay kasama ang pamilya. Binata pa ako noon at wala pa sa hinagap na magaganap ang Ormoc tragedy.
Minsan naman bukod sa interview ay may written and actual exams pa. Nakakapasa naman ako pero hindi ako ang napipili. Pinakamalapit kong naabot ay ang pagpirma na sa employment contract matapos akong makapasa sa interview, written and actual exams sa Holland Milk Products sa Laguna na ngayon ay pag-aari na ng Alaska. Na-orient na ako ng kanilang HR, pero nang malamang ako’y isang Katoliko, sa hindi ko maipaliwanag na dahilan ay na-hold ang aking employment at di na ako uli tinawag. Nang nasa Saniwares na ako at naikuwento ko iyon sa isa kong katrabaho na galing sa nasabing company, may preferred ngang religion noon ang nasabing company dahil hindi nagtatatag ng union.
Nang matanggal ako sa Atlas ay napakarami ko ring inaplayang company, ang iba ay hindi related sa publishing. Nang ni-renovate ang Agora Complex sa San Juan City noong 2002 at jobless ako ay nag-apply akong market inspector. Nagustuhan ng project engineer ang aking “credentials”, mahilig kasi siyang magsulat, nagulat siya na ang isang dating writer/editor ay nag-aaplay na market inspector at tinanggap niya ako on the spot! Anyway, nag-present din naman ako sa kanya ng mga innovations kung paano mapapaganda ang sistema sa makabagong palengke na na-research ko sa internet bago ako sumalang sa interview at na-impress naman siya.
Kaso ay hindi agad natuloy ang operation ng nasabing palengke dahil sa problemang legal. At na-hire ako ng isang bagong publishing company.
Kahit naman ngayon ay nagpapadala ako ng application letter kapag may nakikita akong vacancy, at nakatatanggap pa rin ako ng tawag for interview. Minsang naging “banal” ang aking puso ay naisipan kong mag-apply sa mga kumpanyang naglilingkod sa Panginoon. Isa rito ang Compassion Philippines na may opisina malapit sa dating compound ng Atlas sa Roces Avenue, pero iingatan na lang daw muna ang aking application letter. Nakarating ako hanggang written exam sa Communication Foundation for Asia sa may Sta. Mesa, Manila (publisher ng Gospel Komiks) pero hindi na ako na-interview.
This year ay nagpadala ako sa GMA-7, TV5 at Pilipino Star, pero wala akong natanggap na reply.
May thrill para sa akin ang pagsulat ng application letter. Weird, pero ang pagtingin sa mga job vacancies sa classified ads at pagsagot dito ang isa sa mga libangan ko on weekends.
For the record, marami-rami na rin naman akong napasukang kumpanya, pero ni isa sa mga ito ay hindi ako nagpadala ng application letter o nag-apply kundi kusa nila akong tinawag. Siguro ay iyon ang pambalanse kung up to now ay hindi pa ako nakasusulat ng “winning application letter”.

rare occasion...

2011-10-29T08:44:00.000-07:00

...Na makasalo sa kainan ang isang Kris Aquino!

kuwentong poso

2011-10-21T20:24:00.000-07:00

NANG may itayong poso o gripo (artesian well) halos katapat lang ng aming bahay ay isa ako sa mahigpit na tumutol. Noon ay desk editor pa ako sa Kabayan (Manila Times) at madalas naming balita ang walang humpay na pagbaha sa Camanava area kahit hindi tag-ulan. Isa sa itinuturong dahilan ng malawakang pagbaha sa lugar kahit di umuulan ay ang pagbaba ng level ng kanilang lupa sanhi ng pagkaubos ng tubig sa ilalim dahil sa sobrang dami ng poso. Maging ang mga pabrika rito noon ay gumamit ng poso para sa kanilang water utilities.
Anyway, mas nanaig ang bilang ng mga gustong magkaroon ng poso kaya wala akong nagawa. Naghukay, naitayo at sa madaling sabi ay nagagamit naman kahit hindi maganda ang quality ng tubig—madilaw, medyo may buhangin at lasang kalawang.
Nilagyan ko ng medyas ang pinaka-faucet ng gripo para masala ang tubig. Alam n’yo bang may nagnakaw pa? Aanhin naman kaya iyon ng nagnakaw kung walang kapares? Inilagay ko uli ang kapares, at hindi na ako nagtaka na kinabukasan ay nawala uli. Hindi na ako naglagay dahil ayoko namang maubusan ng medyas.
Noong una ay tatlo lang kaming umiigib doon dahil sa kalidad ng tubig. Ginagamit ko sa pagdidilig at paglilinis ng palitada. Nang dumating ang bagyong Milenyo at matagal nawalan ng supply ng tubig ay dumami na ang umiigib. Marami na ang nakaalam, maging tagaibang barangay, na may poso pala roon.
Mula noon, parang tayaan sa lotto ang pila sa poso. Dapat ay sa aming barangay lang iyon (na kokonti ang tao, wala pang 30) pero ngayon ay dinarayo na ng mga tagaibang barangay. Doon na rin nagsimula ang problema.
Ilan-ilang drum kung umigib ang mga dumadayo na wala palang service ng Maynilad. Nakakariton o kaya’y pedicab. Naghambalang sa kalye. ‘Yung iba na tinatamad maghakot ng tubig ay doon na naglalaba. Meron pang doon na rin naliligo. Nagmistulang evacuation area ang tapat ng poso.
Disente sa aming kalye dahil nga iilan ang tao. Mula nang dumami ang humahakot ng tubig mula sa poso, iba’t ibang hitsura na ang makikitang yao’t dito. May soltera akong kapitbahay na labis nang naeeskandalo sa mga lalaking naliligo roon (ang iba raw ay may pagka-exhibitionist). Naglagay siya ng karatula na bawal maglaba at maligo, walang pumansin. Sa isang bansang ang mga tao ay umiihi sa pader, hindi marunong pumila sa mga pilahan at hindi marunong sumunod sa batas-trapiko, sino ang susunod sa karatulang nagbabawal maglaba at maligo?
Nakita ko mismo na may mga naliligong lalaki sa poso at siyempre pa ay na-high blood ako. Maraming babae sa bahay. Ang ilan ay mga dalagita. Hindi talaga maganda na makakita ng ganoon. Saka ang paliligo ay pribadong activity, at dapat ay walang nakakakita kung paano ka maghilod.
Nang matapos maligo ang lalaki, nang paalis na ay kinausap ko—nang mahinahon. Sinabi kong kung puwede, next time ay umigib na lang siya at sa kanila maligo. Parang wala siyang narinig. Siyempre pa ay nabastos ako at umatake ang pagiging pikon. Sabi ko sa kanya, sa susunod na maligo uli siya roon ay sasaksakin ko siya.
Naligo pa rin ang walanghiya. Hindi ko siya sinaksak matapos ang kaunting pagdidili-dili. Ayoko rin namang makulong nang dahil lang sa pagsaksak sa isang taong maraming libag.
Ginawa ko ang dapat gawin ng isang disenteng tao. Sumulat ako sa barangay para ireklamo ang sitwasyon at para panindigan ang nauna kong oposisyon sa pagtatayo ng poso. Nang dalhin ko ang sulat, nakita ko ang mamang matigas ang ulo sa loob ng barangay. Barangay tanod pala ang makapal ang mukha. Pagkabasa ng chairman ng aking sulat ay itinuro ko ang lalaki, isa ‘kako ito sa madalas maligo. Namura ni Chairman ang kumag at muntik sinampal.
Gayunpaman, sabi sa akin ni Chairman ay medyo maselan ang isyu kung pagbabawalang umigib ang tagaibang barangay lalo pa at proyekto iyon ng city hall. Ang tanging magagawa na nga lamang daw niya ay ipagbawal ang paliligo. ‘Yung paglalaba raw ay hayaan na lang tutal ay mahirap talaga para sa isang babae na umigib at maglaba at the same time. Okey na rin ‘kako sa akin iyon, basta bawal ang maligo. Biniro niya ako na, “Paano kung seksi ang maliligo?” Sagot ko, “Aba, makikiligo ako!”
At nagkatawanan kami.
Isa sa ginawang solusyon ni Chairman ay paradahan ng water tank ang tapat ng poso, at kahit paano’y nakabawas iyon sa aking pagkaasar dahil hindi ko na nakikita ang aktibidad doon. Nang lumakas naman ang daloy ng tubig sa aming linya ay hindi na rin ako umigib sa poso.
Noong isang linggo na naghahanap ako ng kapirasong tabla na itatapal ko sa aming bakod nang mapagawi ako sa may poso. Nagulat ako na puro tambak na lang iyon ngayon ng mga kahoy at kung anu-ano. Sabi ng kapitbahay ko ay natuyuan na raw ng tubig, at para magamit muli ay kailangang magdagdag ng ilang pirasong tubo. Pero hindi na rin daw pabor si Chairman na i-request pa sa city hall. Iyon na rin siguro ang naisip niyang paraan para mawala na ang mga reklamo sa pagkakaroon nito. And to think, hindi naman mismong mga nasasakupan niya ang nakikinabang doon at sa halip ay napeperhuwisyo pa.
Habang tinitingnan ko ang mga larawang ito, bagaman at hindi pa talagang malamig ang simoy ng hangin, sumaya na ang aking damdamin.

ang footlong ni migz

2011-10-20T04:08:00.001-07:00

HINDI Migz ang tunay niyang pangalan. Hindi rin siya lalaki kundi isang babae. Ito lang ang naging tawag ko sa kanya dahil ito ang pangalan ng burger store na pag-aari niya. Hindi ko na nalaman ang tunay na pangalan ni Migz kahit ako’y isa sa mga suki niya.
Iba ang orihinal na Migz na may-ari ng burger store at nabili lang niya mula rito. Hindi na niya pinalitan ang pangalan dahil dito na nakilala ng mga bumibili. Malapit lang sa bahay namin ang puwesto niya kaya kung mahirap mag-isip kung ano ang meryenda, o kung may bisitang dumarating at walang maihahanda kaagad, Migz to the rescue.
Thirty-something na siguro si Migz at single pa. Binibiro ko nga siya na suwerte ang mapapangasawa niya dahil kaya niyang buhayin. Morena siya, hindi katangkaran. Medyo chubby nang konti pero wala pa namang puson. Charming at may nakahandang ngiti kaya kung baguhan kang kostumer ay hindi ka maiilang sa kanya.
Masarap ang kanyang hamburger. Siya raw mismo ang gumagawa ng patty na natutunan niya sa isang cooking school. Bukod sa patty ay may coleslaw na siya rin ang nagtitimpla, pritong itlog, cheese, pipino at iba’t ibang condiments na ikaw na ang pipili. Medyo may kalakihan din ang bun na kanyang ginagamit. Sa halagang P20, busog ka na. Kung footlong ang iyong bibilhin, maghapon kang may pagkain.
Nakakatuwa ang footlong niya (ideya lang ‘yung nasa picture) dahil hindi hotdog ang palaman kundi patty rin. Hinuhulma niyang parang longganisang mahaba. Masarap din ang pagkaka-toast ng bun kaya naman napaka-crunchy na kainin.
Kita ko ang dami ng kostumer kaya minsang bumili ako ay nag-alok ako sa kanya ng business partnership. Magdadagdag ‘kako ako ng puhunan, kumuha kami ng isa o dalawa pang crew para mas mabilis ang serbisyo. Pag-iisipan daw niya. After a week ay bumalik ako para tanungin kung call siya sa proposal ko. She turned down my offer.
Naisip kong nagpakapraktikal siya. Bakit nga naman kukuha ng kapartner na bagaman at mas lalaki ang kita niya ay may kahati naman doon maging sa decision making? Isa pa ay estranghero pa rin naman ako sa kanya kahit pa sabihing matagal na niya akong suki. Hindi advisable na kumuha ng business partner na hindi mo alam ang likaw ng bituka. Anyway, I remain one of her loyal patrons.
Nang medyo mapahilig ako sa healthy lifestyle at nagbago ang mga kinakain ko ay bihira na akong bumili kay Migz. Siguro ay once a month na lang. Minsang umorder ako sa kanya ay matamlay siya at parang wala sa mood. Dahil ako’y tsismoso, tinanong ko kung buntis siya.
Natawa naman siya. Hindi raw. Plano na raw niyang isara ang Migz.
Nagulat ako. Nalulugi ba ‘kako? Malakas pa naman sabi niya kung customer ang pagbabatayan. Sa ibang bagay raw siya nalulugi.
At nagkuwento siya nang shocking.
Marami na raw kasi siyang naging kaibigan sa puwestong iyon. Halos ang mga nakatira sa tabi-tabi ay BFF na niya. At doon nagsimula ang problema. Napakarami raw nang “nakikiluto” sa kanya!
“Alam mo ba, Kuya, na ang LPG ko ay hindi umaabot ng isang buwan?” kuwento pa niya sa akin. “Mula almusal dito na nakikiluto ng longganisa, itlog at kung anu-ano pa. Nakakahiya naman kung tatanggihan ko.”
Bilang patotoo sa sinasabi niya, isang matandang babae na may dalang ilang pirasong hotdog ang dumating at buong tamis na nagsabing makikisuyo naman siya ng pagpiprito. Napatingin si Migz sa akin na para bang sinasabing, “Kita mo na, Kuya?”
At may mga sumunod pa nga sa matandang babae. Pakiramdam ko ba, ang puwesto ni Migz ay naging lutuan ng bayan.
Sa isip-isip ko, kung naging kapartner niya ako ay hindi puwede iyon. Sa salbahe kong ito, pag may nakiluto ay baka isubo ko sa nakikipaki at ipakain ko nang hilaw.
Biro lang po. Actually, nauunawaan ko si Migz. Pag matanda na kasi ang nakikiusap ay mahirap naman talagang tanggihan. ‘Yun nga lang, sakripisyo ang kanyang gatong at mantika. Hindi naman puwedeng pag may nakiluto ng longganisa ay hindi lilinisin ang kalan at itatapon na ang oil dahil lalasa iyon sa patty.
Iyon ang naging huling order ko ng hamburger kay Migz. Minsang nadaanan ko ang kanyang puwesto ay mga gulay at prutas na ang kanyang tinda. Siguro naman ay mababawasan na ang mga balasubas sa kanyang negosyo. Wala naman sigurong manghihingi ng libreng prutas sa kanya.
Nanghihinayang ako sa unang negosyo ni Migz. Kung may bakante pa nga lang na puwesto sa lugar na iyon ay baka nagtayo ako ng burger stall.
Isa rin itong halimbawa na pag negosyante, dapat yata talaga ay matigas ang puso. Dahil kung astig siya sa pagtanggi umpisa pa lang sa mga nakikiluto, hindi nagsara ang kanyang napakagandang negosyo.
At nakapagtataka rin naman na may mga taong talagang mapagsamantala. Pag nahalatang mabait ka, sasamantalahin ang iyong kabaitan kesehodang ikaw mismo ang magsakripisyo para lamang sila mapagbigyan.
Kay Migz, hindi ko pa masabi kung malakas din ang kanyang kita ngayon. Sana lang, hindi na maulit ang dating dilemma na kinaharap niya. Sana naman kapag bumili ako sa kanya ng mangga ay hindi niya ibabalitang magsasara na siya dahil maraming nanghihingi lang ng kanyang paninda.

akda group meeting sept. 24

2011-09-25T02:35:00.000-07:00

From left: Allan, Dino,Norby, Omeng, Ron

wifey's WIP

2011-09-25T02:30:00.001-07:00

Derwent pastel pencils.

asar-talo

2011-09-20T07:15:00.000-07:00

PERHUWISYO ang inabot ko kanina sa may Magsaysay Boulevard, Sta. Mesa, Manila habang papunta ako ng bangko. May problema sa bangko kung saan ako may credit card, at kailangan kong maka-report bago mag-eleven thirty.
May rally ang mga estudyante ng main branch ng Polytechnic University of the Philippines (Sta. Mesa campus). Kahapon, kahit hindi sila miyembro ng anumang transport group ay kasama sila sa protesta sa sobrang taas ng presyo ng krudo. Hindi pa pala nasiyahan ang mga taga-PUP kahapon at umulit ngayon.
Okey lang naman sa akin ang ganitong mga rally dahil pagpapahayag ito ng damdamin sa isang demokratikong bansa. Ang hindi okey ay ang paraan nila. Nakaharang sa kalsada samantalang puwede naman silang magsisigaw sa tabi at hindi magiging sanhi ng mabigat na trapiko.
Ang intensyon nila talaga ay ang magkaroon ng trapik at umakit ng gulo. Mang-provoke ng mga nabubuwisit na karaniwang tao na gaya ko at magkaroon ng komosyon. Manggalit ng mga pulis para pag sinaktan sila, ang pamahalaang Aquino ay brutal, may militarisasyon sa Pilipinas. Lahat ng akusasyon.
Ang sinasakyan kong jeep ay hindi makaabante dahil may isang estudyanteng nakaharang at kunwari’y nagmamando ng trapiko. Sinamahan siya ng isa pa, at gaya niya, kunwari ay kumukumpas na pinalalakad ang mahabang pulutong. Isang lola na kasakay ko ang nagalit at sinigawan ang dalawang estudyante na umalis sa pagkakaharang. Ang pabalang na sagot ng isa: “Makisama po kayo sa aming ipinaglalaban!”
P—ta—‘na! Sa isip-isip ko, ilan sa napakaraming estudyanteng ito ang bukal sa loob ang ginagawa at, uh, nakikipaglaban para sa kanilang mga karapatan? Ano ba ang kanila talagang ipinaglalaban? Mura na ang tuition fee sa PUP. Sa isang semester nila ay mas mahal pa ang ibinayad ko sa Photoshop class na pinasukan ko na di naman ako natuto. Ano ba ang napapala nila sa paglalakad na iyon at pagpapasikip ng trapiko? Bukas ba ay mura na ang krudo? Bukas ba ay wala na silang babayarang tuition?
Good thing na may sense of humor ang lola na kasakay ko. Tumingin siya sa akin at ngumiti. Aniya, “Makisama raw ako sa kanila. May rayuma na nga ako pagraralihin pa ako ng mga batang ito!”
Napangiti rin ako.
Kumuha ako ng ilang litrato at bumaba ng jeep. Sabi ko sa mga kumag na sadyang humaharang sa jeep na baka naman puwedeng tumabi sila para makalampas kami. Sobra-sobra na ‘kako ang haba ng mga sasakyan at nakakabingi na ang mga busina.
“Makabayan” ang paraan ng pagsagot sa akin ng isa. “Pasensya na po, Manong. Gusto lang po naming iparamdam sa gobyernong Aquino ang aming mga karaingan.”
‘Ika nga ay nabasa ko na ang ganitong dayalogo. Narinig ko na. Paulit-ulit na. Nakakasawa na. Wala na sa katotohanan. Sinasabi na lang nang mekanikal. Sumasakay sa bandwagon.
“Nauunawaan ko naman kayo,” sabi ko sa mga bata sa mahinahong tinig. “Pero kailangan kong makarating sa bangko bago mag-alas dose. Magbabayad kasi ako ng aking mga buwis. Pandagdag din iyon sa inyong tuition fees.”
Kitang-kita ko sa mga mukha nila na parang si Victor Ortiz na na-knockout ni Floyd Mayweather, Jr. Umiwas sa akin ng tingin at pasimpleng sumama na sa mga naglalakad. Sumakay uli ako sa jeep at nakalampas na kami.
Noong araw ay init ng ulo ang ginagamit ko sa mga ganitong sitwasyon. Ngayon, gumagamit na lang ako ng mga taktikang ‘ika nga ay asar-talo.

pag may tiyaga...

2011-09-08T00:26:00.000-07:00

NOONG September 3 ay umalis ng bansa ang aking isang pinsan para magtrabaho sa Singapore. Natuwa ako para sa kanya. Mahigit 10 taon na siyang nag-a-apply ng trabaho sa abroad.
May maayos naman siyang trabaho rito. ‘Yun nga lang, iniisip niyang mas madali ang pag-asenso kung sa ibang bansa siya maghahanapbuhay dahil mas malaki ang suweldo. May pamilya na kasi siya at isang anak.
Saksi ako sa mga naging sakripisyo niya sa paghahanap ng trabaho sa abroad. Kahit college graduate siya ay napilitan siyang mag-training sa ibang field. Sa pagkaalam ko ay nag-aral siya ng bartending, caregiver at ang pinakahuli ay process control and instrumentation. Ironic dahil dito sa huling training niya saka pa siya nakakuha ng trabaho—at ito naman ang kursong tinapos ko pero hindi ko nagamit matapos akong maka-graduate.
Nasa Batangas siya noong nag-a-apply. Pag wala akong pasok, basta lumuwas siya ay nagkikita kami. Nagpapatulong din siya kung saan makakakuha ng letterhead para sa kanyang certification. Kung minsan, ako ang tumatawag sa agency para kumustahin ang kanyang application.
Marami siyang anecdotes sa kanyang pag-a-apply, na ayon sa kanya ay napakaganit. Malas daw yata siya. Hindi niya alam kung bakit qualified naman siya ay hindi siya ang matawag para sa trabaho. Minsan pa nga raw, madaling-araw siya lumuwas para mag-report sa agency na kanyang inaplayan, nasa pinto pa lang daw siya ng opisina, ni hindi pa nakakapasok man lang, sasabihin na sa kanya ng sekretarya na hindi siya nakasama sa mga paaalisin. Kaya magugulat na lang daw ang misis niya na bago magtanghalian, nakabalik na siya ng Batangas.
Gayunpaman ay tuloy lang siya sa pag-a-apply. Sabi niya sa akin, hindi naman siya nagbibigay ng lagay kaya walang nawawala sa kanya maliban sa pagod. On the side ay tuloy rin naman siya sa kanyang trabaho. Isa siyang health worker.
Minsan ay nagkakuwentuhan kami. Sabi niya sa akin ay mukhang hindi na talaga siya makaaalis ng bansa. Baka raw hindi nakaguhit sa palad niya. Noong time na iyon, bahagi ng trabaho niya bilang health worker ang magpakain ng mga batang malnourished sa mga malalayong nayon sa Batangas. Siya rin ang nag-i-schedule ng mga pagbabakuna, at kung anu-ano pang medical mission.
Sabi ko sa kanya, baka kaya hindi siya nakakaalis ay dahil kailangan siya ng aming mga kababayan. Baka rin ‘kako iyon ang papel na ibinigay sa kanya ng Panginoon. Napaka-awkward para sa aming dalawa ang mag-usap ng ganoon kaseryoso at “holy” dahil noong mga bata pa kami ay pareho kaming walanghiya.
Ang sagot niya sa akin ay baka nga raw iyon ang itinakda sa kanya. Sinabi niya iyon nang buong katapatan, walang regrets at puno ng kasiyahan sa mukha. Naikuwento pa niya ang kakaibang fulfillment na nararamdaman daw niya kapag may batang nasaksakan niya ng injection at alam niyang ligtas na sa sakit. Biro ko naman sa kanya ay gumaganti lang siya dahil noong mga bata pa kami ay nuknukan siya ng duwag sa turok at kapag may mga dumarating sa aming baryo na mga taga-health office para magbakuna ay palahaw na siya ng iyak.
Ang akala ko noon ay hindi na nga siya aalis. Plano na lang niya sana na mag-attend ng mga seminar para tumaas ang ranking niya sa kanilang opisina.
Kaya nagulat na lang ako nang mag-text siya sa akin at magpaalam na paalis na nga raw siya. Hindi na kami nagkita. Tinawagan ko siya sa telepono at nag-wish sa kanya ng good luck. Sa wakas, sabi ko sa kanya, natuloy rin. Sakay na siya noon ng van na maghahatid sa kanya sa airport.
Sa aming pag-uusap ay sinabi kong siguro ay ito na rin ang tamang panahon para nga siya makaalis. Malaki na ang kanyang anak, matured na at maiwan man niya ay alam na ang takbo ng buhay. Hindi gaya noong nag-a-apply siya ten years ago, hindi niya nakita kung paano lumaki ang anak niya. Hindi niya nasubaybayan ang formative years, ang pagiging adolescent.
Iyon din ang naging assessment niya, at nagpasalamat siya sa naging gabay na rin sa kanya ng Panginoon. Sabi ko naman sa kanya, ganoon talaga, basta gumawa ka nang mabuti sa kapwa, you will be justifiably rewarded.
Hindi ko na pinahaba ang aming pag-uusap dahil alam kong gusto rin niyang magkaroon ng oras sa kanyang misis at sa kanyang anak na katabi niya noon sa sasakyan. Mag-ingat na lang ‘kako siya lagi, at mag-ipon para madali siyang yumaman. Nagpasalamat siya, hindi raw niya ako kalilimutan. Ang ibig sabihin niyon ‘kako, to lighten up the mood dahil alam kong naiiyak siya sa paghihiwaly nilang mag-anak, pagbalik niya ay may rubber shoes ako gaya nang madalas naming biruan. “Nine-and-a half or ten,” biro ko sa kanya. Sagot niya, “Nike.” At nagkatawanan kami sabay paalaman na.
Natutuwa ako para sa aking pinsan. Hanga rin ako sa naging tiyaga niya sa pag-a-apply. Isang patunay lang ito na kahit gaano kahirap gawin ang isang bagay, kahit pa anong malas ang sa tingin mo ay dumarating sa ‘yo, basta naniniwala ka sa sarili mo, kaya mo.
‘Ika nga, kung may tiyaga, may nilaga.
**
PAHABOL: Nalaman ko mula sa blogsphere na kaarawan pala ng isa sa mga naging matibay na haligi ng Philippine Komiks industry, ang idol nating lahat na si Mang Nestor Malgapo. Maligayang kaarawan po, Ka Nes!

'i know a place...'

2011-08-25T07:51:00.000-07:00

NAGISING ako isang alas tres y media ng hapon na para akong nagbalik sa aking pagkabata. Pagdungaw ko kasi sa bintana ay nakita ko ang malaking puno ng narra sa tapat ng aming bahay. Maliwanag ang sikat ng araw, pero malamig ang samyo ng hangin.
Ganito ang atmospera noong bata pa ako, dekada ’70, sa aming baryo sa Batangas. Noon ay required kami na matulog muna pagkakain ng tanghalian (kapag walang pasok) at gigising ng alas tres ng hapon. Pito kaming magpipinsan—second cousins. Sa tradisyon ng aming pamilya, mas close ang mga second cousins at parang magkakapatid ang turingan.
Tuwing hapon ay naglalaro kami sa malawak na farm ng aking lolo (pinsan siya ng aking lola). Naghahabulan kaming magpipinsan sa malawak na taniman ng dalandan kaya malamig ang paligid—wala pang dengue noon. Apat lang kaming lalaki, mas marami ang mga babae na di hamak na mas malaki ang agwat ng edad kaysa sa amin.
Protective ang malalaki na at halos dalagita na naming pinsan sa akin—dahil wala na nga akong kapisan na kapatid na mas matanda sa akin. Lumalabas na parang sila na ang mga ate ko—bagaman at sila ang tumatawag ng kuya sa akin dahil ang aking ama naman ang pinakamatanda sa magpipinsan.
Napakaganda ng farm ng aking lolo. Para sa akin ay paraiso ang lugar na iyon. Napakaberde. Bukod sa dalandan ay marami pang ibang punong kahoy na namumunga. Halos kumpleto. Maraming manok at kambing na naglalakad-lakad sa paligid sa paghahanap ng pagkain.
Pag tapos na kaming maglaro ay binubunutan namin siya ng puting buhok. Pagkatapos ay magkakaroon ng munting programa na pamumunuan ng isa kong pinsang babae. Lahat kami ay kailangang may presentation. Ang mga pinsan kong lalaking mas bibo kaysa sa akin ay sumasayaw nang maharot. Ako naman, if it was an indication of what I would become later in my life, ay tumutula. Marami akong na-memorize na tula mula sa Diwang Ginto para sa ganitong pagkakataon. May mga papremyo rin ang lolo ko noon kung sino ang maganda ang “palabas”, at minsang tinula ko ang “Ang Pagbabalik” ni Jose Corazon De Jesus at masyado siyang natuwa sa aking pagbigkas, binigyan niya ako ng isang bisirong kambing.
Kung mediocre naman ang palabas mo, hindi ka rin uuwing luhaan. Pinaka-consolation prize ang hinog na pomelo—at marami akong naipon nito dahil mahina talaga ako pagdating sa performing arts. Pag umuuwi ako ng bahay at iyon ang dala ko ay binibiro ako ng aking ama’t ina na “putot” (least) na naman daw ako sa program.
Pinakagusto ko naman lagi ang number ng mga pinsan kong babae na ang huhusay kumanta. May isang awitin sila na pag naririnig ko ay parang dinadala ako sa ibang dimension. Kanta yata nila iyon sa girl scouting.
Grade three pa lang ako nang mamatay ang aming lolo, at labis kaming nalungkot na magpipinsan. Sa pagkatanda ko, noong araw ng kanyang libing, bago siya inilabas ng bahay para ihatid sa huling hantungan ay may “last program” pa kaming magpipinsan para raw siya pasayahin. Kahit nahihiya ako at maraming tao, napilitan akong tulain ang “Ang Pagbabalik” dahil sa aking palagay ay iyon ang performance ko na nagmarka sa kanya kaya nabigyan niya ako ng bisirong kambing. Ironically, magbabalik na nga siya sa sinapupunan ng Dakilang Lumikha.
Pinakahuling bilang ang kanta ng mga pinsan kong babae na pawang mga nakaitim na bestida. Ang lakas ng hagulhulan ng mga tao na naroroon habang inaawit nila ang piyesa. May ilang kamag-anak pa kaming hinimatay sa sobrang sakbibi ng lungkot. Lalo na nang buhatin na ang kanyang ataul palabas ng bahay.
Ang malakas na iyakan sa bahay ng aking lolo ay tila nanatili sa mahabang panahon. Sa pagkawala niya ay natigil na rin ang programa. May mga pinsan akong ang mga magulang ay lumipat na rin ng tirahan at nagkahiwa-hiwalay na kami hanggang sa magsitanda. Ngayon, nagkikita-kita na lang kami kapag may namamatay sa aming angkan. Minsan ay nagkakabiruan kami at naaalala ang huling araw ng aming lolo kung saan nag-final performance pa kami. Naghahatid iyon ng saya at kalungkutan sa paminsan-minsang pagsasama-samang muli. At kung marami mang binago ang panahon, hindi ang aming closeness. Taglay pa rin ng mga pinsan kong babae ang fondness sa akin, ang turing nilang little brother.
At iyon nga, sa tila pagninilay-nilay ko sa harap ng aming bintana at pagkakatanaw sa puno ng narra kaalinsabay ang masarap na dapyo ng preskong hangin, parang narinig kong muli ang kanta ng mga pinsan kong babae habang naglalaro kami sa farm—masasaya at walang problema. Malayo sa kasalukuyang panahon ng masalimuot na mundo.

‘I Know A Place’
I know a place where no one ever goes
There’s peace and quiet, beauty and repose
It’s hidden in a valley beside a mountain stream
And lying there beside the stream
I find that I can dream.

Only of thing of beauty to the eyes
Snow-capped mountains rising to the sky
Now I know that God made this world for me

One can imagine themselves as in a dream
Climbing up a mountain or down a small ravine
The beauty of this peace and quiet always shall stay
To make this place a haven each and every day

Oh, how I wish I never had to leave
All my life such beauty to receive
Now I know that God had made this world for me.

(NOTE: Photo not related to the story.)

from booksale again

2011-08-22T08:10:00.000-07:00

VIOLENT REACTION: Puro libro di naman matuto!

may mali ba sa picture? (UPDATED)

2011-08-17T05:50:00.000-07:00

THANKS sa mga nag-comment at sumilip. Wala naman talagang mali sa picture maliban sa patagilid ko ito kinunan sa camera.
Sa isang building ito na may 'ghosts' daw. Para sa mga hindi nakaaalam, sideline ko ang pagiging 'ghostbuster' kaya nang imbitahan ako para tingnan kung may multo nga, pinuntahan ko. Nagkuha ako ng ilang shots gaya ng mga sumusunod:

May multo nga ba? Wala naman. Ang dark image sa dulo ay ang janitress na kasalukuyang naglilinis. Wala ring 'orbs'.
"Orbs are believed (by many) to be ghosts in the form of balls of light. They are life forms that travel in groups and are believed to be the human soul or life force of those that once inhabited a physical body here on earth.
"Psychics claim to talk to them on a regular basis, and ghost hunters encounter them quite frequently. It is said that they are those spirits that have willingly stayed behind because they feel bound to their previous life or previous location for whatever reason. Because of this obsession they tend to become similar to a psychotic human beings. It should be said that the majority of us when we die proceed gladly and willingly to the next level of existence after saying our quiet good-byes, which means we're off to the spirit world.
"Then again, as stated, a select few elect to stay behind because of a refusal to move on. Apparently the longer they stay behind, the harder it is to find their way to the next level, which again, is the spirit world."--(Ghoststudy.com)
Well, na-amaze lang ako na pag patagilid ang lente, mas maganda ang kuha at ang hitsura ng building--at hindi eerie ang paligid.

pagbisita kay omeng

2011-08-12T19:35:00.000-07:00

MAHIGIT kalahating taon ko na palang hindi nakikita si Omeng (Rommel Estanislao). Last time na nag-meet kami ay noong magkaroon ng komiks event sa Rockwell Makati early this year. Bagaman at nagkaka-text kami at nagkakausap sa telepono, iba pa rin siyempre ang pisikal na komunikasyon.
Nami-miss ko na ang grupo nila sa Creatives ng ABS-CBN Publishing; Pol, Popoy, Gary. Halos lahat kasi sila ay umalis na roon. Wala na akong nakakasama pag kumakain sa Loop, wala na ring nakakahuntahan ng mga kabastusan, komiks, photography, arts, massage, etc.
Anyway, last Wednesday, August 10 ay dinalaw ko siya sa kanilang haybol sa San Roque, Marikina City. Konting trivia, almost two years akong tumira sa lugar na ito. Ito rin ang una kong pagbabalik sa nasabing place after more than a decade. Tagarito ang bayaw ko na nagturo sa akin na gumawa ng bag, at nagtrabaho ako sa Saniwares Mfg. Co. na ang planta naman ay nasa Santolan, Pasig City. Uh, patay na ‘yung bayaw ko, at sarado na rin ang Saniwares.
May isang magasin kasi na gustong i-feature ang mga mini sculptures ni Omeng at kung paano niya ginagawa. Kinontak ako ng staff ng nasabing magasin at nakiusap na ako ang maging tulay nila para ma-interview ang uber popular cartoonist/artist na ito. Nagpaunlak naman si Omeng, at kahit busy ay nagbigay ng kanyang 110% para sa interview.
May masarap pang meryenda na mismong siya at ang daddy niya ang nagluto matapos ang interview. Nagbigay rin siya ng mga sikat na komiks niya sa mga dalagang nag-interview sa kanya.
Mukhang OK na OK naman si Omeng at ine-enjoy ang kanyang artistic freedom. Minsan ay dadalawin ko siya uli, hindi dahil nami-miss ko na naman siya. Masarap balikan ang masarap niyang pameryenda!

suwerte sa raffle

2011-08-12T05:52:00.000-07:00

ANG biyenan kong lalaki ang isa sa pinakamasuwerteng tao na nakilala ko pagdating sa mga pa-raffle. Noong dumadalaw-dalaw pa lang ako kay misis, naririnig ko nang nanalo siya ng ganito o kaya’y ganoon. Minsan naman, sa huweteng siya tumatama. Tumataya rin siya sa lotto kaya di na ako magtataka na posibleng matsambahan din niya iyon.
Two years ago, nanalo siya sa Colt 45 promo ng isang Honda XRM. Big time, di ba? Hindi nga siya makapaniwala. Noong time na iyon almost P60,000 ang Honda XRM, kaya naman nang idating dito sa amin ay marami ang tumatawad ng P30,000. Sabi ko sa kanya, keep it para remembrance, at marunong namang magmotor ang bayaw ko.
Last week nanalo naman siya sa Marlboro promo ng iPod Shuffle (see picture). Ibinigay na lang niya sa akin kasi hindi naman daw siya mahilig sa gadgets.
Uh, ito ang suwerte!

lugi sa bargain

2011-08-11T05:15:00.000-07:00

NAKA-SALE sa National Bookstore sa Mall of Asia (and I guess sa iba pa nilang branches) ang set na ito ng drawing pen: Graphic Art Liner. Tatlong piraso na iba’t ibang point ang laman ng bawat pouch. Sa presyong P222 na naging P111, steal na, di ba?
Nagkamali ako na hindi ko tiniyak nang todo ang bawat pen. Sa tatlong piraso na nakuha ko—0.2, 0.4 at 0.5, palpak ‘yung 0.2. Tuyo na pala ang ink.
Ang isa ko pang mali, naitapon ko na ang resibo kaya hindi ko na puwedeng palitan.
Just in case na maging interesado rin kayo, tsek n’yo lang nang maige para hindi kayo malugi sa bargain.

for evil to triumph...

2011-08-03T21:27:00.000-07:00

KAMAKAILAN ay napabalita ang taxi driver na nagsoli ng mga mamahaling sapatos ni Ruffa Gutierrez. Nakakatuwa ang mga ganitong honest na taxi driver.
Malayo ito sa ugali ng taxi driver na nasakyan ko noong July 31 kung kailan napakalakas pa naman ng ulan.
May binili ako sa Mall of Asia noon at eksaktong pag-uwi ko ay bumuhos ang ulan. Wala akong dalang payong kaya basta na lang ako pumara ng taxi. Nagbukas ng bintana ang driver at tinanong ako kung saan. Dahil nga nabigla ako sa ulan, hindi ko agad naramdaman na balasubas ang driver. Basta kasi ang isang taxi driver ay nagtanong kung saan ang destinasyon, nasa 99% na may demonyo sa utak ang masasakyan mo. Dahil bawal na bawal na magtatanong kung saan ang byahe mo. Dito lang sa Maynila nangyayari iyon. Sa ibang panig ng bansa na may taxi, walang tanung-tanong ang mga driver, pagkasakay mo na lang.
Anyway, nasa loob na ako ng taxi at umaandar na nang magdeklara siya na hindi daraan sa regular na rutang dinaraanan ko pauwi. Nang itanong ko kung bakit, ang simpleng sagot niya ay hindi raw siya dumaraan doon. Matrapik daw. As if may bahagi ng Metro Manila na walang trapik lalo na kung umuulan.
Malakas ang ulan at kahit gusto kong bumaba na lang ay hindi ko magawa. Sa madaling sabi ay napasuot kami sa lugar na hindi ko alam, at napakatrapik. Sabi ko sa kanya, ayaw niyang dumaan sa ruta ko dahil matrapik pero mas matindi naman ang trapik na nasugagaan namin.
Wala siyang reaksyon.
Napansin ko pa na hindi niya hinahataw ang pagmamaneho kapag nasa maluwag na daan kami. Na-realize ko na siguro ay naka-boundary na ang tarantado at pinagkakakitaan na lang niya ako.
Mahina ako sa lugar, isa ito sa mga problema ko. Kahit napuntahan ko na ang isang lugar ay di ko iyon matatandaan. Madalas akong maligaw. Sa pagbabasa ko ng mga kalye, nalaman kong nasa Makati kami. Ano’ng ginagawa namin sa Makati ay galing akong MOA? Kaya pala nang nasa Taft Avenue kami, sa halip na kumaliwa siya at tugpain ang Quirino Avenue ay nagtuluy-tuloy pa kami. Sabi niya sa akin sa South Superhighway raw kami daraan. E, di ganoon din, sa Qurino rin kami tutumbok bakit lumayo pa?
Hindi ako handang makipag-away kapag umuulan. Ulan ang aking kryptonite. Nang makita ko ang metro ng taxi ay nasa P130 na. Dapat ay nasa bahay na ako sa amount na iyon. At ngayong naka-stuck kami sa trapik sa Makati, sa aritmetik ko ay aabutin kami ng mahigit P200. Gusto kong atakihin sa puso.
Ang mamang drayber ay mga 30-plus siguro ang edad. Malaki ang katawan, maitim. Kung ako’y magiging judgmental, sa hitsura ng mukha niya ay mukhang di talaga gagawa ng mabuti.
Gusto kong sisihin ang sarili ko for lapse of judgment. Dapat talaga nang magtanong siya kanina kung saan ako ay di na ako sumakay. Pero wala na akong magagawa, hostage na ako ng sitwasyon.
Pero sorry na lang ang mamang drayber na ito kung na-underestimate niya ako. Mukha akong lambutin at duwag, pero hindi niya alam na mula bata pa lang ako ay hasang-hasa na ang aking criminal mind. Nag-isip na lang ako kung paano makagaganti sa kanya.
Sa wakas ay nakarating kami sa amin. Umabot sa P227 ang aking babayaran. Halos doble ng aking regular na nagiging metro. Nang dumukot ako ng wallet ay nagsalita ang driver: “Boss, tip naman d’yan. Mahirap magmaneho pag umuulan.”
O, hindi ba’t ang kapal ng mukha?
Sinimulan ko na ang pagganti. Sabi ko sa kanya, actually naglalaro lang sa P130-140 ang binabayaran ko. Hindi siya kumibo. Pagsilip ko sa wallet ko, sandali lang ‘kako at kulang ang pamasahe ko. Kukuha lang ako sa bahay. Lumabas ako sa taxi.
May kasabihan sa amin sa Batangas na kapag nasa sariling bakuran ka na, puwede ka ng magmatapang. Ngayon, pagkakataon ko na.
Paglabas ko ay nagdeklara ako. Sabi ko sa kanya, patayin na niya ang metro dahil hindi ko na babayaran pag may pumatak pa dahil wala na ako sa loob. Hindi rin naman ‘kako ako “waiting” dahil hindi na ako sasakay uli. Napasimangot siya.
Pagkapasok ko sa aming bakuran ay isinara ko ang gate. Ini-lock. Pagkatapos ay nagbilang ako ng mga beinte-singko sentimos na iniipon ko sa isang garapon. Inabot ako ng mahigit kalahating oras sa pagbibilang. Naririnig kong bumubusina ang taxi, pero keber, ‘ika nga? Umabot na sa mahigit P100 ang naipon kong 25 cents. Dala ang garapon, lumabas uli ako ng gate. May dala rin akong baseball bat. Uulitin ko, kapag nasa sariling bakuran ka na, puwede ka ng magmatapang.
Paglabas ko ng gate ay nakapayong ang taxi driver at galit na sa sobrang inip sa akin. Sigaw niya, “Ang tagal n’yo naman!” Malakas na rin ang naging sagot ko sa kanya, “Kanina nang nasa trapik tayo di ka nainip!” Napatingin siya sa dala kong baseball bat.
Iniabot ko sa kanya ang P100 bill at ang garapon. Sabi ko sa kanya, ‘yung nasa garapon ang maghuhusto sa kulang. Kumpleto ‘kako ‘yun pero kung gusto niya, pwede rin niyang bilangin uli.
Kitang-kita ko ang pagka-shock sa mukha niya habang hawak-hawak ang garapon. Napatingin uli siya sa dala kong baseball bat. Pagtingin niya uli sa akin, ipinaramdam ko sa balik-tingin ko sa kanya na I mean business. Kung papalag siya, either ang lulod niya ang madurog o alinman sa mga salamin ng taxi niya. Naglalapitan na rin ang mga tambay sa amin na nakapansin sa sitwasyon. Napailing ang dorobong drayber at sumakay na lang uli sa taxi niya bago paharurot na umalis.
Akala niya, ha?
Tumawag din ako sa opisina nila dahil kinuha ko ang plate number at phone number ng kanilang kumpanya. Nagpakilala akong isang pasahero na kinotongan ng kanilang drayber. Magrereklamo ‘kako ako sa LTFRB.
Nangako ang nakausap ko na tatanggalin nila ang driver na nagsakay sa akin huwag na lang daw akong magreklamo. Fair enough, sabi ko sa nakausap ko, pero itse-check ko pa rin kung talagang tinanggal nila. Tatawag uli ako, sabi ko pa.
Ngayon, ano kaya ang pakiramdam ng balasubas na drayber na iyon? Gaya ko ay nag-iisip din kaya siya na nagkaroon siya ng lapse in judgment at sana ay hindi na lang niya pinasakay ang mamang mukhang lambutin at madaling takutin?
“All that is necessary for evil to triumph is for good men to do nothing,” ayon kay Edmund Burke. Lagi kong sinasabi na hindi siguro ako nabibilang sa kategorya ng “good men”, pero paminsan-minsan ay may mga mali sa lipunan na gusto kong maging part ako na maituwid iyon.
At muli, nakakatuwa kung lahat sanang taxi driver ay gaya nang nagsoli ng mga sapatos ni Ruffa.

makinilya

2011-07-27T23:03:00.000-07:00

NOONG nasa kolehiyo pa ako, circa 80s, ay na-curious ako kung ano ang nasa itaas ng mahabang hagdanang kahoy na nadaraanan ko sa kalye ng P. Genato sa Batangas City paakyat sa isang lumang gusali. Minsan ay inakyat ko. Nalaman ko na “typing school” pala iyon. Aralan ng pagmamakinilya.
Maraming nag-aaral magmakinilya sa nasabing opisina at iba’t iba rin ang edad. May bata, matanda. Sa pagkakatanda ko ay P15 per session ang sinabing “tuition” sa akin ng receptionist. Noong time na iyon ay mahalaga pa ang P15 para sa estudyanteng gaya ko na isang kahig isang tuka.
Noon ko pa gustong matutong magmakinilya. Isang pinsan ko na hindi naman nakatapos ng kolehiyo ang nag-aral magmakinilya at naging pasaporte niya iyon para makapagtrabaho sa munisipyo. Isa pa, kapag gagawa ng report sa school ay mahal din ang magbayad sa typist. Kung marunong magmakinilya, madali nang makisuyo sa kaklaseng may makinilya.
Noong panahong iyon ay parang mamahaling laptop din ang turing sa makinilya, katunayan ay may kapitbahay kami na meron nito noon pero ni hindi puwedeng pindutin kahit isang letra—baka raw masira.
Nabanggit ko sa isang kaklase ko ang plano ko na mag-aral mag-type. Sabi niya, huwag na raw nakinilya ang pag-aralan ko. Nalaman ko na naka-enrol siya sa isang computer school na tuwing hapon ang session. Nag-aaral daw siya ng “Wordstar”. Ipinakita pa niya sa akin ang sample printouts ng ginawa niya na “The quick brown fox”, na para sa akin noong mga panahong iyon ay masyadong hi-tech.
May mga computer subjects na rin kami noon sa kursong kinuha ko, at mukhang okey naman sa akin ang computer dahil madali kong maunawaan ang principle na nag-start sa Boolean algebra, kaya lang ay kulang kami sa hardware. Kung gusto mong mas maging malalim ang pag-aaral ng computer gaya ng COBOL, Wordstar, etc., may mga training schools na rin noon sa Batangas na nag-o-offer ng specialty course. ‘Yun nga lang, special din ang tuition fee. At kung masakit isipin para sa akin ang P15 per session sa typing class, lalo na sa computer training.
Kinalimutan ko pansamantala ang plano. Nabalitaan ko na lang na ang kaklase ko ay natanggap sa isang malaking process company sa Batangas dahil sa kanyang naging training sa computer. Iba talaga ang nauuna sa teknolohiya.
Ang hindi pagkatuto sa makinilya ang isa sa pinakamalaki kong dilemma nang magsimula akong magsulat sa komiks. Kaya nagpapasalamat ako noon sa EIC ng Atlas Publishing na si Mr. Tony Tenorio na tinatanggap niya ang scripts ko kahit sulat-kamay. Maganda naman ang handwriting ko, salamat sa ilang semestre ng technical drawing sa college.
Kahit nang kunin ako ni Mr. Tenorio na editor sa Atlas, iyon pa rin ang worry ko. Sa halos pitong taon ko sa pagiging komiks editor, nakakagamit lang ako ng makinilya kapag gumagawa ng pagination at transmittal ng deadline. Hindi ako makapag-ensayo kahit may ilang makinilya sa Atlas dahil laging ginagamit ng mga nagraraket.
Ito rin ang dahilan kaya hindi ako nakagawa ng maraming nobelang prosa. Kapag gumagawa ako ng pocketbooks ay in long hand, at kung hindi ang misis ko ang nagta-type, ibinabayad ko pa sa iba. At hindi biro ang magsulat ng 120 pages na nobela na sulat-kamay lang.
Sa mga editors namin noon ay maraming mahusay mag-type, lalo na ang mga produkto ng Polytechnic University of the Philippines. Kilala ang mga taga-PUP noon na talagang malulupit sa typing. Marami rin sa mga kasamahan ko ang bumili ng sariling typewriter lalo na noong kalakasan pa ng pocketbooks.
Mayroon ding matandang mama na regular na naglilinis/repair ng mga makinilya sa Atlas noon—payat, laging naka-polo ng bulaklakin at nakapomada ang buhok.
Bago nagsara ang opisina ng Atlas sa Roces Avenue ay dumami na ang nagbebenta ng surplus na makinilya na worth P800 na lang. Pero marami sa mga kaopisina ko noon ay nakakabili na ng computer. Mararamdaman sa paglaganap ng surplus na makinilya na mukhang maiisantabi na ang paggamit nito.
Hanggang sa umalis ako noong 1997 sa Atlas ay di ako marunong magmakinilya at mag-computer. Nang mag-freelance ako ay long hand pa rin ang pagsusulat ko ng pocketbooks at ibinabayad ang encoding. Ang pagiging computer illiterate ko ang isa sa dahilan kung bakit hindi ako nagtagal sa Star Cinema—kung saan kailangang mabilis kang mag-type sa PC lalo na kung may script revisions.
Natuto lang ako mag-computer noong 1999 nang nasa ABS-CBN Publishing na ako. Salamat at pinuwersa ako ni Tita Opi Concepcion (na EIC ko noon) na matuto na dahil ang paglalagay ng corrections ay sa digital files na mismo. Nagsimula sa pasundut-sundot noon, sa ngayon ay maipagyayabang ko na kaya ko nang makipagkarera ng typing kahit sa mga record holder sa words per minute.
At nagpapasalamat naman ako kay Tita Opi at pinilit niyang mawala ang takot ko sa keyboard. Kung hindi ako natutong mag-encode, baka bouncer na lang ako ngayon sa alinmang club sa Quezon Avenue.
Minsan ay nakita ko sa SM Foodcourt sa Cubao ang matandang naglilinis ng mga makinilya noon sa Atlas. Nakaupo siya sa isang table at malayo ang iniisip. I wonder kung meron pang nagpapa-service sa kanya ng makinilya ngayon. Pero hindi nagbago ang kanyang fashion sense—naka-polo pa rin ng bulaklakin at nakapomada ang buhok.
Sa mga government offices na lang nakikita ang mga makinilya ngayon dahil ginagamit pa nila sa malalaking forms at resibo na kailangang manual ang gamitin.
Hindi na ako napapadako sa kalye sa Batangas kung saan nakatayo ang typing school noon. I bet wala na rin iyon. Anu’t anuman, may koneksyon iyon sa isa sa mga ‘What ifs’ sa buhay ko—ano kaya ang naging takbo ng buhay ko kung nag-aral ako noon ng typing? Napunta kaya ako sa mundo na ginagalawan ko ngayon?

state of the nation address

2011-07-25T06:52:00.001-07:00

Maupo po tayong lahat.

Senate President Juan Ponce Enrile; Speaker Feliciano Belmonte Jr.; Bise
Presidente Jejomar Binay; mga dating Pangulong Fidel
Valdez Ramos at Joseph Ejercito Estrada; Chief Justice Renato Corona at ang
ating mga kagalang-galang na mahistrado ng Korte
Suprema; mga kagalang-galang na kasapi ng diplomatic corps; mga miyembro ng
Kamara de Representante at ng Senado; mga
Local Government officials; mga miyembro ng ating Gabinete; mga
unipormadong kasapi ng militar at kapulisan; mga kapwa ko
nagseserbisyo sa taumbayan;

At sa mga minamahal kong kababayan, ang aking butihing mga boss:

Humarap po ako sa inyo noong aking inagurasyon at sinabing: Walang
wang-wang sa ating administrasyon. At ngayon, patuloy
nating itinitigil ito. Naging hudyat at sagisag po ito ng pagbabago, hindi
lamang sa kalsada, kundi pati na rin sa kaisipan sa lipunan.

Sa matagal na panahon, naging simbolo ng pang-aabuso ang wang-wang. Dati,
kung makapag-counterflow ang mga opisyal ng
pamahalaan, para bang oras lang nila ang mahalaga. Imbes na
maglingkod-bayan, para bang sila ang naging hari ng bayan. Kung
maka-asta ang kanilang mga padrino't alipores, akala mo'y kung sinong
maharlika kung humawi ng kalsada; walang pakialam sa
mga napipilitang tumabi at napag-iiwanan. Ang mga dapat naglilingkod ang
siya pang nang-aapi. Ang panlalamang matapos
mangakong maglingkod—iyan po ang utak wang-wang.

Wala silang karapatang gawin ito. Ayon sa batas, tanging ang Presidente,
Bise Presidente, Senate President, House Speaker, Chief
Justice, pulis, bumbero, at ambulansya lang ang awtorisadong gumamit ng
wangwang para sa kanilang mga opisyal na lakad. Kung
sa trapiko nga ay di masunod ang batas, paano pa kaya sa mga bagay na mas
malaki ang makukuha, tulad ng sa mga proyektong
pinopondohan ng kaban ng bayan?

Kayo po ba gusto ninyong makulong ang lahat ng tiwali? Ako rin po. Gusto ba
ninyong matanggal ang wang-wang, hindi lamang sa
kalsada, kundi sa kaisipang nagdulot ng baluktot na sistema na
pagkatagal-tagal na nating pinagtiisan? Ako rin. Gusto po ba
ninyong mabigyan ng patas na pagkakataon ang lahat na umasenso? Siyempre,
ako rin po.

Narito po ang halimbawa ng resulta ng ating kampanya kontra wang-wang sa
sistema. Nitong taong ito, taumbayan na mismo ang
nagsabi nabawasan ang nagugutom sa kanila. Mula 20.5% na self-rated hunger
noong Marso, bumaba na ito sa 15.1% nitong
Hunyo, katumbas ng isang milyong pamilyang Pilipinong nagugutom dati, pero
ngayon ay nakakakain na nang tama kada araw.

Sa larangan po ng negosyo, sino ba ang nag-akalang pitong ulit nating
malalampasan ang all-time-high ng stock market? Ang dating
4,000 index na inaakalang hindi maaabot, o kung maabot man ay pansamantala
lang, ngayon, pangkaraniwan nang hinihigitan.

Kung dati napako na ang bansa sa mababang credit ratings, itinaas ng
Moody’s, Standard and Poors, Fitch, at Japan Credit Ratings
Agency ang ating ranking, bilang pagkilala sa ating tamang paggugol ng
pondo at sa malikhain nating pananalapi. Ang mataas na
credit rating, magpapababa ng interes sa perang inuutang natin. Kumpara sa
unang apat na buwan ng nakaraang taon, mas malaki
po ng 23 billion pesos ang natipid nating interest payments mula Enero
hanggang Abril ng 2011. Maaari na po nitong sagutin ang
dalawang milyon at tatlongdaan libong benepisyaryo ng CCT hanggang sa
katapusan ng 2011.

Paalala ko lang po, sa siyam at kalahating taon bago tayo maitalaga sa
puwesto, iisang beses lang tayong nakatikim ng ratings
upgrade, at anim na beses pang na-downgrade ng iba’t ibang ratings agency.
Sa isang taon pa lang po natin, apat na beses na
tayong nabigyan ng upgrade. Alam naman po natin na hindi madaling
ma-upgrade sa mga panahong ito. Itong mga ratings agency,
nabatikos na mali raw ang payo bago magkakrisis sa Amerika, kaya ngayon ay
mas makunat na sila sa pagbibigay ng
magagandang ratings, at nakikita nga natin ito sa sunud-sunod na
pag-downgrade sa ibang bansa. Pero tayo po, inupgrade pa nila.
Sang-ayon silang lahat: gumanda at lalo pang gaganda ang ekonomiya ng
Pilipinas. Isang hakbang na lang po, aabot na raw tayo sa
investment grade, at wala pong tigil ang ating economic team upang tuluyan
na tayong makaarangkada.

At may mabubuting balita pa pong parating. Dahil wala nang wang-wang sa
DOE, muling nabuhay ang kumpiyansa ng mga
namumuhunan sa ating energy sector. Patunay dito ang isandaan at
apatnapung kumpanya na nakahandang tumaya sa
eksplorasyon at pagpapalakas ng ating oil at natural gas resources. Sa
huling energy contracting round noong 2006, tatlumpu’t lima
lang po ang nakilahok. Nitong Biyernes lamang po, nilagdaan na ang
panibagong kasunduan para sa isang bagong power plant sa
Luzon grid upang pagdating ng 2014, may mas mura at mas maaasahang
pagmumulan ng enerhiya ang bansa.

May kumpiyansa, may pag-asa, at tinutupad po natin ang ating mga pangako.
Naaalala ko nga po ang babaeng nakausap ko nang
ako’y unang nagha-house-to house campaign para sa akng sarili. Ang kaniyang
hinaing: “Miski sino naman ang manalo, pare-pareho
lang ang kahihinatnan. Mahirap ako noong sila ay nangangampanya; mahirap
ako habang nakaupo sila, at malamang mahirap pa rin
ako pag nagretiro na sila.” Sa madaling salita, ang hinaing po ng marami,
“Walang pakialam ang mga pinuno namin kahapon, wala
silang pakialam ngayon. Bukas, wala pa rin silang pakialam.”

Di po ba’t may katuwiran naman siya sa pagsasabi nito, dahil sa
pagwawang-wang sa mga ahensya ng gobyerno? Wang-wang po
ang pagbili ng helicopter sa presyong brand new, pero iyon pala ay gamit na
gamit na. Wang-wang ang milyun-milyong pabuya na
tinanggap ng mga opisyal ng GOCC, tulad ng sa Philippine National
Construction Corporation, gayong hindi naman sila
nakapaghandog ng disenteng serbisyo, at ibinaon pa sa utang ang kanilang
mga ahensya. Bago sila bumaba sa puwesto,
dalawandaan, tatlumpu’t dalawang milyong piso po ang inomento ng dating
pamunuan ng PNCC sa kanilang sarili. 2007 pa lang po,
wala na silang prangkisa; lahat ng kikitain, dapat diretso na sa pambansang
gobyerno. Hindi na nga nag-abot ng kita, sinamantala pa
ang puwesto. Ang bonus nila mula 2005 hanggang 2009, dinoble pa nila sa
unang anim na buwan ng 2010. Ibinaon na nga po nila sa
bilyun-bilyong pisong utang ang kanilang tanggapan, nasikmura pa nilang
magbigay ng midnight bonus sa sarili.

Para po pigilan ang pagwang-wang sa kaban ng bayan, sinuyod at sinuri natin
ang mga programa. Dalawang magkasunod na taon na
po nating ipinatutupad ang zero-based budgeting, na magsisilbing kalasag sa
walang-saysay na paggastos.

Sa Laguna Lake po, magtatanggal nga sabi nila ng 12 million cubic meters sa
dredging, pero pagkatapos ng tatlong taon,
garantisado naman itong babalik. 18.7 billion pesos ang magiging utang
natin para lang maglaro ng putik. Hindi pa bayad ang utang,
nag-expire na ang pakinabang. Pinigilan po natin iyan. Ang food-for-school
program na bara-bara lang ang paghahanap ng
benepisyaryo, at iba pang inisyatibang pinondohan ngunit walang
pinatunguhan—binura na natin sa budget upang ang pera namang
nalibre, ay mailaan sa mga proyektong totoong may silbi.

Ang budget po ang pinakamalinaw na pagsasabuhay ng ating tuwid na landas.
Ang aking pahiwatig sa lahat ng gusto pang ilihis tayo
rito: Kung mang-aagrabyado ka lang ng mahirap, huwag ka nang magtangka.
Kung sarili mo lang ang papayamanin mo, huwag ka
nang magtangka. Kung hindi iyan para sa Pilipino, huwag ka nang magtangka.

Sana masabi na natin na tapos na ang utak wang-wang, pero nakikita po natin
ang latak ng ganitong kaisipan na pilit bumubulahaw
sa aliwalas ng ating biyahe sa tuwid na landas.

Mukhang marami rin po kasi ang nagwawang-wang sa pribadong sektor. Ayon sa
BIR, mayroon tayong halos 1.7 million na self-
employed at professional tax payers gaya ng mga abogado, doctor at
negosyante na nagbayad lamang, sa suma total, ng 9.8 billion
pesos noong 2010. 5,783 pesos lang ang ibinayad na income tax ng bawat isa
raw sa kanila, on the average, ang ibig sabihin, kung
totoo po ito, ang kabuuang kita nila ay umaabot lang ng 8,500 pesos lamang
kada buwan. Mababa pa sa minimum wage. Naman.

Nakikita naman po ninyong napupunta na sa tama ang buwis ninyo, kaya wala
na pong dahilan upang iwasan natin ang pagbabayad.
Nananawagan po ako sa inyo: Hindi lang po gobyerno, kundi kapwa natin
Pilipino ang pinagkakaitan sa hindi pagbabayad ng tamang
buwis.

Pinananagot at pananagutin po natin ang wang-wang saanmang sulok ng
gobyerno. Ang masakit, hanggang sa mga araw pong ito,
may sumusubok pa ring makalusot. Mayroon nga pong isang distrito sa Region
4B, may proyektong gagastusan ng 300 million
pesos. Kaso hanggang 50 million pesos lang ang puwedeng aprubahan ng
district engineer.

Kaya naisip nilang ichop-chop ang proyekto para di lumampas sa 50 million
pesos ang halaga, at di na umabot sa regional at central
office ang mga papeles. Kani-kaniyang diskarte, kani-kaniyang kaharian ang
nadatnan nating situwasyon sa DPWH. Sinubukan
nilang ipagpatuloy ang nakasanayan na nila. Kadalasan, dahil sa lump-sum na
pagbibigay ng pondo, wala nang tanung-tanong kung
ano ang plano at detalye ng proyekto. Miski yata sabi ng iba bahay ng
gagamba ang ipapatayo, bibigyan ng pondo, basta may
padrino.

Hindi ito pinalusot ni Secretary Babes Singson. Tinanggal na niya sa
puwesto ang district engineer. Pinigilan din po ang pag-award
ng proyektong ito para busisiin kung ano pang magic ang nangyari. Masusi na
ring iniimbestigahan lahat ng nagkuntsabahan. Ang
mga kontratistang mapatunayang nakipagsabwatan para mag-tongpats sa mga
proyekto, ibablack-list natin.

Tingnan nga po ninyo ang idinulot na perhuwisyo ng pagwawang-wang sa
sistema: Tuloy ang pagdusa ng mamamayang dapat
nakikinabang na sa proyekto ng bayan.

Hindi lang po iyan sa region 4B nadiskubre. Ngunit natigil na po ito dahil
hindi na padrino kundi tamang proseso ang naghahari sa
DPWH. Hindi na puwedeng walang work program; kailangang magpakita ng
pinag-isipang plano para hindi magkasalungat ang
pagsasagawa ng mga proyekto. Malinis at hayag na ang bidding, at pantay na
ang pagkakataon sa pagpasok ng mga kontratista.

Sa sistemang pinaiiral ngayon sa DPWH, nakatipid na tayo ng dalawa’t
kalahating bilyong piso, at umaasa tayo na aabot pa sa anim
hanggang pitong bilyong piso ang matitipid sa taon na ito. Ang
pinakamahalaga po, nakakaasa na tayo sa mga kalsadang matino,
hindi ‘yung maambunan lang ay lulundo o mabibiyak agad. Paniwala natin
dati, imposibleng maitama ng DPWH ang sistema nila.
Hindi lang po ito posible; sa unang taon pa lamang, ginagawa na natin ito.

Kahit po sa mga bukirin, may mga nagwawang-wang din. Bago tayo maupo noong
2010, nag-angkat ang bansa ng 2.3 million metric
tons ng bigas. 1.3 million metric tons lamang ang kailangan nating
angkatin, ngunit pinasobrahan pa nila ito ng isang milyon
tonelada. Dahil nga sobra-sobra ang inangkat, kinailangan pa nating
gumastos muli sa mga bodegang pagtatambakan lang naman ng
barko-barkong bigas.

Ilang taon bang walang saysay na pinasobrahan ang bigas na inaangkat? Dahil
dito, umiral ang pag-iisip na habambuhay na tayong
aangkat ng bigas. Ang akala ng marami, wala na talaga tayong magagawa.

Ngunit sa loob lamang ng isang taon, pinatunayan nating mali sila. Ngayon,
ang dating 1.3 million metric tons na kakulangan natin
sa bigas, halos nangalahati na; 660,000 metric tons na lang po ang
kailangan nating angkatin. Kahit dagdagan pa natin iyan ng
panangga laban sa sakuna at gawing 860,000 metric tons—na ginagawa na nga
po natin—mas mababa pa rin ito sa tinatayang
taunang kakulangan na 1.3 million metric tons.

At hindi po buwenas lang ang nangyaring pag-angat ng ating rice
productivity. Bunga po ito ng matinong pamamalakad: ng paggamit
ng maiinam na klase ng binhi, at masusi at epektibong paggastos para sa
irigasyon. Nito nga pong nakaraang taon, labing-isang libo,
animnaraan at labing-isang bagong ektarya ng bukirin ang napatubigan natin.
Dagdag pa iyan sa halos dalawandaan at labindalawang
libong ektarya na nakumpuni o nabigyang muli ng irigasyon matapos ang
panahon ng pagkakatiwangwang. Ang resulta: umangat ng
15.6% ang ani nating palay noong nakaraang taon.

Ang gusto nating mangyari: Una, hindi tayo aangkat ng hindi kailangan, para
lang punan ang bulsa ng mga gustong magsariling-
diskarte ng kita sa agrikultura. Ikalawa: Ayaw na nating umasa sa
pag-aangkat; ang isasaing ni Juan dela Cruz, dito ipupunla, dito
aanihin, dito bibilhin.

Balikan din po natin ang dinatnang kalagayan ng ating mga kawal at
kapulisan. Labingtatlong libong piso po ang karaniwang suweldo
ng isang PO1 sa Metro Manila. Apat na libong piso daw rito ang napupunta sa
upa ng bahay. Tila tama nga po na isang-katlo ng
kanilang sahod diretso na sa upa. Isang-katlo pa nito, para naman sa
pagkain. At ang natitirang isang-katlo, para sa kuryente, tubig,
pamasahe, pampaaral sa anak, gamot sakaling may magkasakit, at iba pa.
Maganda na nga po kung tumabla ang kita niya sa
gastusin. Kapag naman kinapos, malamang sa five-six po sila lalapit. At
kapag nagpatung-patong ang interes ng utang nila,
makatanggi kaya sila sa tuksong dumelihensya?

Kaya ang ipinangako nating solusyon dito pabahay nitong Pebrero, ngayong
Hulyo ay tinutupad na. Nakapag-abot na po tayo ng apat
na libong Certificate of Entitlement to Lot Allocation sa magigiting nating
kawal at pulis. Bahagi pa lang po ito ng target nating
kabuuang dalawampu’t isang libo at walong daang bahay sa pagtatapos ng
taong ito. Ang dating apatnalibong ibinabayad para sa
upa kada buwan, ngayon, dalawandaang piso na lang, para pa sa bahay na
pagmamay-ari talaga nila. Ang dating nalalagas na
halaga na pambayad sa buwanang renta, maaari nang igugol para sa ibang
gastusin.

Mayroon pa raw pong mahigit isang libong bahay na natitira, kaya po sa mga
pulis at sundalo nating di pa nakakapagpasa ng
kanilang papeles, last call na po para sa batch na ito. Pero huwag po
kayong mag-alala, sa susunod na taon, lalawak pa ang ating
pabahay, at hindi lang pulis at kawal sa Luzon ang makikinabang. Inihahanda
na ng NHA ang lupang patatayuan sa Visayas at
Mindanao, para sa susunod na taon, makapagpapatayo na tayo ng mga bahay
doon. Sa ating mga kawani ng Bureau of Jail
Management and Penology at Bureau of Fire Protection, may good news pa rin
po ako: kasama na po kayo rito.

Kung seguridad na rin lang po ang ating pag-uusapan, di ba’t karugtong din
nito ang ating pambansang dangal? Dati, hindi man lang
natin makuhang pumalag tuwing may sisindak sa atin sa loob mismo ng ating
bakuran. Malinaw ang pahiwatig natin ngayon sa
buong mundo: Ang sa Pilipinas ay sa Pilipinas; kapag tumapak ka sa Recto
Bank, para ka na ring tumapak sa Recto Avenue.

Tama nga po kaya ang kuwento tungkol sa isang stand-off noong araw?
Tinapatan daw ang mga marino natin ng kanyon. Ang ginawa
nila nung gabi, pumutol ng puno ng niyog, pininturahan ito ng itim, saka
itinutok sa kalaban. Tapos na po ang panahong iyan.
Parating na ang mga capability upgrade at modernization sa mga kagamitan ng
ating Sandatahang Lakas. Literal na pong
naglalakbay sa karagatan papunta rito ang kauna-unahan nating Hamilton
Class Cutter, isang mas modernong barko na magagamit
natin para mabantayan ang ating mga baybayin. Maaari pa po tayong makakuha
ng mga barkong tulad nito. Idadagdag iyan sa
kukunin na nating mga helicopter, plural po iyon, patrol craft, at sandata
na bultong bibilhin ng AFP, PNP, at DOJ upang makakuha
ng malaking diskuwento. Lahat po ito, makakamtan sa matinong pamamahala;
mabibili sa tamang presyo, nang walang kailangang
ipadulas kung kani-kanino.

Wala tayong balak mang-away, pero kailangan ding mabatid ng mundo na handa
tayong ipagtanggol ang atin. Pinag-aaralan na rin
po natin ang pag-angat ng kaso sa West Philippine Sea sa International
Tribunal for the Law of the Sea, upang masigurong sa mga
susunod na pagkakataon ay hinahon at pagtitimpi ang maghahari tuwing may
alitan sa teritoryo.

Alam ko pong magbubunga ang pag-aarugang ipinapamalas natin sa mga
lingkod-bayan na nakatutok sa ating seguridad. Mantakin
po ninyo: sa unang anim na buwan ng 2010, umabot sa isanlibo at sampung
(1,010) kotse at motorsiklo ang nanakaw. Ikumpara po
natin iyan sa apatnaraan at animnapung (460) kotse at motorsiklong nanakaw
mula Enero hanggang Hunyo ng taong ito. Ang laki po
ng naibawas, di po ba? Malas ko lang po siguro na ‘yung isa o dalawang kaso
ng carnapping ang nai-heheadline, at hindi ang
pagbawas sa mga insidente nito o ang mas mataas na porsyento ng mga nanakaw
na kotse na naibalik sa kanilang mga may-ari.

Isa pa pong halimbawa ng pagbabagong tinatamasa natin: Mayo ng 2003 nang
lagdaan ang Anti-Trafficking in Persons Act, pero
dahil hindi sineryoso ng estado ang pagpapatupad nito, dalawampu’t siyam na
indibiduwal lamang ang nahatulan sa loob ng pitong
taon. Nalagpasan na po natin iyan, dahil umabot na sa tatlumpu’t isang
human traffickers ang nahatulan sa ating administrasyon. Ito
na po siguro ang sinasabing “sea change” ni Secretary of State Hillary
Clinton ng Amerika. Dahil dito, natanggal na tayo sa Tier 2
Watchlist ng Trafficking in Persons Report nila. Kung hindi tayo natanggal
sa watchlist na ito, siguradong napurnada pa ang mga
grant na maaari nating makuha mula sa Millenium Challenge Corporation at
iba pa.

Dumako po tayo sa trabaho. Dagdag-trabaho ang unang panata natin sa
Pilipino. Ang 8% na unemployment rate noong Abril ng
nakaraang taon, naibaba sa 7.2% nitong Abril ng 2011. Tandaan po natin:
moving target ang nasa hanay ng ating unemployed, dahil
taun-taon ay may mga bagong graduate na naghahanap ng trabaho. Nito nga
pong huling taon, nadagdag pa sa bilang nila ang libu-
libong hawi boys, tagasabit ng banderitas, at iba pang mga Pilipinong
kumuha ng pansamantalang kabuhayan mula sa eleksyon.
Ang resulta po natin: Isang milyon at apatnaraang libong trabahong nalikha
nitong nakaraang taon nagtatapos po ng Abril.

Dati, nakapako sa pangingibang-bansa ang ambisyon ng mga Pilipino. Ngayon,
may pagpipilian na siyang trabaho, at hangga’t
tinatapatan niya ng sipag at determinasyon ang kanyang pangangarap, tiyak
na maaabot niya ito.

Malaki pa po ang puwedeng madagdag sa trabahong nalilikha sa ating bansa.
Ayon pa lang po sa website nating Philjobnet, may
limampung libong trabahong hindi napupunan kada buwan dahil hindi tugma ang
kailangan ng mga kumpanya sa kakayahan at
kaalaman ng mga naghahanap ng trabaho. Hindi po natin hahayaang masayang
ang pagkakataong ito; ngayon pa lang, nagtatagpo
na ang kaisipan ng DOLE, CHED, TESDA, at DEPED upang tugunan ang isyu ng
job mismatch. Susuriin ang mga curriculum para
maituon sa mga industriyang naghahanap ng empleyado, at gagabayan ang mga
estudyante sa pagpili ng mga kursong hitik sa
bakanteng trabaho.

Ngunit aanhin naman po natin ang mga numerong naghuhudyat ng pag-asenso ng
iilan, kung marami pa rin ang napapag-iiwanan?
Ang unang hakbang: tinukoy natin ang totoong nangangailangan; namuhunan
tayo sa pinakamahalaga nating yaman: ang
taumbayan. Sa dalawang milyong pamilyang rehistrado sa ating Pantawid
Pamilyang Pilipino Program, isang milyon at animnaraang
libo na ang nakakatanggap ng benepisyo nito. Sa pagpapakitang-gilas ni
Secretary Dinky Soliman, tinatayang may mahigit
isandaang libong pamilya ang naiaahon natin mula sa kahirapan kada buwan.
Uulitin ko, tinatayang may mahigit isandaang libong
pamilya ang naiaahon natin mula sa kahirapan kada buwan. Kaya naman mataas
ang aking kumpiyansang makukumpleto ang 1.3
million na dagdag na pamilya, mula sa kabuuang 2.3 milyong pamilyang target
na benepisyaryo ng CCT bago matapos ang taong ito.
At sa compliance rate nito na hindi bababa sa 92%, milyun-milyon na rin po
ang inang regular na nagpapacheck-up sa mga health
center, ang mga sanggol na napabakunahan, at ang mga batang hindi
hinahayaan sa labas ng paaralan.

Simula pa lang po ito, at sa ganitong kalinaw na mga resulta, umaasa ako sa
suporta ng bawat Pilipino, lalo na ng lehislatura, sa
mungkahi nating salinan pa ng pondo ang Pantawid Pamilyang Pilipino
Program. Inaasam po natin na bago matapos ang 2012,
tatlong milyong pamilya na ang mabibigyan ng puhunan para sa kanilang
kinabukasan.

Binibigyan natin ang mga maralitang pamilyang ito ng pagkakataong makaahon
sa buhay, dahil ang pag-asenso nila ay pag-angat rin
ng buong bansa. Sino ang tatangkilik sa mga produkto at serbisyo ng mga
negosyante, kung isang kahig, isang tuka naman ang
mamimili? Kapag may amang kumapit sa patalim para may kainin ang kanyang
pamilya, at siya ay magnakaw o nangholdap, sino
ba ang puwedeng mabiktima ng krimen kundi tayo rin? Kung ang mga kababayan
natin ay walang maayos na pagkain o tahanan,
mahina ang kalusugan at may malubhang karamdaman, hindi ba’t tayo rin ang
nasa peligrong mahawa sa kanilang sakit?

Naglalatag po tayo ng pagbabago upang mas mapatibay ang pundasyon ng
maaliwalas na bukas para sa lahat. Halimbawa, sa
kalusugan: Di ba’t kapansin-pansin ang pagtaas ng bilang ng mga
benepisyaryo ng PhilHealth tuwing maghahalalan? Ngayon, sa
pamamagitan ng National Household Targeting System for Poverty Reduction
(NHTS-PR), tiniyak natin na ang limang milyon at
dalawandaang libong pamilyang Pilipino na nakikinabang sa PhilHealth ay ang
talagang mga nangangailangan nito. Malawakang pag
-unlad at pag-asenso ng lahat: Iyan po ang panata natin. Walang maiiwan sa
tuwid na landas.

Tumungo naman po tayo sa ARMM. Ang dating sistema: Nagbabatuhan lang ng
huwad na utang na loob ang mga baluktot na
kandidato. Kapag pambansang halalan, malaya ang nakaupo sa ARMM na
imane-obra ang makinarya sa kaniyang rehiyon para
matiyak na bokya ang boto ng mga hindi kaalyado. Kapag naman eleksyon sa
ARMM at maniningil na ng utang si Mayor o
Governor, ang administrasyon naman ang magpapatakbo ng makinarya para
manalo ang kanilang kandidato.

Ayon nga po sa naungkat ng COA, sa opisina ng regional governor ng ARMM,
mula Enero 2008 hanggang Setyembre 2009,
walumpung, uulitin ko, walumpung porsyento ng mga disbursement ang napunta
sa mga cash advance na wala namang maayos na
paliwanag. Kung hindi nawala ang pondong ito, nakatapos na sana ang isang
batang sa ngayon tumawid sa ghost bridge, para
pumasok sa ghost school, kung saan tuturuan siya ng ghost teacher.
Kaawa-awang bata, walang humpay na paghihirap, at walang
pag-asa ng pag-asenso.

Gusto nating maranasan ng ARMM ang benepisyo ng tamang pamamahala. Kaya ang
ating mungkahing solusyon: synchronization.
Dahil dito, kailangan nilang tumutok sa kani-kanilang mga kampanya;
magiging mas patas ang labanan, at lalabnaw ang command
votes. Salamat sa Kongreso at naipasa na ang batas na magsasabay sa halalan
ng ARMM sa halalang pambansa.

At bakit po postponement ang kailangan? Sa kagustuhang siyempre makabalik
sa puwesto, nakahanda ang ilan na ulitin ang
nakagawian para manalo. Isipin na lang po ninyo kung pumayag tayo sa
kagustuhan ng mga kontra, at itinuloy natin ang eleksyon.
Wala po silang ibang gagawin sa loob ng dalawang taon kundi paghandaan ang
susunod na halalan at isiksik ang kalokohan nila sa
mas maigsing panahon. Habang nananatili sa pwesto ang mga utak wang-wang na
opisyal, naiiwan namang nakalubog sa kumunoy
ng kawalang-pagasa ang taumbayan.

Wala akong duda sa kahihinatnan ng mga repormang inilatag natin. Hindi po
tayo nagbubukambibig lang; may kongkretong resulta
ang ating mga paninindigan. Kapag sinabi nating tuwid na daan, may katapat
itong kalsada sa Barangay Bagumbayan sa Sta. Maria,
Laguna. Pag sinabi nating malinis na pamamahala, may dadaloy na malinis na
tubig sa mga liblib na lugar gaya ng nasa Barangay
Poblacion, sa Ferrol, Romblon. Kapag sinabi nating liwanag ng pagbabago,
titiyakin nating may liwanag na tatanglaw sa mga
pamayanang dati ay nangangapa sa aandap-andap na gasera, gaya ng ginawa
natin sa Barangay San Marcos, sa Bunawan, Agusan
del Sur. Ganito na ang nangyayari sa marami pang ibang lugar; pinipilit
nating ito rin ang mangyari sa kabuuan ng Pilipinas.

Nakatutok na po ang iba’t ibang ahensya ng gobyerno; nag-uugnayan at
nagtutulungan sila upang maabot at mapabilis ang mga
solusyon sa mga problemang kaytagal nang pinapasan ng bayan.

Di po ba’t may problema tayo sa baha, na alam naman nating dulot ng walang
humpay at ilegal na pagputol ng mga puno? Dating
solusyon: photo-op ng pagtatanim na ang tanging benepisyaryo ay
nagpapoging pulitiko. Nagtanim nga ng puno kontra-baha, pero
hindi naman siniguro na mananatiling nakatayo ang mga ito pag-alis nila.

Isa sa mga solusyong pinaghahandaan, pinag-aaralan ay ang gawing
kapaki-pakinabang sa mga pamayanan ang pagbabantay ng
puno. Bibigyan sila ng binhi ng kape at cacao para itanim at mamunga ng
kabuhayan. Habang hinihintay ang ani, makakakuha sila
ng stipend upang bantayan naman ang mga punong itinanim laban sa baha.
Puwedeng maging benepisyaryo ng programang ito ang
mga informal settlers, na ngayon ay nagkukumpulan sa siyudad. Mamumuhunan
tayo sa taumbayan, habang namumuhunan din sa
kalikasan.

Noon bang isang taon, inisip kaya natin na kaya nating gawin ito? Sa
ngayon, tinutupad na natin ang ating mga pangako. Bukas
makalawa, katotohanan na lahat ng ating mga pinapangarap.

Marami pa pong malikhaing konsepto na inilalapit sa atin at atin pong
pinapatupad na. May mosquito trap na pinapatay ang mga kiti
-kiti ng lamok, na siguro naman po ay may kinalaman sa halos labing-apat na
porsiyentong pagbaba ng insidente ng dengue; may
hibla ng niyog na itatapon na sana, pero puwede palang murang solusyon sa
mga daanang madaling mabitak; may landslide sensor
na magbababala kung tumaas na ang panganib na gumuho ang lupa; may mga
kagamitang magbibigay ng senyales kung malapit
nang umapaw ang tubig sa mga ilog. Lahat po ito, gawa ng Pilipino.

Pinag-aaralan na rin po ng DOST at UP ang pagkakaroon ng monorail system,
para tugunan ang problema sa pangmalawakang
transportasyon. Sa malikhaing pag-iisip ng kapwa Pilipino, may pag-asa pala
tayong magtayo ng light rail system nang hindi hihigit
sa 100 million pesos ang gagastusin kada kilometro. Sa matitipid na pondo,
mas mahabang kilometro ng riles ang mailalatag at
makaka-abot sa mga lugar na malayo sa sentro ng komersyo. Ang mga dating
sumisiksik sa siyudad para maghanap ng trabaho,
maaari nang tumira sa medyo mas malayo, nang hindi pahirapan ang biyahe.

Uulitin ko po: ang mungkahing ito ay galing sa kapwa natin Pilipino, para
sa Pilipinas. Naaalala po ba ninyo ang panahon kung kailan
ni hindi man lang maabot ng mga pangarap natin ang ganitong mga proyekto?
Ngayon, sinasabi ko po sa inyo: pinapangarap natin
ito, kaya natin ito, gagawin natin ito. Hindi ba tayo nagagalak, Pilipino
tayong nabubuhay sa mga panahong ito?

Sa kabila ng lahat ng ito, huwag po sana nating lilimutin: masasayang lang
ang lahat ng ating narating kung hindi tuluyang
maiwawaksi ang kultura ng korupsyon na dinatnan natin.

Sa mga kapwa ko empleyado ng sambayanan, mula sa tuktok hanggang sa bawat
sulok ng burukrasya: Di po ba’t napakarangal na
ngayon ang magtrabaho sa gobyerno? Di po ba’t ngayon, sa halip na ikahiya,
gusto mo pang isuot kung minsan ang iyong ID kung
sumasakay ka ng bus o jeep papasok sa iyong ahensya? Sasayangin po ba natin
ang karangalang kaloob sa atin ng sambayanan?

Iyan din po ang aking panawagan sa ating Local Government Units. Kabilang
po ako sa mga sumasang-ayon na kayo ang pinaka-
nakakaalam sa pangangailangan ng taumbayan sa inyong mga lungsod at
munisipyo. Makakaasa po ang ating mga LGU sa higit na
kalayaan at kakayahan, kung makakaasa rin tayong gagamitin ito sa tuwid na
paraan, at isasaalang-alang ang kapakanan ng buong
sambayanan.

Halimbawa po, may ilang munisipyo na naisipang magbuwis sa mga transmission
lines ng kuryente na dadaan sa kanilang mga
pook. Magpapasok nga po ng kita sa kanilang lokal na kaban, pero kapalit
nito, tataas din ang gastusin ng mas nakararaming
Pilipino sa kuryente. Tiwala po akong kaya nating balansehin ang interes ng
inyong mga nasasakupan sa interes ng sambayanan.

Kailangan pong manatiling magkatugma ang ating mga programa, dahil ang
ikauunlad ng buong bansa ay manganganak din ng
resulta sa inyong mga pook. Wakasan na po sana natin ang agendang nakatuon
sa susunod na eleksyon lamang, at ang kaisipang
isla-isla tayong maihihiwalay ang sariling pagsulong sa pag-unlad ng bansa.

Tayo-tayo rin po ang dapat magtulungan tungo sa kaunlaran. Malaki ang
pasasalamat ko sa Kongreso sa pagpapasa ng mga batas
ukol sa GOCC Governance, ARMM Synchronization, Lifeline Electricity Rates
Extension, Joint Congressional Power Commission
Extension, Children and Infants’ Mandatory Immunization, at Women Night
Workers at marami pa sigurong kasunod.

Noong isang taon nga po, nagpakitang-gilas ang Kongreso sa pagpasa ng
budget bago matapos ang taon. Dahil dito, nasimulan
agad ang mga proyekto at hindi na inabot ng tag-ulan. Bukas na bukas po,
ihahain na namin sa lehislatura ang budget para sa
susunod na taon. Umaasa po ako na muli kayong magpapakitang-gilas, upang
tuluyan na nating mapitas ang bunga ng mga
naitanim nating pagbabago.

Maganda na po ang ating nasimulan. Pero mahalaga pong maalala natin: simula
pa lang ito. Marami pa tayong gagawin. Hayaan po
ninyong ilatag ko sa Kongreso ang ilan sa mga batas na magpapaigting sa
pagtupad ng ating mga panata sa bayan.

Layon nating bigyan ng kaukulang kompensasyon ang mga biktima ng Martial
Law; ang pagkakaloob ng makatarungang pasahod at
benepisyo para sa mga kasambahay; at ang pagpapatupad ng isang mas maayos
na sistema ng pensyon para sa mga kawal.
Sinusuportahan din natin ang pagpapalawak ng sakop ng scholarship na
ipinagkakaloob ng DOST sa mahuhusay ngunit kapuspalad
na mag-aaral; ang pagtataguyod ng pinaigting na pangkalahatang kalusugan;
at ang pangangalaga sa ating kalikasan at sa mga
pasilidad na titiyak sa kaligtasan ng mga mamamayan sa oras ng sakuna.

Kabilang din po sa ating agenda ang pagpapalakas ng Bureau of Corrections,
ng National Bureau of Investigation, ng National
Electrification Administration, at ng PTV 4, upang sa halip na mapag-iwanan
ng kaalaman at panahon, mas maayos nilang
magagampanan ang kanilang pagbibigay-serbisyo sa publiko.

Hindi ko po nailagay ang lahat ng gustong magpasali ng kanilang adbokasiya
dito po sa SONA. Pero kumpleto po ang detalye sa
budget at budget message. Sa mga interesado po, pakibasa na lang po ang
detalye doon.

May mga nagsasabing pinepersonal ko raw ang paghahabol sa mga tiwali. Totoo
po: Personal talaga sa akin ang paggawa ng tama,
at ang pagpapanagot sa mga gumagawa ng mali—sino man sila. At hindi lamang
dapat ako namemersonal sa usaping ito. Personal
dapat ito sa ating lahat, dahil bawat Pilipino ay biktima nito.

Ang mali—gaano katagal man ito nanatili—ay mali pa rin. Hindi puwedeng “Oks
lang, hindi puwedeng wala lang iyan.” Kapag
kinalimutan natin ang mga ito, mangyayari lang ulit ang mga kamalian ng
nakaraan. Kung hindi magbabayad ang mga nagkasala,
parang tayo na rin mismo ang nag-imbita sa mga nagbabalak gumawa ng masama
na kung puwede ulitin ninyo ang ginawa ninyo.

Ang totoo nga po, marami pang kalokohan ang nahalungkat natin. Pero hindi
na tayo magpapakahaba doon at magbibigay na lang
ako ng halimbawa, sa PAGCOR: kape. Isang bilyong piso po ang ginastos ng
dating pamunuan ng ahensya para sa kape; sa
isandaang piso na lang po kada tasa, lalabas na nakakonsumo sila ng sampung
milyong tasa. Baka po kahit ngayong iba na ang
pamunuan ng PAGCOR ay dilat na dilat pa rin ang mata ng mga uminom ng
kapeng ito. Hanapin nga po natin sila, at matanong:
nakakatulog pa po kayo?

Pagpasok ng bagong Ombudsman na si dating Supreme Court Justice Conchita
Carpio-Morales, magkakaroon tayo ng tanod-bayan
na hindi magiging tanod-bayad ng mga nagwawang-wang sa pamahalaan.
Inaasahan ko nga po na sa taon na ito, masasampahan
na ng kaso ang maraming nagkuntsabahan sa katiwalian, at naging sanhi ng
situwasyong ating inabutan. Tapos na rin po ang
panahon kung kailan nagsasampa ang gobyerno ng malalabnaw na kaso. Kapag
tayo ang nagsampa, matibay ang ebidensya,
malinaw ang testimonya, at siguradong walang lusot ang salarin.

Tutok tayo na ang pagkakamit ng ganap na katarungan ay hindi natatapos sa
pagsasakdal kundi sa pagkukulong ng maysala. Buo
ang kumpiyansa ko na tinutupad ng Department of Justice ang malaki nilang
bahagi upang maipiit ang mga salarin, lalo na sa mga
kaso ukol sa tax evasion, drug trafficking, human trafficking, smuggling,
graft and corruption, at extrajudicial killings.

Wala pong tsamba: ang tapat at mabuting pamamahala ay nanganganak ng mabuti
ring resulta. Isipin po ninyo: naipatupad natin ang
mga ipinangakong serbisyo ng gobyerno, at nakapaglaan pa ng sapat na pondo
para sa mga proyekto nang hindi kinailangang
magtaas ng buwis.

Iyan naman po talaga ang plano: siguruhin na patas ang laban; itigil ang
panlalamang ng mga makapangyarihan; at tiyakin na ang
dating sistema kung saan nakikinabang ang iilan ay magiging bukal ng
oportunidad para sa lahat.

Tinutuldukan na lang po natin ang wang-wang: sa kalsada, sa gobyerno, sa
kalakhang lipunan. Ito po ang manganganak ng
kumpiyansa na magdadala ng negosyo; ito rin ang sisiguro na ang pondo ng
taumbayan ay mapupunta sa dapat nitong kalagyan:
Imprastruktura na titiyak sa tuluyang pag-angat ng ekonomiya at pagmumulan
ng trabaho, at serbisyong panlipunan na sisigurong
walang mapag-iiwanan. Bubukas ang marami pang pintuang pangkabuhayan sa
pamamagitan ng turismo; sisiguruhing hindi
magugutom ang Pilipino sa pagpapalakas ng agrikultura. Ang mga dating
kinakaligtaan, bibigyang-puhunan ang kinabukasan.

Magbubunsod ito ng siklo kung saan tiyak na may pupuno sa mga nalilikhang
trabaho, at may mga konsumer na lalong
magpapalago sa mga negosyo.

Batid ko po na hanggang ngayon ay may kakaunti pang nagrereklamo sa ating
estilo ng pamamahala. Nakita po ninyo ang aming
estilo, at ang kaakibat nitong resulta. Nakita po ninyo ang estilo nila, at
kung saan tayo nito dinala. Sa mga taong bukas ang mata,
maliwanag kung saan ang tama.

Ngayong tayo na ang nagtitimon sa gobyerno, malinaw ang direksyong
tinatahak ng ating bayan. Isang bansa kung saan ang
pagkakataon ay abot-kamay; kung saan ang mga nangangailangan ay
sinasaklolohan; kung saan may saysay ang bawat patak ng
pawis, bawat sandali ng pagtitiis, at bawat butil ng hinagpis na dinaanan
natin. Kung may gawin kang mabuti, may babalik sa iyong
mabuti. At kung may gawin kang masama, tiyak na mananagot ka.

Naaalala ko nga po ang isang ginang na lumapit sa akin noong kampanya; ang
babala niya, “Noy, mag-iingat ka, marami kang
kinakabangga.”

Tama po ang sinabi niya: Tao po akong may agam-agam din. Pero wala po
akong alinlangang tumahak sa tuwid na daan: Buo ang
loob ko dahil alam kong nasa likod ko kayo.

Salamat po sa mga pari at obispo na masinsinang nakipagdiyalogo sa atin,
katulad nina Cardinal Rosales at Vidal. Di naman po
kami ganoong kalapit ni Cardinal Rosales, pero naniniwala akong ibinuhos
niya ang lahat para mabawasan ang hindi
pinagkakaunawaan ng gobyerno at simbahan. Sa pagkahahalal kay Archbishop
Palma, tagapagtanggol ng karapatang pantao at
kalikasan, lalo pong tumibay ang aking kumpiyansang ugnayan, at hindi
bangayan ang mabubuo sa pagitan ng estado at simbahan.

Salamat din po sa ating Gabinete, na walang kinikilalang panahon ng tulog o
pahinga, maipatupad lang ang pambansang agenda.
Special mention po ang PAGASA, na tunay na ngayong nagbibigay ng maaasahang
babala.

At sa mga nasasagasaan po natin sa landas ng katapatan at integridad sa
pamamahala, ito naman po ang aking masasabi: Pinili
ninyo ang landas kung saan naaapi ang sambayanan. Pinili naman namin ang
landas na ipagtanggol ang taumbayan. Nasa tama po
kami. Nasa tama kami; nasa mali kayo. Sa inyong magbabalik ng pang-aapi sa
sambayan, hindi kayo magtatagumpay.

Sa lahat ng mga kasama natin sa tuwid na daan: Kayo ang lumikha ng
pagkakataong baguhin ang dinatnan, at gawing mas
maganda ang ipapamana natin sa susunod na salinlahi ng mga Pilipino. Kayo
pong mga tsuper na pumapasada pa rin; kayong mga
guro at estudyanteng pauwi pa lang mula sa klase; kayong patuloy ang
paglikha ng mga obrang nagpapaalab sa apoy ng ating
pagka-Pilipino; kayong mga pulis, sundalo, kaminero at bumbero; kayong mga
marangal na magtatrabaho, sa Pilipinas man, sa
gitnang dagat, o sa ibang bansa; kayong mga tapat na kasama natin sa
gobyerno, anumang probinsya o partido; kayong mga
Pilipinong nakikinig sa akin ngayon—kayo po ang lumikha ng pagkakataong ito.

Lumikha po kayo ng gobyernong tunay na nagtatrabaho para sa inyo. May
limang taon pa tayo para siguruhing hindi na tayo babalik
sa dating kalagayan. Hindi tayo magpapadiskaril ngayong napakaganda na ng
resulta ng ating sinimulan.

Kapag may nakita tayong butas sa sistema, huwag na po tayo magtangkang
lumusot. Huwag na nating daanin sa pakiusap ang
madadaan sa pagsisikap. Tama na ang unahan, tama na ang tulakan, tama na
ang lamangan, dahil lahat naman po tayo ay
makakarating sa minimithi nating kinabukasan.

Tapusin na po natin ang kultura ng negatibismo; iangat natin ang
kapwa-Pilipino sa bawat pagkakataon. Bakit po ang iba, ang hilig
maghanap ng kung anu-anong pangit sa ating bayan? At napakahirap—parang
kasalanan—na magsabi ng maganda? Naalala pa po
ba natin noong huling beses tayong pumuri sa kapwa Pilipino?

Itigil na po natin ang paghihilahan pababa. Ang dating industriya ng
pintasan na hindi natin maitakwil, iwaksi na po natin. Tuldukan na
po natin ang pagiging utak-alimango; puwede bang iangat naman natin ang
magaganda nating nagawa?

Kung may nakita kang mabuti, huwag kang magdalawang-isip na purihin ito.
Kapag nakita mo ang pulis sa kanto, nagtatrapik nang
walang kapote sa ilalim ng ulan, lapitan mo sana at sabihing, “Salamat po.”

Kung magkasakit ka at makita mo ang nars na nag-aruga sa iyo, sa halip na
magserbisyo sa dayuhan kapalit ng mas malaking
suweldo, pakisabi rin po, “Salamat po.”

Bago ka umuwi galing eskuwela, lapitan mo ang guro mong piniling mamuhunan
sa iyong kinabukasan kaysa unahin ang sariling
ginhawa; sabihin mo, “Salamat po.” Tulad ng aking guro na nasa screen
ngayon, “Salamat po Ginang Escasa.”

Kung makasalubong mo ang iyong kinatawan sa kalsadang dati ay lubak-lubak o
wala, at ngayon ay puwede nang daanan nang
maaliwalas, lapitan mo siya at sabihing: “Salamat po.”

Kaya po, sa sambayanang Pilipino, ang aking Boss na nagtimon sa atin tungo
sa araw na ito: maraming, maraming salamat po sa
pagbabagong tinatamasa natin ngayon.

Buhay na buhay na ang Pilipinas at ang Pilipino.

Magandang hapon po.
(Photo by: Robert Vinas/ Malacanang Photo Bureau).

kuwentong rubber shoes

2011-06-30T03:34:00.000-07:00

MAHILIG ako sa rubber shoes. Sabagay, kahit naman sinong lalaki. Cool na cool ang dating kung naka-rubber shoes pag namamasyal at naka-casual lang ng suot. Gayundin kapag naglalaro. Sa mga department stores, sa section ng rubber shoes ako nagtatagal ng pagwi-window shopping.
Noong bata pa ako ay hindi ako nagkaroon ng sariling rubber shoes. Sa maniwala kayo o hindi, kahit tsinelas lang ay hindi pa ako halos makabili noon. May mga pagkakataon noong nasa elementary pa lang ako na nakaranas akong pumasok nang walang suot sa paa. Noong high school, pag teenager na siyempre ay nakakahiya nang walang suot sa paa pag papasok sa school, kaya ang sandalyas na namana ko sa aking pinsan ay talagang tinipid ko ang paggamit para huwag agad mapudpod.
Ang kawalan din ng rubber shoes ang problema ko noon pag oras ng PE. Pag may liga ng basketball. O kahit simpleng lakaran lang ng barkada.
Kaya sabi ko sa sarili noon, pag nagkapera ako balang araw ay susuotan ko ng pinakamahal na rubber shoes ang paa ko na matagal na pinarusahan ng mainit na kalsada pag tag-araw, at putik kung tag-ulan.
Nang maging scholar ako ng Caltex noong college, nakakabawas ako sa aking stipend ng pambili ng sapatos. Pero kausuhan noon ng “topsider” kaya pansamantalang nawala sa isip ko ang pagbili ng rubber shoes. Isa pa, may mga kaklase ako na ang mga tatay ay nagtatrabaho sa Saudi Arabia, kaya ang kanilang pinaglumaang Adidas ay ibinibigay na lang sa akin.
Nang tumira ako sa Marikina City huling quarter ng 1988 ay nakuha akong “import” sa 3-on-3 basketball league nila at naglaro ako sa team na pagmamay-ari ng isang may pagawaan ng bag. Kasama sa bayad ang rubber shoes (kasikatan ng Grosby noon) pero pinera ko na lang dahil kailangan ko ng allowance. Noong time na ‘yon ay nakikipanuluyan lang ako sa isang malayong kamag-anak na may bakery bilang “alilang-kanin.” Meaning, habang nakatira ka sa kanila ay gagawin mo ang lahat ng odd jobs pero libre kain. Naging tagadurog ako ng lumang tinapay. Ang nakuha ko namang pera kapalit ng rubber shoes na worth P300 (na malaking halaga pa noon) ay ginamit ko sa paghahanap ng trabaho.
Nasa Atlas Publishing na ako nang makabili ng masasabi kong kauna-unahan kong rubber shoes na ginamit ko sa inter-komiks league. Iyon din ang first time na na-in love ako sa Nike. Since then, nagkasunud-sunod na ang pagbili ko ng nasabing brand.
Hanggang noong 2007 ay nagna-Nike pa ako. Natigil lang nang mapahilig naman ako sa tsinelas nang mauso ang flip-flops—lalung-lalo na ang sikat na Havaianas. Pero mas mura ang binibili ko dahil hindi ko ma-reconcile na gagamit ako ng tsinelas na libo ang halaga. Hindi pa naman pangganoon ang level ko. Okey na ako sa Banana Peel.
Last year ay nakakita ako sa sale ng Adidas Superstar at Puma Skrum Trainer. Halos 70% ang discount at dahil matagal na rin akong hindi nagra-rubber shoes ay binili ko pareho dahil sobrang bagsak-presyo nga. Isa pa, pinayuhan ako ng doctor na magsapatos muli dahil medyo dumarami ang aking varicose veins—na ayon sa kanya—bukod sa nasa genes ay dahil na rin sa sobrang pagtitsinelas. Kaya for the first time, hindi muna ako nag-Nike.
Pero mahirap kalimutan ang first love. Sabi nga ni John Grishman sa nobela niyang “The Bleachers” ay, “There’s always something magical about first love.” Bagaman at unang pag-ibig sa opposite sex ang tinutukoy niya—totoo rin pala iyon sa mga bagay na una mong nakasanayan. In my case, ang Nike shoes.
Sa mga una kong kuwento ay sinasabi kong mahilig akong mag-alkansya at hanggang ngayon ay ginagawa ko pa rin iyon at binibiyak lang pag may gusto akong bilhin. Nagkataon na may Nike shoes akong nakita na sobrang nagpapalaway sa akin. Sabi ng misis ko, bilhin ko na raw kaysa laging akong nangangarap. Dahil siya ang aking boss, at para huwag masira ang budget ay pinaanak ko muna ang aking piggy bank, at ensigida ay nagpunta kami sa mall at binili ang pangarap na shoes.
Sabihin pa ay anong ligaya ng aking mga paa na sanay na sanay sa yakap ng goddess of strength, speed, and victory. Para akong laging nakayapak sa ulap.
Hanggang kamakailan lang ay maganap ang hindi ko inaasahan...
Sakay ako ng jeep habang papauwi sa amin. Sa tapat ko ay nakaupo ang mag-ina na mukhang galing sa school. Prep pa lang siguro ang chubby na batang lalaki na mukhang makulit—parang totoy na Alex Areta. Ayaw niyang isuot ang polong uniform at gusto ay naka-sando lang. Hirap na hirap sa pagsaway sa kanya ang ina na marahil ay thirty-something pa lang. Kumakain ang bata ng hamburger, at sa isang kamay ay may malaking plastic nang hinihigop niyang sa-malamig. No wonder kung bakit may pagka-chubby siya.
Noong una ay naaaliw siya sa suot kong Marvel T-shirt. Hindi ko alam kung marunong na siyang bumasa pero panay ang sigaw niya ng “Spider-Man!” Ah, the power of visuals. Maya-maya ay napadako ang tingin niya sa sapatos kong colorful.
Ang sumunod ay kalamidad.
Ibinuhos niya sa sapatos ko ang lahat nang iniinom niyang sa-malamig!
Napasigaw ang ina niya at ako naman ay na-shock. Sa hitsura pa lang ng bata ay halata nang sutil ito, at nawala sa isip ko ang mag-ingat. Pati ang mga sago’t gulaman ng iniinom niya ay napabuhos sa sapatos ko.
Kumulo ang dugo ko. Naramdaman kong umagos ang pawis ko sa likod sa galit. Pero ano’ng magagawa ko ay bata ang may kasalanan? At kasalanan din ng nanay niya kung hindi tinuturuan ang anak ng kagandahang asal.
Ang mas nakadagdag sa bad trip ko ay di man lang sinaling ng ina ang kanyang anak. Ang sabi lang sa mahinang boses, “Ang kulit mo talaga, magagalit sa ‘yo ang mama.” At kahit alam kong di pa dapat sila bumaba ay nagpara na para makaalpas sa kaaliwaswasang ginawa ng anak niya.
Shock din ang ibang pasahero. Iba’t iba ang reaksyon nila. Maraming nabuwisit sa bata, meron din sa ina. Blangko naman ang isip ko. Pinakamahirap na sitwasyon kapag isang musmos ang gumawa sa iyo ng kasalanan.
May isang ale na nag-abot sa akin ng tissue na pamunas. Habang pinupunasan ko ang sapatos, isang mamang medyo senior citizen na ang humirit: “Marami naman niyan sa Greenhills.”
Excuse me, gusto ko sanang sabihin. Hindi po japeyk ito! Pero kung bawal pumatol sa musmos, ganoon din naman sa senior.
Isang ginang naman ang nagsabi sa akin na, “Dapat pag ganyang kaganda ang sapatos hindi nasakay sa dyip.”
Makes sense to me. To lighten up the mood, sinagot ko na lang siya ng: “Naubos po kasi sa sapatos ang aking pantaksi.”
Nawalan na ako ng gana sa aking bagumbagong Nike at sinuwerte ang bayaw ko—na hindi tumanggi nang ibigay ko, provided na siya ang maglalaba.
Nasa proseso uli ako ng pag-iipon ngayon para sa panibagong rubber shoes. Muli kong binubusog ng mga barya ang aking piggy bank. Mga ilang buwan lang siguro, posibleng sa Christmas season ay makabili akong muli ng bagong sapatos.
At sakaling maulit ang insidente—sabi nga sa amin sa Batangas, “A-ah, baka ako’y makapanumbi na!”

june 21, 2011 (happy 100th birthday, tatay!)

2011-06-20T16:49:00.000-07:00

Yeah, 100 years!

kuwentong karate

2011-06-15T20:38:00.000-07:00

ROGER MERCA

SI MASTER (Na akala mo kung sino lang)

HINDI natin aakalain na minsan, sa kung saan-saang bahagi lang ng ating bansa, may mga simpleng kababayan natin na naghahangad ng maganda para sa ating mga kabataan sa pamamagitan ng pagbabahagi ng kanilang pambihirang kaalaman.

Nakilala ko si Roger Merca, isang karate instructor, minsan na napagawi ako sa isang parke malapit sa Cuneta Astodome, Pasay City. Pinanood ko siyang magturo ng martial arts sa ilang kabataan. Nagkainteres ako dahil noong nasa kolehiyo ako ay nag-aral din ako ng karate at umabot sa green belt. Hindi ko na nga lang naipagpatuloy nang mag-graduate ako.
Kasama ni Roger sa pagtuturo ang isa pang instructor na nagpakilala lang na si “Master”. Mas mataas ang ranggo ni Master kumpara kay Roger—na kakukuha lang pala ng kanyang black belt.
Nakakatuwang panoorin ang mga batang nag-eensayo. Sa totoo lang, malaki ang impluwensya ng martial arts sa mga kabataan para mahubog sa disiplina. Taliwas sa inaasahan ng iba na ang isang nag-aral ng martial arts o self defense ay mahilig sa away, kabaligtaran iyon sa katotohanan. Sa club na pinag-aralan ko, ang Association for the Advancement of Karate-Do o AAK, ay may panuntunan kami na, “To use this art only when all other forms of self preservation have failed.” Mapapansin ang katagang “self preservation”. Ibig sabihin nito, kung makatatakbo ka mula sa away ay gawin mo. At sa isang may knowledge ng self defense, hindi karuwagan ang umiwas o tumakbo sa away—bahagi iyon ng disiplina.
Sa mga bansa na pinagmulan ng sining ng self defense na ginagamit ngayon worldwide ay mapapansin ang disiplina ng kanilang mga mamamayan. Mga bata pa lang ay tinuturuan na sila sa mga paaralan bilang preparasyon sa kanilang paglaki at maging bahagi ng kanilang hukbong sandatahan. Siguro ay magandang gayahin natin dito sa atin ang ganoong sistema lalo pa at napakaraming kabataang Pinoy na ngayon ang walang disiplina. Sa maagang pagdidisiplina sa mga mamamayan nagsisimula ang pagiging makabayan.
Nang pansamantalang magkaroon ng break ang pag-eensayo ay nakahuntahan ko sina Roger at Master. Ayon sa kanila ay sinisimulan pa lang nila ang asosasyon sa bahaging iyon ng Pasay City. May malaki silang samahan sa Luneta Park. Kung gusto ko raw ay pwede akong mag-member. Mura lang ang membership fee, at kailangan lang na bumili ako sa kanila o magdala ng sariling kimono.
Sa sinabi nilang rate ay mas makamumura ako kaysa mag-enrol sa karate club ng isang celebrity. Noon ko pa planong mag-ensayo uli para madisiplina ko ang sarili ko pag-eehersisyo at iba pang physical conditioning. Isa pa, naghahanap na rin ako ng ibang mapaglilibangan na papawisan naman ako.
Naging advocacy na rin daw nila ang pagtuturo ng karate, unang-una ay dahil ito ang alam nilang gawin. Ikalawa, natutuwa raw sila kapag maraming kabataan ang natututo at nagkakaroon ng disiplina at self confidence. Sana nga raw ay marami pa silang mahikayat na sumali sa kanilang asosasyon.
Maituturing ding mga tahimik na bayani sina Roger at Master. Kung may mga gaya ni Efren Peñaflorida na nagmumulat sa ating mga kabataan ng kahalagahan ng pagbabasa at edukasyon, nililinang naman nila ang disiplina at pisikal na aspeto sa buhay ng ating mga kabataan.
Nakakatuwa na kahit sa parke lang ginaganap ang ensayo ay may mga magulang na sinusuportahan ang kanilang mga anak para matuto ng martial arts. Maganda nga naman ito kaysa nasa bahay at nakababad sa computer, kumakain ng sitsirya hanggang maging obese at maka-develop ng kung anu-anong sakit.
Kung sa inyong lugar ay may mga gaya nina Roger at Master, hikayatin ninyo ang inyong mga anak na makiensayo sa kanila o sumali sa kanilang club. O kaya ay puwede ring kayo para mabanat naman ang mga ugat at kasu-kasuan.

Importante sa mga kabataan ang matuto ng self-defense. Bukod sa disiplina, nakaka-develop din ito ng self confidence. At nakatutuwa ang mga parents na ine-encourage ang kanilang mga anak sa ganitong aktibidad.

'starting over again'

2011-06-08T21:57:00.000-07:00

NAISULAT ko kamakailan na kinain ng anay ang halos lahat nang reference materials ko for cartooning. Ang insidenteng iyon ay nagpalamlam sa interes ko na matuto pang lalo ng sining na ito. For a while ay kinalimutan ko na ang pagdo-doodle at tinanggap sa sarili ko na siguro ay malabo sa reyalidad ang plano ko na makagawa ng komiks na ako mismo ang nagdibuho—cartoon style.
Last week ay napagawi ako sa isang branch ng Booksale at nagulat ako sa bumulaga sa akin—Bruce Blitz Big Book of Cartooning. Isa si Blitz sa mga una kong reference bago ko natuklasan si Randy Glasbergen. Pareho kong nakakapa ang style nila, though I am more comfortable with the latter.
Mas komprehensibo ang Bruce Blitz Big Book of Cartooning kumpara sa dalawang manuals niya na meron ako dati bago nakain ng anay. Almost P2,000 ang presyo nito sa Powerbooks at limitado pa. Matagal na akong na-order pero walang available. Hulog ng langit na nakakita ako sa Booksale—na halos wala pang P300 ang presyo.
So, praktis-praktis na uli at baka sakaling matuto pang mag-cartoons. ‘Ika nga ay parang matandang aso na puwede pa ring matuto ng bagong tricks. Nakaka-inspire naman ang foreword ni Blitz—basta raw may interes sa cartooning at may time magpraktis, malaki ang posibilidad na matuto.

'i can't live... if living is without you'

2011-06-08T08:51:00.001-07:00

NOONG isang araw ay nakatuwaan kong linisin at muling patugtugin ang aking Aiwa component. Isa ito sa mga una kong investment nang magpatayo kaming mag-asawa ng bahay. Medyo napabayaan na lang, mga anim na taon na siguro, mula nang makabili kami ng home theater.
Maganda ang tunog ng component na ito na may malalaking speakers at extra bass feature. Sa aking opinion bagaman at hindi ako audiophile, sa kabila ng magagandang reviews sa maliliit na digital speakers na malalakas ang tunog, iba pa rin ang hataw ng speakers na malalapad ang circumference.
Anyway, matapos kong linisin at matiyak ang mga connections ay ini-on ko ang component. Walang problema, hindi umusok, at nagpa-function pa ang mga mode. Ni-review ko nang bahagya ang user’s manual na naitago ko pa rin pala, at sandali pa ay nagsalang na ako ng CD. Dahil ako’y binatilyo ng dekada 80, ang napili kong patugtugin ay album ng Air Supply.
Masarap pa rin sa tenga ang hataw ng speakers. Malakas pero hindi nakakabingi. May hatid na adrenalin rush ang dagundong ng bass. Makalipas ang ilang sandali ay pumailanlang ang single na “Without You”, na ang akala ko noon ang titulo ay “I Can’t Live.”
Bahagya akong natigilan.
Kinapa ko sa alaala ang esensya ng kantang ito sa buhay ko. At naalala kong bigla—ito ang background music nang una akong makapanood ng live na bold show.
Mahigit isang buwan pa lang akong editor noon sa Atlas. Araw ng suweldo nang yayain ako ng mga barako sa editorial na mag-unwind daw naman kami. Schedule ko sana ng paglalaba sa boarding house pero dahil kailangang makisama ay pumayag ako sa anyaya. Alas otso raw ng gabi kami magkita-kita sa Farmer’s Plaza. Mas okey, sa isip-isip ko, dahil makapaglalaba pa ako. Malapit lang kasi ang boarding house na inuupahan ko noon, tapat lang ng Atlas, na isang sakay lang ng dyip at nasa Cubao na ako.
Excited din naman ako sa mga ganitong paanyaya. Para sa isang probinsyanong ang nightlife noong nasa Batangas pa ay maghanap ng aswang at tikbalang kapag kabilugan ng buwan, siguro naman ay kakaibang experience ang mararanasan ko ngayon.
Nang magkita-kita kami sa Farmer’s (karamihan ay mga lettering artists ang kasama ko) ay nag-inom muna kami sa basement at nakinig sa ilang banda na nag-perform. Alas diyes ay nagtungo na kami sa kalapit na night spot na hindi ko na matandaan ang pangalan kung Alibangbang ba o Salagubang—basta may “bang” sa huli na para bang nagpapaalala ng putukan. Pagkapasok pa lang namin ay nagsasayaw na sa maliit na entablado ang mga babaeng hubo’t hubad. Muntik na akong napaantanda, sabay bulong sa sarili ko na, “A-ah, walang ganire sa Batangas, eh!”
Naging exaggerated lang ako, hindi pa naman sila hubo’t hubad bagaman at ang suot nila na two-piece ay wala nang itinago sa imahinasyon ‘ika nga. Nagsasayaw sila na parang mga model ng swimsuit, kumakaway sa mga lalaking naroroon. Sabi ng waiter na nag-asikaso sa amin ay “big night” nila ngayon. Magsasayaw raw ang kanilang star dancer. Tinapik ako ng mga barakong kasama ko sabay kantiyaw: “Makakakita ka na ng hubad na seksing babae, hindi na hubad na baboy-ramo!” At nagkahalakhakan kami. Obviously, gusto nilang mag-enjoy ako sa pagkakataong iyon.
Hindi ako malakas uminom at hindi rin naman malakas sa pulutan pero masayang lumipas ang mga oras sa pagmamasid ko sa bagong kapaligirang iyon. Eksakto alas dose ng hatinggabi nang ianunsyo ng DJ ang “big night” at ang “star of the show”. Nagsimulang pumailanlang ang malambing na awitin:
“No, I can't forget this evening
Or your face as you were leaving
But I guess that's just the way the story goes…”
Mula kung saan ay lumabas ang isang napakaseksing babae. Naka-two-piece siya pero parang may kamison pa na pang-ibabaw. Matangkad, walang tiyan, maganda ang sukat ng dibdib at balakang, mahaba ang diretsong buhok. Gawin na lang nating peg si Sunshine Cruz noong di pa misis ni Cesar Montano. Nag-pole dancing siya sa entablado. Kung anu-anong kembot ang ginagawa—na sapat para magpatahimik sa kanina’y napakaiingay na kalalakihan.
Unang nahubad ang kamison.
Saglit pa, nawala ang saplot sa itaas.
Malamig naman ang aircon pero parang nag-El Niño sa loob ng pub sa tindi ng tumataas na excitement. Saglit pa, sabay sa lalong paglamlam ng ilaw ay wala nang tumatakip kahit dahon ng malunggay sa dancer. Ang mga mata ng kalalakihan ay lalong nanlaki (kasabay ang iba pang dapat lumaki), at ang mga bibig na kanina’y tikom, ngayo’y nakanganga.
“I can't live if living is without you
I can't give, I can't give anymore
Can't live if living is without you
Can't give, I can't give anymore…”
While in her naked glory ay bumaba ang star dancer sa entablado at isa-isang pinuntahan ang bawat mesang makursunadahan niya. Para siyang anaconda sa paggiling. Bago umalis ng table, inaabutan siya ng pera ng mga lalaking kuripot sa misis, pero pag nasa beerhouse ay parang mas mayaman pa kay Bill Gates kung gumastos.
Sa wakas ay huminto siya sa aming table at doon naman sumayaw. First time. First time kong nakakita ng ganoon. At kung shocking ang makakita ng aswang at engkanto, mas matindi ang shock ng makakita ng babaeng hubad sa unang pagkakataon. Humawak siya sa magkabilang balikat ko at ikiniskis nang bahagya ang katawan. Binulungan ako ng isa kong kasama: “Abutan mo…”
Kumapa ako sa bulsa at inilabas lahat ng perang papel na naroroon at iniabot ko sa babae. Tumingin siya saglit sa akin, ngumiti, mahinang “Thank you” at lumipat na siya ng ibang mesa.
Madaling-araw na kami nakauwi ng tropa pero hindi kaagad ako dinalaw ng antok. Paulit-ulit sa diwa ko ang mga naganap sa bar.
Iyon ang una kong immersion para sa mga gaya niya na ang means of livelihood ay pagbibigay ng kasiyahan sa mga kalalakihan. Sa aking pagiging journalist, lalo na noong nasa Manila Times na ako ay marami akong na-interview na entertainers. Iba-iba ang kuwento nila kung bakit nasadlak sa ganoong uri ng trabaho. Minsan ay mahirap paniwalaan. Pero lahat ay nagtatapos sa iisang konklusyon—kung may iba lang paraan, hindi nila gagawin iyon. At sino naman tayo para husgahan sila?
Hindi rin ako naengganyo nang todo sa mga ganitong uri ng paglilibang. Hindi ako puwedeng mag-aksaya lagi ng pera. Tama na ang isang gabi ng hubad na karanasan. Marami kaming utang. Nakasangla ang lupa. Kailangang bumili ng baka na gagamitin sa pagsasaka. Pasalamat ako at may maganda akong hanapbuhay. Hindi ko kailangang magsayaw—na pag minamasdan ko naman ang sarili ko sa salamin, mukhang walang gaybar na magkakamaling kunin ang aking service. Hindi ako naging hunk na gaya ng aking idol na si Jose Mari Lee.
Naikuwento ko lang ito dahil nga sa kanta ng Air Supply na kinanta rin ng iba’t ibang performers. Alam kong pamoso ang kantang ito sa mga big night. Sa mga gabi ng basaan sa girlie joints, sa bayuhan blues ng mga macho dancers.
Almost 20 years na ang eksenang iyon. Ang mala-Sunshine Cruz na dancer ay baka lola na ngayon at wala na ang dating tindig at alindog na kababaliwan ng mga kalalakihan. Nasaan man siya, sana ay nakaahon siya sa kahirapan at nagkaroon ng magandang buhay. At ang malungkot na ngiti niya noon, sana ay may sigla na ngayon—gaya ng linya sa kantang sinasayaw niya nang akin siyang makita:
“No, I can't forget this evening
Or your face as you were leaving
But I guess that's just the way the story goes
You always smile but in your eyes your sorrow shows
Yes, it shows…”

killer elbow

2011-05-03T08:15:00.001-07:00

NAKITA ko na lang na parang babagsak sa akin ang binatilyong may dalang bola ng basketbol. Instinct, iniharang ko ang aking siko. Eksakto ang nguso niya sa tulis. Naramdaman ko ang ngipin niya sa aking siko at ang pagsirit ng dugo.
Nangyari ito two years ago. Bakasyon din. May mga tinedyer na nagtayo ng basketball court sa kalyeng dinaraanan ko. Kahit may mga dumaraan, wala silang pakialam. Hanggang sa naganap ang insidente.
Naalala ko lang ngayon dahil nagtayo na naman sila ng court. Nahipo ko tuloy ang matulis kong siko. Ang aking killer elbow.
Palibhasa’y lahi kami ng mga payat, kaming magpipinsan nang naglalaro pa kami ng basketbol noong 80s ay sikat sa liga sa aming barangay, hindi sa galing maglaro, kundi sa husay magpaputok ng nguso o kilay ng kalaban. Hindi naman sinasadya, nagkakataon lang na pag may nagkamaling humalik sa aming siko lalo na pag nag-agawan sa bola, siguradong may tatagas na dugo.
Kaya pag may laro ang aming team, isa sa mga pustahan ng mga miron ay kung kaninong mukha ng aming kalaban ang unang puputok.
At pag tapos na ang liga, champion kami—sa pananakit ng kalaban.
Ang isa kong pinsan na 5’ 8” ang height ang pinakamalupit ang siko. Noong nasa Maynila na kami, minsang manonood kami ng sine sa Cubao, habang nagtitingin kami ng still photos ay nagsigawan ang mga tao. ‘Yun pala, may batang nagtitinda ng sigarilyo na aalukin sana ng yosi ang pinsan ko na eksakto namang nameywang at nahagip ang nguso ng yosi boy. Sargo. Nabigyan tuloy namin ng dalawang piso ang bata (na noon ay malaking halaga pa) sa awa rito dahil mukhang matatagalan bago uli makahigop ng mainit na sabaw.
Anyway, ang insidente two years ago ay ang nag-iisang dahilan kung bakit ako na-barangay. Inireklamo ako ng parents ng tinedyer na sumabog ang nguso at ang sabi ay sadya ko raw siniko ang anak nila. Bakit ko naman ‘kako sisikuhin ay hindi naman ako kalaro? Alangan din naman na hindi ko protektahan ang sarili ko. Paano kung ako ang nasaktan?
Gaining the momentum, tinanong ko ang mga taga-barangay kung bakit hinahayaan na may court sa kalye gayung bawal iyon. Paano nga kung may mga insidenteng ganyan? Kung may masagasaan? Kanino ang kasalanan?
Gayunpaman, pumayag ako na magbayad ng konti para sa ginastos nila sa clinic. Ipinakita ko rin ang siko ko na may gasgas ng ngipin ng tinedyer. Kailangan ko rin ‘kakong magpa-clinic dahil may sugat din ako.
Nauwi sa areglo ang maliit na insidente.
So, ngayon nga ay may basketball court na naman sa dinaraanan ko. Hinihintay ko lang uli na may player na aksidenteng mapabangga sa akin. Surely hindi ko na kayang makipagsabayan sa kanila ng laro, pero kumbaga sa matandang manok na panabong, gusto ko lang ma-testing kung taglay ko pa rin ang talim ng aking tahid—I mean—ng aking killer elbow.

april 22, 2011

2011-04-21T22:51:00.000-07:00

(Credits: Philip V. Cruz, The Batangas Post)

art exhibit

2011-04-14T22:49:00.000-07:00

Lakbay Kulay Art Exhibit
April 4, 2011
12th Floor, GT Tower Ayala
Makati City

MEYO DE JESUS (left) at ang kanyang mga obra. Kasama sa picture ang kanyang isang pinsan.

ARNEL AVETRIA (left) kasama ang isang fan (who looks familiar).

ANG MGA KUWADRO NI ARNEL.

sarap ng buhay!

2011-04-07T07:58:00.000-07:00

NAGTATAKA lang ako kapag may mga kababayan tayo na gayun na lang kung pintasan ang ating bansa. Hindi raw masarap sa Pilipinas. Siguro raw kung nasa ibang bansa sila, mas magaan ang buhay.
May sasarap pa ba naman na mamuhay sa sariling bayan kaysa sa Pilipinas? Kagaya nitong mama sa larawan, alas diyes na ng umaga ay tulog pa. Sabi naman ni Rommel Fabian ay baka raw call center agent ang mama at napuyat lang. LOL!
Baka nga. Call center agent is congruent to barker sa mga pilahan ng pedicab at padyak.
Kidding aside, nasasabi lang natin na masarap ang buhay sa ibang bansa dahil hindi natin nararanasan. Magtanong tayo sa mga kababayan nating nasa o nakapagtrabaho na sa abroad. Sasabihin nila, kahit malaki ang kita, iba pa rin ang sarap ng buhay sa Pilipinas.
Kung mamamayan naman tayo ng ibang bansa, puwede kaya ang ganitong pahi-hilata sa bangketa kahit kasisikat pa lang ng araw? Kung Chinese ang mamang ito, tiyak na nasa isang sakahan siya sa Mainland at nagtatanim ng labanos. Kung nasa Vietnam, nasa English proficiency learning center para matuto ng second language at makapagtrabaho sa mga itinatayong pabrika. Kung nasa bansa na mahigpit na ipinatutupad ang batas, hinuli na ng mga awtoridad.
Pasalamat siya at nasa Pilipinas kung saan hindi bawal ang tamad. Hindi rin bawal ang matulog sa bangketa. Nakita n’yo ba ang kanyang higaan, halatang matagal na niyang ginagamit sa masarap na pagtulog. Ibig sabihin ay matagal na siyang tenant sa espasyong kanyang hinihigan. Libre upa na, wala pang masungit na landlord.
Sarap ng buhay!

12 years after...

2011-03-26T10:01:00.000-07:00

SIYA si Atty. Arnold Rimon Martinez. Naging classmate ko siya sa Filmwriting noong 1996. Huli kaming nagkita 1998 siguro. Seminarista pa siya noon. Akala ko talaga ay magiging pari siya, kaya nagulat ako nang mabalitaan kong naging abogado siya. Ayaw na ba 'kako niyang makarating sa langit?
Nakuha niya ang number ko sa isa naming dating classmate sa Film Development Academy of the Philippines na nagsusulat sa StarStudio Magazine ng ABS-CBN Publishing. Nakakatuwa naman na ang mga dati kong kaibigan ay siya pang naghahanap sa akin. Nag-meet kami two weeks ago.
Malaki rin ang naitulong sa akin ni Atty. Arnold noong nasa seminaryo pa siya at matanggal ako sa Atlas Publishing at napasama sa statistics ng mga jobless sa Pilipinas. Kapag may projects ako noon na komiks ay nakikigamit ako ng computer at nakiki-print sa kanilang opisina--libre siyempre, pati kain.
Bago siya kumuha ng law ay nakapagsulat pa siya ng pelikula sa Regal Films. Tiniyaga lang daw niya talaga ang law school, at noong 2007 ay naging ganap siyang abogado. Sa Ateneo siya nagtapos.
Isa siya sa mga ka-close ko noon sa klase, tagatawa niya ako sa mga jokes tungkol sa seminaryo. Kasama rin siya sa mga pinakamahuhusay sa batch namin noon, hindi gaya ko na isang manunulat na sampay-bakod lamang. Ang alam ko ay isa siya sa mga nagre-rewrite ng English classics sa Precious Pages Corporation. Kahit daw naman busy siya sa pagiging lawyer, hindi nawawala ang passion niya sa pagsusulat.
Connected siya ngayon sa Solicitor General's office bilang abogado ng gobyerno.
Nang itanong ko kung bakit hindi natuloy ang pagpapari niya samantalang ilang hinga na lang at oordinahan na siya noon, mahabang kuwento raw at saka na lang pag nagkita muli kami.
Masaya ang aming naging pagkikita, at pakiramdam ko ngayon na isa na palang hotshot attorney ang aking kaibigan, lalong masarap maging kriminal!

if memory serves me right...

2011-03-15T23:30:00.000-07:00

NANONOOD ako ng balita sa TV nang mabanggit ang pangalan ng mama sa picture na siya na palang Philippine Secretary of Science and Technology (dating DOST) ngayon. Saka biglang nag-flashback sa akin. And I hope my memory will serve me right:
Early 90’s nang may kumontak sa akin para gumawa ng komiks, editor na ako sa Atlas Publishing noon. Nag-report ako sa opisina nila sa may Mother Ignacia Street, Quezon City. Maliit lang ang office pero maganda.
Tungkol sa poso o artesian well ang gagawing komiks ayon sa nakausap ko. “Magsaysay Well” ang model ng poso na may nakakabit sa pinakadulo na special casing para huwag sumama ang mga buhangin at foreign objects kapag humigop ng tubig. Nanalo ang nasabing modelo ng poso sa isang pakontes ng pamahalaan kaya nabigyan ng pondo para magamit sa mga lugar na malapit sa dagat at mahirap ang supply ng potable water. Ang inventor ng poso ay si Engr. Mario Montejo.
Nag-enjoy ako sa paggawa ng script na bukod sa technical aspect ay nilagyan ko ng drama. Medyo sariwa pa ako sa aspetong teknikal noon dahil kagagaling ko lang sa stint bilang technician sa Caltex Refinery. Ang kinuha kong artist ay si Alfred Pacolor na graduate naman ng civil engineering (hindi na siya kumuha ng board dahil malakas ang kita noon sa komiks).
Nang tapos na ang komiks at sumingil kami ni Alfred sa opisina ay nakaharap namin mismo ang inventor. Binasa niya ang kuwento (though approved na sa kanya bago ipinadrowing) at na-impress siya sa translation ko ng technical terms, gayundin sa artworks ni Alfred. Ipinaalis lang niya ang bahagi ng kuwento na binanggit ko ang mga achievements niya at mga papuri sa kanyang husay bilang engineer. Huwag na raw isama iyon. Naisip ko, low profile ang mamang ito.
Gaya ng iba kong projects ay hindi ako nagkaroon ng kopya ng komiks nang ipa-print na nila. ‘Yun din ang una at huling pagkakataon na nagkita-kita kami.
Na-realize ko lang habang nanonood ako ng partikular na balita na siya nga ang engineer na iyon. Medyo nagkaedad na kasi halos 20 years na rin iyon, bagaman at iyon pa rin naman ang mukha niya.
Anyway, natuwa lang ako. Sana minsan magsanga uli ang landas namin at magpagawa uli siya ng komiks.

now on sale (UPDATED)

2011-03-08T20:47:00.000-08:00

All from Onward Publishing House

coming very soon...

2011-03-06T21:12:00.000-08:00

Stories by ALEX ARETA
Artworks by GENER PEDRINA
Layout by CARLA DENISE ESTRELLA
Published by Onward Publishing House

simple lang ang buhay

2011-03-06T20:25:00.000-08:00

NAGBAYAD ako ng P20 sa driver ng jeepney. Nang suklian niya ako, nang kuwentahin ko ay P15. P8 ang minimum na pasahe sa rutang iyon. Sabi ko sa driver, nagkamali siya nang pagsusukli. Dose pesos lang dapat ang sukli ko. Sobra yata.
“Wala akong barya. Okey lang,” sagot niya na malumanay. Ibig sabihin ay nagpaparaya na lang siya. Siya na lang ang lugi huwag lang ang kanyang pasahero.
Bihira ang driver na ganito. Ang iba kapag walang panukli ay mainit ang ulo at pilit kang pasusukahin ng sensilyo huwag lang silang malugi. Ang iba naman, kulang ang isusukli para ikaw ang abonado at hindi sila.
Hindi natin sila masisi kung minsan. Ang mahal na ng krudo. Pag tumaas naman ang pamasahe, operator din lang ang nakikinabang. Gayunpaman, hindi dahilan ang ekonomiya at presyo ng gasolina para mawala ang values.
Naawa naman ako sa driver na mabait. Isinoli ko sa kanya ang P5. Ako na lang ang malugi ng P2 huwag na siya.
Simple lang ang buhay. Pag mabait ang isang tao, magaan para sa iba na magparaya para sa kanya. Pero kung salbahe, mahirap sundin ang kasabihang pag binato ka ng bato ay tinapay ang iyong ibalik. Hindi ko sinusumang ang nasa Banal na Kasulatan. Mahirap lang talagang sundin para sa tao ang mga Dakilang Aral.
Gayunpaman, sabi ko nga, napakagaan ang pagpaparaya kung ang nakikita mo mula sa iba ay pagpaparaya rin.

19 years after...

2011-02-21T06:47:00.000-08:00

PANSAMANTALA kong kinalimutan ang aking anti-social stance last Saturday, February 19 para magkipag-reunion sa dalawa kong kaklase noong college. Nineteen years kaming hindi nagkita-kita, ang pinakahuli ay nang kunin ko silang kumpare nang binyagan si Inez.
Wala akong Facebook kaya hindi nila alam kung nasaan ako. Wala rin silang idea kung ano ang trabaho ko—ang alam lang nila ay naging writer/editor ako. Pareho naman silang nagtatrabaho sa Pilipinas Shell Petroleum Corporation bilang process operator—malapit sa kursong tinapos namin na Industrial Technology.
Kay Rocky na isa rin naming kaklase na nakabase sa Korea ko nakuha ang number ni Rico, ang nakasalamin. Sa kanya ko sinabi na gusto ko silang makita muli. Siya na ang nagbalita kay Joever, ‘yung naka-green, na buhay pa pala ako.
Matanda ako ng 3 taon sa kanila. Graduate na ako ng 2-year technical course at naging probationary technician na sa Caltex Refinery nang mapasama ako sa kanilang batch. Wala na akong trabaho noon at may offer na scholarship sa IT kaya pinasukan ko. Ang allowance ay para na ring sumusuweldo ng minimum kaya saan ka pa? Silang dalawa kaagad ang naging close sa akin. Sa aming batch ay ako ang big brother.
Ibang klaseng kahirapan ang dinanas ng pamilya namin mula ‘70s hanggang ‘80s. Parehong well-off sina Rico at Joever pero click kami. Enjoy sila sa mga kuwento ko, enjoy naman ako sa mga palibre nila sa akin—kalimitan ay pagkain. Sa buong panahon ng pag-aaral namin ay lagi akong libre ng tanghalian kay Rico. Kay Joever naman ako nakakahiram ng mga gamit lalo na sa drafting. Natatandaan kong nang magbukas ang kauna-unahang branch ng Dunkin’ Donut sa Batangas City, kaming 2 ang unang kostumer, at inilibre niya ako ng kape at donut.
Maraming matatalino sa aming batch kasama na ang dalawa pero walang competition kaya masaya. Kapag break time ay kuwentuhang umaatikabo. Parehong mahilig sa bold magazines ang dalawa, at madalas na topic namin ay sexy stories. Laman din kami ng mga sinehan pag Tito, Vic and Joey ang palabas.
Kung libreng tanghalian ang madalas kong mapurbetso kay Rico, kay Joever naman ay sense of security. Parehong may mataas na posisyon ang mga parents niya sa kolehiyong pinapasukan namin kaya ang sitwasyon na kabarkada ko siya ay parang isang shield sa mga instructor namin na maiinit ang dugo sa akin dahil madalas akong walang project. Lagi naman niya akong alalay kapag dumadalaw siya sa kanyang GF sa boarding house. May gusto raw umaway sa kanya na boardmate ng GF niya na mukhang type din ito. Isama ‘kako niya ako at gugulpihin ko pag inaway siya. Noon ay may pagkabarumbado pa ako. Kaya kahit nilalamok ako sa waiting area ng boarding house ay matiyaga ko siyang hinihintay hanggang matapos ang sweet moments nila ng kanyang GF.
Alas diyes ng umaga ako nakarating sa Batangas sa aming meeting place. Ilang araw bago ang okasyon ay hinasa ko ang aking punto at Batangas vocabulary. Ayokong makantiyawan nila na masyado na akong Manila boy ngayon.
Unang dumating si Rico dala ang kanyang sasakyan at sinundo muna ako dahil nagre-repair pa raw ng kanilang lababo si Joever. Dinala niya ako sa bahay niya na nasa isang posh subdivision malapit sa city proper at ipinakilala ako sa kanyang misis. Apat na ang anak niya na puro kyut na babae. Ten years old ang kanyang panganay, at matatalino raw ang mga anak niya dahil nagiging honor sa school.
Makaraan ang ilang sandali ay pinuntahan na namin si Joever na tumawag na sa kanya at nagsabing nasa meeting place na namin. Binalikan namin siya at sa wakas ay nagkita-kita muli kami. Nang buo na kami, naramdaman ko na pare-pareho kaming nakaramdam ng awkward/emotional situation. Baka ako mapaiyak kaya inunahan ko na: “Put—ina, bago tayo magkaiyakan pakainin muna ninyo ako!” Nagkatawanan at nagdesisyon ang dalawa na dalhin ako sa Tree House, isang kainan sa may Calabarzon road na napapalibutan ng mga punongkahoy. Pumuwesto kami sa pinakaitaas at doon na nagsimula ang balitaan at kuwentuhan.
Dalawa naman daw ang naging anak ni Joever at ang panganay niya ay second year college na, ang ikalawa ay graduating sa high school. Ang mga parents naman niya at mga kapatid ay nag-migrate na sa Australia. Wala siyang planong sumunod sa ngayon dahil maganda naman ang kanyang hanapbuhay rito. Pareho sila ni Rico na umaabot yata ng milyon ang withholding tax sa loob ng isang taon. Sabi ko, ang taunang buwis nila ay hindi ko pa maging annual income.
Gaya ng ibang mga pagkikita, nag-flashback kami sa nakalipas. Mga kalokohan, mga trip, mga pangarap na di natuloy. Alam nila na hindi ko nagamit ang aking napag-aralan dahil sa kung anu-anong dahilan ay hindi ako matanggap sa aking mga inaplayang kumpanya. Si Rico ay medyo late nag-asawa. Hindi naman nagkatuluyan si Joever at ang GF niya noon. Napagkuwentuhan din ang ibang mga kaklase, at sa batay sa mga detalye ay pawang magaganda ang naging buhay; maraming nasa ibang bansa, may sariling negosyo o kaya’y nagtayo ng shop. May isa rin kaming kaklase na nasa langit na ngayon.
Bandang alas tres ay nagpaalam na ako dahil susunduin ko pa si Inez sa Cubao kapag natapos ang concert ni Taylor Swift at medyo malayu-layo rin ang magiging byahe. Just like the old days ay sila ang nagbayad sa pagkain. Dinalhan ko naman sila ng sangkaterbang back issues ng FHM. Mahigpit kasi ang bilin nila na huwag akong magpapakita sa kanilang kung wala akong dalang bold magazines.
Dahil sa sobrang excitement sa kuwentuhan ay hindi ko na nakunan ng picture na magkakasama kaming tatlo. Medyo nag-mature na rin ang mga kaklaseng sanggang dikit ko. Si Joever ang aming Orestes Ojeda noon, si Rico ang Ariel Rivera. Nang tingnan ko ang picture ngayon, medyo hawig pa naman.
Nag-road trip din kami sandali sa city proper para bisitahin ang mga spots na madalas naming tambayan. Marami nang nabago sa mga establishments, pero naroon pa rin ang mga alaala.
Nang ihatid nila ako sa bus station ay medyo naging emotional uli at hindi matapus-tapos ang kamayan. Nag-set kami na magkita-kita muli bago ang Holy Week, at pilitin na may mahatak pang ibang kaklase. At, oo… dadalhan ko uli sila ng FHM.
Sakay ako ng bus ay kaygaan ng pakiramdam. Nakakatuwa na malaman na magaganda ang naging buhay ng aking mga kaklase. Hindi rin sila nagbago ng pakikitungo sa akin. Pakiramdam ko, nang kumakain kami ay parang ‘yung dati; kalalabas mula sa last subject sa tanghali, at maganang kumakain habang umiikot ang mga mata sa mga lamesa sa paghahanap ng makikinis na legs.
Hindi ako masyadong nagkuwento sa kanila sa katayuan ng aking buhay. Pero alam kong masaya sila na nakitang malusog ako, funny pa rin na parang si Vic Sotto, at kahit wala sila para ilibre ako ng tanghalian at meryenda ay nahihinuha nilang siguro naman ay nakaka-afford na ako ngayon kahit man lang instant pancit canton.

nagkita-kita ang dating barkada

2011-02-10T22:10:00.000-08:00

February 10, 2011. Somewhere in Quezon City.

ang 'BLAG!' ni Glady Gimena

2011-02-02T22:59:00.000-08:00

ANG AWTOR NG 'BLAG!' NA SI GLADY GIMENA

ANG AKLAT

MASAYANG nairaos ang book launching ni Bb. Glady Gimena noong February 1, 2011 sa Bulwagang C. M. Recto, UP Diliman para sa kanyang aklat sa malikhaing pagsulat—ang BLAG!. Ito ang unang aktibidad sa nasabing unibersidad sa pagdiriwang ng National Arts Month o Buwan ng Sining.
Labas-masok ang mga estudyante sa bulwagan, pero dahil may klase ay marami sa kanila ang hindi nagtatagal. Maikli rin ang naging programa na inabot lang ng mahigit dalawang oras, at dahil sa dami ng panelista ay hindi naging mahaba ang mga talakayan. Marahil sa nasabing okasyon ay mas mainam na ibinigay na agad ang sahig kay Glady para natalakay niya ang kanyang napakalaman na aklat. Gayunpaman, naiparating ni Glady ang kanyang mensahe sa mga naroroon na kung nais nating magsulat at mahirap para sa atin ang mag-attend ng workshop o mag-enroll sa creative writing, ang kanyang aklat ang isa sa mga instrumento para matutunan ang mga parametro sa pagsusulat ng romance novel, komiks at horror stories. Maganda rin itong reference ng mga nagtuturo at nag-aaral ng creative writing.
Present sa okasyon si Tita Opi na siya ring naging editor ng Blag! at nagsalita siya tungkol sa romance writing; Terry Bagalso ng Atlas Publishing tungkol sa old komiks industry, Hal Santiago at Ernie Patricio sa komiks illustration, Randy Valiente (na amoy-Singapore pa rin) tungkol sa digital comics, at ako tungkol sa indie comics.
Naligaw yata ako ng topic dahil di naman ako ganoon ka-knowledgeable pagdating sa indie industry, buti na lang at naroon si Earnest ng Sketchpad at sinalo ako.
Present din ang dati kong boss sa ABS-SCBN Publishing na si Gino Evaristo, na bagaman at may construction business ay involved pa rin sa publishing. Siya ang host ng pinoypub.ph kasama ang business partner na si PJ Gonzaga. Nagsalita si Gino tungkol sa future ng digital publishing.
Nabasa ko na ang libro ni Glady at masasabi kong malaki talaga ang maitutulong nito sa lahat. Kahit matagal na ako sa industry, napakarami ko pa ring napulot na mga impormasyon, ideya at teknik.
Congrats, Glady!

MANG HAL & GLADY

BANNERS & COMICS EXHIBIT SA LABAS

TITA OPI & TERRY BAGALSO

ERNIE PATRICIO (partly hidden si RANDY)

GINO EVARISTO of pinoypub.ph

MGA KATROPA

PHOTOS by ROMMEL 'OMENG' ESTANISLAO

Goodbye, Andy...

2011-01-29T06:02:00.000-08:00

KINUMPIRMA ngayon nina Nar Castro at Bobby Villagracia na pumanaw na ang dating nobelista at editor ng GASI na si Andy Beltran kaninang alas kuwatro ng madaling-araw. Heart attack. Ang kanyang mga labi ay nakaburol sa isang funeral home sa may Taytay, Rizal, malapit sa terminal ng G-Liner. Sa Miyerkules ang kanyang libing.
Nakita at nakilala ko lang si Andy noong Komiks Congress kung saan siya naging aktibo. May posisyon din siya sa Screenwriters Guild of the Philippines kung saan ko nakuha ang kanyang larawan.

bamboo house, cubao

2011-01-24T06:29:00.000-08:00

NAGKITA kami kamakailan ni Kabayang Alex Areta sa Cubao dahil may niluluto kaming maliit na project. Nasa National Bookstore ako nang mag-text siya na napasilip siya sa Bamboo House, at nakita raw niya roon si Steve Gan.
Ang Bamboo House ay paboritong watering hole noon ng mga old-timer sa Atlas at Gasi. Dito rin natututong uminom ng beer ang mga baguhan sa komiks; editor, writer, illustrator, lettering artist, coloring artist, etc.
Sabi ko kay Kabayan ay puntahan namin para makapaghuntahan naman. Matagal na rin akong walang nakikitang mga dating kasamahan sa komiks.
Bukod kay Mang Steve ay nasa Bamboo House din pala sina Mang Nestor Malgapo at Noly Zamora. Sabi ni Mang Nestor ay may mga darating pa. Nagkataon daw kasi na medyo maluwag ang mga schedule kaya nagpasyang magkita-kita roon.
Okey naman na tambayan ang Bamboo House. Alas tres ng hapon kami napadako roon at walang masyadong tao. Hindi maingay kaya okey ang kuwentuhan. May libreng mineral water. Nasa tapat lang ito ng Farmer’s Plaza, bandang kaliwa. Hanggang ngayon pala ay dito pa rin nagpapalipas ng oras kung minsan ang mga dating nagkokomiks.
Dumating din si Mang Abe Ocampo, Ka Art De Guzman, Nar Castro, Al Cabral, Ding Abubot at ang artist na si Vovoi Tan na sa Gasi concentrated ang trabaho noon.
Inabot kami ng lampas alas siyete ng gabi na busog ang tiyan at mga mata. Kung bakit busog ang mga mata, punta kayo minsan sa Bamboo House.

NAR CASTRO at AL CABRAL

Kaliwa mula sa itaas: AL CABRAL, AKO, MANG NESTOR MALGAPO
Kanan mula sa itaas: DING ABUBOT, VOVOI TAN, ALEX ARETA, STEVE GAN, NOLY ZAMORA

Rico Bello Omagap

2011-01-23T06:12:00.000-08:00

FROM RICKY LO'S COLUMN IN THE PHILIPPINE STAR:

Rico Bello Omagap writes ’30,’ he was 80
Komiks novelist Rico Bello Omagap died last Thursday, Jan. 20, of heart failure resulting from a kidney ailment at the Muntinlupa Hospital. He was 80. His death came barely a month after Pablo S. Gomez, another veteran komiks novelist, also wrote ’30.’
Omagap’s komiks novels have been made into movies, starting with Lola Sinderela (by Sampaguita Pictures), starring Lolita Rodriguez and Pancho Magalona, in the ‘50s. His other novels-turned-movies include Ang Mahiwagang Pag-ibig ni Lola Sinderela (LEA Productions, starring Amalia Fuentes and Nestor de Villa), Mga Prince Charming ni Lola Sinderela (AM Productions, with Amalia, Bernard Bonnin, Bernard Belleza and Romano Castelvi), Ang Uliran…Imelda (Pilar Pilapil, Boots Anson-Roa and Amalia Fuentes), Kulay Dugo Ang Gabi, Sumigaw Ka Hanggang Gusto Mo, Kahit ang Mundo’y Magunaw, etc.
Susan Roces starred in some Omagap stories including Sino Ang Maysala? (with Romeo Vasquez) and Florinda which Susan herself produced under her own Rosas Productions and which was later adapted as a TV drama by ABS-CBN.
Omagap’s father was a sculptor and her mother was a dressmaker.
The wake is at his home on Block 1 Lot 36, Maryland Homes, Purok 3, Landayan, San Pedro, Laguna.

FOODCOURT Komiks ni Andoyman

2011-01-04T07:32:00.000-08:00

Ang FOODCOURT Komiks ay likha ni Andoyman. Photocopied at nabili ko sa halagang P35, and you guessed it right, wala uling senior citizen’s discount. Wala ring page numbers kaya binilang ko pa, 28 pages.
Hindi takot magdrowing ng maraming tao si Andoy kaya malaki ang potential. Pag ang artist ay mahilig sa crowd scenes, nakakabilib. Hindi pa ganoon ka-define ang mga characters, art-wise ay marami pang kulang pero ang laki-laki ng potential.
Kyut ang kuwento na pang-teeny bopper. First crush. Madaling makakakuha ng atensyon ng readers. Gist ng kuwento, laging inaabangan ng guy ‘yung girl na crush niya sa food court, at magsisimula siyang mag-daydream. Nakakakilig ang mga eksena. The story will remind you kung paano mo naramdaman ang kahulugan ng salitang pag-ibig sa unang pagkakataon. Kung paano magkulay-rosas ang paligid pag nakikita ang lihim na itinatangi, parang naglalakad sa gitna ng lemon-scented rain. Shade of Geneva Cruz’ hit single “Kailan”.
Panalo ang kuwento ni Andoy. Kung nagsulat siya noong ‘80s or ‘90s, tiyak na mapa-publish sa Love Life o sa ibang love story-oriented comics natin ang Food Court. Kung sa akin niya isa-submit noon, approved ito sa Extra Special, and could have been illustrated either by Cal Sobrepena or Nar Cantillo.
May mga dapat ingatan lang si Andoy. Marami sa kanyang mga captions ang kumakain ng illustrations dahil masyadong mahahaba. Siguro ay konting tutok pa sa layout para hindi tamaan ang mga dibuho. Kung mahaba ang captions, puwedeng gawing CAPTION 1 and CAPTION 2, and so on.
Lower frame in page 20 (counting the cover as page 1) is an eyesore and a clear layout violation. Baka punitin ni Mars Ravelo kung nabubuhay pa ang comics legend.
Page 22 (again counting the cover as page 1) could have been better kung ang mahaba niyang caption ay ginawa niyang multiple captions since half of the page is white/blank. Wala naman akong nakitang significance kung bakit white/blank iyon aside from hindi siya naggawa ng collage or flashback ng kanyang narrative.
Medyo off din ‘yung naglagay na siya ng WAKAS na hindi pa naman tapos ang kuwento dahil may kasunod pa. Baka magalit ang ordinaryong reader. Opinion lang naman, siguro mas angkop na gumamit ng teaser na magbibigay ng impact sa kanyang concluding page, na puwede pa rin niyang hindi lagyan ng wakas kundi teaser uli para may aabangan pa ang readers since marami pang puwedeng mangyari sa kanyang mga bida.
Bata pa si Andoy at sa palagay ko ay tama ang genre na kanyang pinili dahil alam na alam pa niya ang feelings ng kanyang mga karakter. Siguro ay hango ito sa kanyang karanasan na sinahugan lang ng creativity. Simple, honest, cute at kahit sino ay makaka-relate; straight, bakla, tomboy, bata, matanda or “in a relationship”. Commendable ang paggamit niya ng punctuation marks, at kung may editing man sa teksto ay napaka-minimal.
Ang challenge ngayon kay Andoy ay hindi siya dapat ma-head over heels sa kanyang FOODCOURT. Anu-ano ang mga susunod pa niyang kuwento? Masisiyahan ba akong muli? Kailangan niyang ma-maintain ang kanyang momentum at sana ay huwag siyang maging one hit wonder.
Sinabi ko sa umpisa pa lang na malaki ang potential ng kanyang artworks kaya sana ay gastusan niya ang pagde-develop ng kanyang skills. Mag-attend ng workshops, bumili ng reference materials, huwag tumigil sa pag-eensayo. Gayundin sa pagsusulat; magbasa pa nang magbasa at mag-attend ng writing workshops para lalong mahasa ang talento. Kung hindi pa siya graduate ay tapusin niya ang kanyang pag-aaral sa kolehiyo. Mapagsasabay naman ang paggawa ng komiks at pag-aaral.
At dahil diyan, may nag-text! Andoy, since bata ka pa at gusto kitang ma-motivate, may libre kang 0.7 Rotring mechanical pencil mula sa akin, and 3 pieces of Uni drawing pen.

cheers!

2011-01-01T06:29:00.000-08:00

WOW!
Ang hirap magpaalam sa 2010, isang taon na sobrang charmed ang buhay ko. Pero ang 2011 ay nangangako rin ng isang makulay at matagumpay na taon para sa akin. I saw the signs.
Looking back, ang pinakamalaking achievement ko last year ay nang magtapos ng college ang aking anak, 17 years old, and with honors, na halos kasabay pa ng selebrasyon ng Father’s Day.
Makinang din ang career. Nag-four colors na ang ‘Wow ‘Pinas!’ at bago matapos ang 2010 ay naaprubahan ang Saudi edition na magki-kickoff this year.
Nagkaroon ako ng dalawang projects sa ABS-CBN Foundation at Asian Development Bank tungkol sa Ilog Pasig.
This year ay lalabas na rin ang “Eksena Magasin”, a new project from the publisher of the glossy Asian Dragon. Kasama ko rito ang mga “tiyahin” ko na sina Tita Opi at Tita Josie at ilan sa mga dati kong kasamahan sa The Manila Times (though baka bi-monthly lang ang labas nito). Matutunghayan din dito ang “Sanduguan” novel ni Ner Pedrina (na nagustuhan ng publisher).
Eleven years na pala ako sa The Batangas Post, ang pinakamatandang newspaper sa Calabarzon area. Bago natapos ang taon ay nakatanggap pa kami ng sulat mula sa Department of Trade and Industry dahil nag-react sa ginawa kong editorial tungkol sa pagtaas ng mga bilihin. Mapapansin ninyo, kahit community paper lang, tinututukan ng mga ahensya ng pamahalaan. Dito ko rin madalas i-promote ang Komikon at mga indie creators in a positive way. Kaya kayong mga gumagawa ng komiks, chances are ay kilala kayo sa Calabarzon. Too bad na hindi ako nakapagtatabi ng copies.
Magbubukas din ang isang online publication na magpi-feature ng mga Tagalog romance pocketbooks. Isa ako sa mga naimbitahan para kunin ang rights na mailagay rito ang mga nasulat kong pocketbooks. I’ll let you know kapag open na ang site.
I still have a live contract with The Buzz Magasin. TBM is my baby. Kahit kung minsan ay medyo nakararanas ako ng problema sa magasin na ito ay ito ang pinakamahal ko. Basta panahon ng deadline, tutok talaga.
My failures last year, hindi ako masyadong naging aktibo sa Komikon kaya babawi ako ngayong 2011. Maraming bagets na artists na gusto yata akong maka-tandem. Game. Sana kaya ko ang budget n’yo. Gusto ko ring mag-Manga. Right now, I’m having a certain Kathleen Estampador (female artist) as a “project”, may ipinapaayos pa ako sa art style niya. Ibinigay kong peg sa kanya ang Monster Allergy para kahit Manga, mapapalabas na Pinoy pa rin ang characters. Na-impress ako sa characters and layout niya kaya naisip kong bigyan ng break.
Hindi rin ako nakapag-enroll para matapos ang course. Wala rin akong nadaluhang workshops maliban sa in-house ng WP at TBM.
Seventy percent naman ang sa palagay ko ay na-achieve ko sa health. Regular akong nakapag-e-exercise, walking at maingat sa pagkain. Na-maintain ko ang waistline na 29” (by Levi’s standard), at weight na 130 lbs. na normal para sa aking edad at height. Nagpa-check up din ako ng mata dahil lahi kami ng may katarata. Medyo malabo na kasi ang mga mata ko. Okey naman, walang problema ayon sa ophthalmologist pero hindi na nga lang 20/20 ang vision.
Nagkasundo na rin kami ng mga kapatid ko na matagal na panahong hindi ko kinausap. May mga pamangkin akong binigo ako sa pagpapaaral sa kanila na pinatawad ko na rin. Maging ang mga taong nagkasala sa akin ay pinatawad ko na, at ang mga nagawan ko naman ng kasalanan ay hiningan. Ganito pa rin ang mantra ko this year. Walang pinakamainam kundi ang buhay na puno ng kapayapaan, at magagalit lang ako paminsan-minsan para mabalanse naman.
Plans for this year, gusto ko pa ring mahasa ang English ko. Okey naman, hindi nga lang ako confident. Siguro ay isang mahaba-haba pang session sa AIEP at lalakas na ang loob ko.
Ipinaaasikaso ko na rin sa isa kong pinsan ang aking transcript of records sa pinanggalingan kong kolehiyo sa Batangas. Ayoko nang lumampas ang panibagong pagkakataon na makapag-enroll ngayong 2011.
Mas seryosong health habits, at sabi nga ni JM (The Cool Canadian), dahil malakas ako sa tinapay, iwasan ang white bread. Gusto ko na ring matutong mag-bike this summer. And yes, mag-enroll sa karate school ni Gretchen Malalad. Nagka-green belt ako noong 1988 pero hindi ko na naipagpatuloy. At 40s, naisip kong ito siguro ang magandang body conditioning. I’ve contacted Gretchen via online, at nag-inquire kung puwede pa ako. Actually, may mga estudyante raw siyang 60 years old. Mang Nestor, Mang Abe, Mang Rico, pwede pa!
Well, happy New Year po sa inyong lahat. Salamat sa patuloy na pagsubaybay. Isa pa rin sa plano ko ang makapag-review ng maraming indie komiks, at makapagsulat sa blog na ito at least 5 times a month. Ang wish ko naman ay simple lang: Ang maging masaya kaming mag-anak.
Sumaating lahat ang magandang buhay ngayong 2011!
(Larawan mula sa www.transparent.com)

Christmas 2010

2010-12-28T20:00:00.000-08:00

SIMPLE at napakasaya ng aming naging Pasko. Maaga kaming nagsimba para sa 7:00 AM mass, nag-almusal at bumati sa mga kapitbahay.
Wala rin kaming naihandang gift sa mga batang nagbabahay-bahay unlike last year na meron kaming loot bags. Nagdesisyon kami na dahil sa kakapusan ng oras ay mag-abot na lang ng crisp P20 sa mga batang nagbabahay-bahay, at mukhang mas sumasaya sila sa cash. Kokonti rin naman ang dumaan kaya hindi masyadong nabutas ang aking bulsa.
Ang Christmas gift namin kay Inez ay ticket sa concert ni Taylor Swift sa darating na February 19 kaya hindi na kami nahirapang mag-isip.
Hanggang Dec. 24 ay may mga trabaho pa akong tinapos kaya bandang 12 ng tanghali ay natulog na ako para makabawi sa matinding deadlines na dumaan at mga dinaluhang party. May mga bisitang dumating si Inez at sila na lang ni misis ang umasikaso. Sayang at hindi ko naabutan ang tawag mula sa Jubail, KSA ng aking Atlas buddy na si Ka Benjie Valerio. Sayang ang riyals, he-he. May mga phone calls din mula sa mga dati kong kasamahan sa ABS-CBN na ngayon ay nasa iba ng bakuran.
Maingay sa kalye namin bago ang Pasko pero tahimik noong 25th hanggang sa sinusulat ko ang blog entry na ito. Maraming umuwi sa probinsya, at mainam naman. Napahinga kahit sandali ang aking tenga sa ingay ng mga kapitbahay na mahilig mag-videoke kahit sintunado.
Happy New Year sa inyong lahat!

Sa kapitbahay po ang Innova, he-he.

Ang aking mag-ina kasama ang aking in-laws.

Kunan mo nga kami, anak!

Almusal tayo!

Sadya po akong malakas sa tinapay.

john b

2010-12-21T17:16:00.000-08:00

CONGRATULATIONS sa aking kumpare at kaibigan na si John Becaro! Nanalo siya ng mga international awards. Big time. Nagbunga ang kanyang tiyaga at pagsisikap.
Kung gusto ninyong makita ang kanyang artworks, i-Google n'yo lang ang 'John Becaro'. He's very famous. Bukod sa pagiging illustrator, isa rin siyang mahusay na dancer at choreographer.
Congrats, again, pare! Ito ang Christmas na talagang merry.

bakit, bata?

2010-12-21T07:49:00.000-08:00

MARAMING carolers ang dumadaan sa bahay ngayon, karamihan ay mga bata. Marami akong books na gaya ng nasa itaas na binibili ko sa Booksale dahil mura lang naman. Minsan matapos kong basahin ay kinokopya ko ang mga illustrations, natatambak na rin pagkatapos. This year ay naisip kong ipamigay na lang sa mga batang carolers.
Ayaw nila…
“Sampung piso na lang, Kuya…” sasabihin ng mga bata. At pag nakitang kumunot ang aking noo, bababaan ang hinihingi. “Kahit limang piso na lang, Kuya.”
At may presyo na ang kanilang pangangaroling ngayon. Matapos kalampagin ang gate at kumanta nang sintunado, ayaw tanggapin ang ibinibigay na libro.
Bakit?
Hindi na ba itinuturo sa mga bata sa paaralan ngayon ang kahalagan ng mga libro? Hindi ba nila alam na ang mababasa nila sa mga aklat ay higit pa ang maitutulong sa kanila kumpara sa sampu o limang piso na aginaldo?
Iba na talaga ang panahon. Ang mga bata noong ‘70s at ‘80s pag nakatanaw ng anumang reading material, hindi na mapakali hangga’t di nabubuklat o nababasa. Ngayon, binibigyan mo na ng aklat ayaw pang basahin.
Sabi nga ng isang nakasama ko sa Manila Times, minsan na nakarating siya sa India, ang mga mamamayan doon kapag nasa sasakyan, tren man o bus, ay makikita mo ang karamihan na nagbabasa. Dito sa atin, pag nasa sasakyan kung hindi nagte-text ay kumakain ng sitsirya, inihaw na dugo ng manok, balat ng baka, mani, manggang may bagoong, etc.
Anyway, dahil ako ang nagbibigay ng pamasko sa kanila—kung ayaw nila ng libro, fine. Pero hindi rin ako mag-aabot ng sampu o limang piso. At lalong hindi ako magbibigay ng libro kung hindi rin lang nila babasahin. May mga bata sa mga probinsya na mahihilig pa ring magbasa—sa kanila ko na lang ipadadala.

OPERASYON Komiks ni Macoy

2010-12-17T05:56:00.000-08:00

Ang OPERASYON ay komiks ni Macoy. Nabili ko ito ng P30 at dahil medyo mura ay hindi na ako humingi ng senior citizen’s discount, 28 pahina. May page numbers kaya hindi ako nalito. Black and white, at mukhang may CISS si Macoy at doon nag-print. Pwede rin na ito ay laser photocopied.
Kartunista si Macoy at ang Operasyon ay animorphs. Kuwento ito ni Reyes na isang police rookie na sumama sa isang operasyon for the first time.
Maganda ang pagkakakuwento ni Macoy sa journey ni Reyes bilang isang bagitong pulis. Naroon ang kaba, excitement, pagtataka at iba pang emosyon. Kung gumawa siya ng research tungkol sa rite of passage ng isang baguhang pulis, nagtagumpay siya sa aspetong ito.
Marami akong narinig na kuwento ng mga baguhang pulis na sa unang pagkakataon ay napasabak sa engkuwentro o operasyon at talaga raw namang nakakaliit ng balls. Ang pinsan kong pulis, unang lakad ay napalaban kay Ben Tumbling, isang notorious criminal noong dekada ’80 na ang life story ay binigyang buhay ni Lito Lapid sa pelikula. Muntik na siyang napatay ni Ben dahil nang putukan niya ito, hindi pala niya naikasa nang todo ang kanyang Armalite dahil sa excitement. Naputukan siya ni Ben at halos isang dangkal lang daw ang layo ng bala sa kanyang mukha. Naihi raw siya sa salawal sa takot, buti na lang at nakaganti ang kanyang mga kasama kaya hindi na uli siya naputukan ni Ben.
Malikot ang mga anggulo ni Macoy at malinis ang mga execution ng bawat frame. Maging ang characterization ay akma sa mga hayop na ginamit niya sa kuwento gaya ng bihag na si Boy Hito (hito) na nagpakita ng tensyon sa posibleng pagsa-salvage sa kanya, at ang astig na si D’ Boss (kalabaw) na maging ang mga dialogue ay barako ang pagkakabitaw. Wala rin akong masabi sa mga teknikal na aspeto gaya ng balloons at sound effects na ginamit niya sa mga frames na nakatulong nang malaki sa storytelling.
It’s a good read.
Pero ‘ika nga ay may kaunti rin akong napuna, pero ito naman ay hindi pang-aagaw ng kredito sa husay magkuwento ni Macoy. Sa umpisa ng kuwento ay nabitawan ni Reyes ang kanyang sombrero habang patungo sila sa lugar ng operasyon at hindi na niya iyon nakuha. Matapos ang rubout at ang pagkadismaya niya sa natuklasan na ang operasyon ay isang malaking palabas lang para sa TV op ng presidentita, naglakad siya palayo sa crime scene. Habang naglalakad ay nakita niya ang kanyang sombrero na nadaanan ng gulong ng isang sasakyan.
Ito naman ay sa akin lang. Siguro ay mas may weight ang symbolism kung ang nabitawan niya ay ang kanyang tsapa (badge) sa unahan ng kuwento at sa bandang huli ay makikita niyang yupi-yupi dahil naipit ng sasakyan. Mas may meaning ang tsapa kumpara sa sombrero dahil ito ang nagsisimbolo sa karangalan at tungkulin ng mga pulis. Ang naganap na operasyon ay magbibigay sa kanya ng bagong pananaw sa pagiging pulis ngayong alam na niya how the system works. Sa pagtitig niya sa sirang tsapa at paglalakad palayo rito sa hulihan ng kuwento, mas mararamdaman ang kanyang character change at ang bigat ng panibagong conflict kahit tapos na ang kanyang journey.
All in all, sulit ang Operasyon sa kuwento, dibuho, presyo at mga teknikal na aspeto.

Bagong pera ng Pilipinas

2010-12-16T19:30:00.000-08:00

MUKHANG magaganda ang vibes!

(SOURCE: Thea Alberto)

Salu-salo kina Mang Hal Santiago

2010-12-12T22:53:00.000-08:00

NAGPADALA ng photos si Erwin (edited) Cruz, nagkaroon pala ng salu-salu/Christmas party noong Dec. 12 kina Mang Hal Santiago na dinaluhan ng ilan sa ating mga kaibigan.

Standing L to R: Ohrlee Villanueva, Ogie (story board artist from Middle Eeast), Kitz Tumanda, José Capital (utol ni Mel). Seating L to R: Noly Zamora, Vic Poblete, Rolly Buenafe, Steve Gan, Flory Medina (animator/portrait artist), Hal Santiago, Renee Delos Santos, Donato Santos.

L to R: Al Cabral, Hal, Louie Celerio.

Sabi ni Erwin ay "looks familiar" ang mama na dumating. Kilala siguro ito ni Dennis Villegas, he-he.

Malapit na ang Pasko!

2010-12-11T07:14:00.000-08:00

AT dahil medyo may konting free time ay nakapagtanggal na rin sa wakas ng mga alikabok at agiw, at nagsimula nang mag-Christmas decor. Above is Olof (the other reindeer), hindi kumpleto ang aming Pasko kung wala siya. Ten years na namin siyang nakakasama. :)

kapihan...

2010-12-11T02:06:00.000-08:00

With my tiyahins. Kahapon ito, December 10. Paminsan-minsan ay nagkikita-kita kami para maghuntahan. Pasensya na sa quality ng photo, gabi na at walang flash ang iPod Touch (paging Steve Jobs).

From left: Tita Josie Aventurado, Tita Opi Concepcion, Tita Glady Gimena and Tita Leslie Navarro. May iba't iba silang projects na ginagawa related to publishing na magki-kick off this coming January 2011.

Happy birthday, Inay...

2010-12-10T17:03:00.000-08:00

December 11. :)

TALIM Komiks ni Omie Remalante Jr.

2010-12-07T07:44:00.000-08:00

Ang ‘Talim” Komiks ay likha ni Omie Remalante Jr. kasama ang iba pa kaya masasabing isa itong collaboration. P75 yata ang bili ko rito, wala ring senior citizen discount. Wala ring page number kaya binilang ko pa—28 pages. Colored ang cover, at black and white ang inside pages.
Sa cover pa lang ay given na ang kuwento na it’s all about vengeance. Sa superhero o action stories, ang hirap mag-isip ng plot na hindi tungkol sa paghihiganti. Sana ay maging challenge ito sa mga creators.
Sa unang pahina ay may balita na natagpuang patay si Entong Pula, isang pangalan na parang sa panahon pa nina Ka Floro Dery at Asiong Salonga. Maganda sana kung medyo relevant ang pangalan; halimbawa ay Piolong Hip-hop o Cocong Jejemon.
Second page, flashback noong buhay pa si Entong Pula na may pagka-Robin Hood sa neighborhood. Kung patay na ang antagonist sa unang pahina pa lang, bakit pa ako magkakainteres sa mangyayari sa kanya? Kumbaga, ibinigay agad ng writer ang isa sa kanyang mga ticking time bombs sana.
At ‘yun na nga, matapos ang pakikipaghuntahan ni Entong ay pauwi na siya at nakipag-hi, hello sa isang tsikas na hinabol niya ng tingin nang may pagnanasa. Isang tool na nagpapahiwatig ng kanyang other personality. Hindi pa niya nae-enjoy ang pag-sight sa wetpaks o derrière ng babae ay may sumapak na sa kanya. Enter Talim.
Nagulpi ni Talim si Entong at ipinaalala ng superhero sa antagonist ang panggagahasang ginawa nito sa kanyang GF at muntik na pagpatay sa kanya. May flashback na suwerteng nakaligtas si Talim sa ospital at nagkaroon ng amnesia. Hindi pa ipinaliwanag ng writer kung saan nakuha ni Talim ang power—kung mayroon man.
Tatakasan sana ni Entong si Talim pero natudla ito ng balaraw saka sinaksak. Sa pahina na “binigyan” ni Talim ng hustisya si Entong ay napaka-static ng illustration. Ni hindi kumampay ang kamay. Inaasahan ko pa naman na makakita ng eksenang para akong nanonood ng nagkakatay ng baboy. Ayaw ni G. Floro Dery ng action story na parang mga manekin ang character. Mapapalakas ang hitit ni Superkapre sa kanyang tabako kung ganito ang kanyang makikita.
Hindi pa tapos ang kuwento at mukhang masusundan pa ang mga pakikipagsapalaran ni Talim. Aalamin ko pa ang kanyang back story sa mga susunod na installment kaya kailangan kong mag-ipon ng pambili.
Konting hilot lang siguro sa script at puwede na. I hope na makapag-deliver ang writer ng mas may puwersang dialogue sa mga susunod na installment. Para kasing hindi barakong pakinggan kung may dialogue ang superhero na, “Ang kapal ng mukha mong gago ka!” Superhero ang bida, kaya hindi dapat parang tindera sa palengke na nakikipagsabunutan kung magsalita.
Hindi ako artist pero kailangan ang improvement sa artworks para sa kalugud-lugod na pagbabasa. Malupit naman ang art background ni Omie kaya sa mga susunod ay mas masisiyahan na siguro ako sa kanyang latag. Kailangang define ang mga karakter; iba ang bida kaysa ibang tauhan sa kuwento. Kailangang mas barako.
Promising ang rendition ng bida sa cover dahil professional colorist naman pala si Omie ayon sa interview na nabasa ko about him. Pero sa black and white ay hindi pa magrehistro sa isip ko ang hitsura ng kanyang bida. Talim in B&W for me is a cross between a softball umpire at ‘yung traffic aide na nagmamando sa may tulay ng Nagtahan papunta sa amin. Next issue, sana makita ko siya na mas makisig, maskulado at malinaw kung ano ba ang kanyang uniporme. Konting praktis din sa anatomy. Para sa mature readers ang komiks kaya may ilang eksenang kita ang boobs, pero hindi naman ako tinalaban. The logo, btw, is a winner—at pwedeng weapon kumpara sa ordinaryong hunting knife na ginamit ni Talim sa unang isyu.

GUTOM Komiks ni Norby Ela

2010-12-06T07:45:00.000-08:00

WALANG page number ang “Gutom” Komiks ni Norby Ela kaya binilang ko pa, 16 pages cover to cover. P40 ang bili ko rito, walang senior citizen discount. Kababasa ko lang, and I can’t help but react.
Nagsimula ang kuwento kay Bitoy na nasa ibabaw ng bubong at tinawag ng kapatid para kumain na. Masarap ang pagkain sa mesa, may litson, at nagsimula na rin ang daloy ng mga alaala sa magkapatid. Hindi binanggit ng sumulat kung ano ang pangalan ng kapatid—na para sa akin ay importante. Kung binigyan mo ng pangalan ang isang karakter, dapat lahat nang karakter ay may pangalan… tutal ay dalawa lang naman sila sa istorya. OK, tanggapin na lang natin na ang isang karakter ay si Kuya.
Nagkaroon ng flashback o FB. Nabigo ang creator na ipakita sa readers na FB na ang ilang eksena sa istorya. Paalala sa mga nagkokomiks, may mga tools para malaman na FB na pala ang nangyayari gaya ng broken lines sa frame o kaya ay medyo loose ang kahon. Sa ibang pagkakataon, light ang drawing o kaya ay silhouette.
Nakuha ko naman ang kuwento. Naaksidente ang buong pamilya at ang magkapatid na lang ang naiwan dahil nasawi ang kanilang mga magulang. Ang takot na mapag-isa sa mundo at maging ulila ay inherent sa mga bata, lalo pa at ang isa ay nabulag.
Kung likot din lang naman sa mga anggulo ay meron naman si Norby, medyo kailangan pa lang talaga ng praktis sa drawing. Since Tagalog ang medium, maraming mali para sa isang old schooler na gaya ko na sanay sa mga kuwentong Tagalog. Ang sa akin lang naman, masarap ding sangkap sa istorya kung ito’y maayos ang lengguwahe.
Sa pagtatapos ng kuwento at ipinakita ang isang pahina ng sa aking palagay ay isang community paper, nakita ko ang maraming butas sa kuwento, at siguro ay isang bagay na rin na dapat tandaan—ang maging maingat sa mga tools na gagamitin. Sa balita ay may SUV ang pamilya, pero ang ginamit na geography nga sa kuwento ay pangmahirap.
Ang pinakamalaking loophole ay nasa pahina ng community paper. Kung ito ang totoong pahina, malalagay sa alanganin ang kredibilidad ng “reporter” na si “Myrna R. Tamayo” at ng buong staff ng kanilang pahayagan.
Pangit (dispensa sa ginamit kong salita) ang paraan ng pagkakasulat ng balita at kailangang paulit-ulit na basahin para lang makuha ang thought. Kung ang kuwento ni Norby ay mababasa ng mga estudyante sa journalism, makikita nila ang napakalaking mali sa pagbabalita sa last page at tiyak na sila’y matatawa mula sa head hanggang sa kabuuan ng news. Maging ang layout na nasa hulihan ang image ay isang malaking violation sa newspaper design.
Kaya ko nasabing mag-ingat sa mga tools na gagamitin, bukod sa pangit na pagkakasulat ng balita ay mali rin ang mga nilalaman nito. Hindi ang LTFRB ang nananagot sa mga sasakyang pribado kapag naaksidente o tumutulong sa mga naaksidenteng sakay ng private vehicles. Ang LTFRB ay ahensya na nagbibigay lang ng prangkisa sa mga public transportation gaya ng taxi, PUJ at bus at hindi tulong pinansyal. Kung pribadong sasakyan ang naaksidente, ang insurance company ang mananagot doon. “Ilalapit” din daw ang magkatid ng LTFRB sa DSWD. Sa totoong buhay, hindi nangyayari ang pagtutulungang inter-agency sa Pilipinas, alam dapat iyon ng reporter at hindi na niya sana inilagay sa balita niya.
At kung pagbabatayan ang balita na sakay ng SUV ang pamilya, wala ba silang kamag-anak para tumingin sa magkapatid gayung kung tutuusin ay hindi naman sila mahirap? Ito ang sinasabi ko na naligaw ako sa kuwento dahil ang geography ay pangmahirap pero pagdating sa dulo, sa bahagi ng balita, sakay naman sila ng kanilang “Toyota Pajero” na SUV.
May potensyal ang kuwento, nag-self destruct nga lang pagdating sa last page—na dapat ay pambomba ng writer sa readers, but went pffft. I hope na ang mga nakita kong carelessness sa part ng creator ay ma-realize niya sa paggawa niya ng panibagong komiks.

free comics at nbs powerplant, Dec. 5

2010-12-05T05:19:00.000-08:00

SUMILIP kaming mag-asawa sa ginanap na Free Comic Books sa National Bookstore, Power Plant, Makati City (Rockwell). Sale din kasi sa Planet Sports at nasa 40% ang discount sa paborito kong Nike Shoes. Siya ang nakabili, ako hindi.
Maraming tao sa libreng komiks ng NBS at naglalakihan ang mga pangalan nang dumalong Pinoy comics artists. Pag ganitong okasyon, ang hirap sumingit para lang makita ang mga kaibigan nating artists, kaya pasensya na sa medyo malalabong kuha.

Ang ipamimigay na libreng komiks.

Mahabang pila ng mga iiskor.

Sold out, parang pila sa Harry Potter movie.

Omeng Estanislao kasama ang crowd.

Gener 'Ner' Pedrina na maraming nakapila para magpa-sketch.

Wala pang maupuan ang fast-rising international artist na si Reno Maniquis.

Ang mga sikat. Nakatingin sa camera si Ben Nacion.

Konting trivia. First cousin ng misis ko si Bennac kaya may photo op siya sa kanyang famous pinsan, kasama ang sikat din na si Aaron.

Ang pinakamatinding photo op, kasama ni misis ang pinakasikat na Pinoy comics artist sa buong mundo, Leinil Yu.

inner conflict...

2010-12-01T09:03:00.000-08:00

LATELY ay napapansin kong medyo makakalimutin na ako. Dahil ako ang klase ng tao na mahilig sa safety measures, bago ako umalis ng bahay at walang tao sa amin ay binubunot ko ang lahat ng electrical appliances sa pagkaka-plug sa outlet. Ngayon, malayo na ako sa amin ay hindi ko ma-recall kung nai-off ko ba ang ref at ang TV, naalis ko ba sa saksakan ang mga electric fans? Para makatiyak, bumabalik pa ako. Hassle…
Aminado naman ako na tumatanda na ako at may doubt na rin ako sa aking memorya. Hindi na ako gaya nang dati na malupit ang ‘memory card’ at kayang mag-memorize kahit gaano karaming phone numbers. Nang mauso ang cellphone, kahit ang number ko ay hindi ko makabisado. Kaya ang mga passwords ko sa e-mail ay inililista ko na, maging ang sa ibang site na kailangan ang username at passwords.
Kamakailan lang ay matinding kalimot ang nangyari sa akin. Hindi ko matandaan ang pangalan ng kapitbahay kong karpintero dahil may ipalalagari sana ako. Kahit anong piga ko sa utak ay hindi lumabas ang kanyang pangalan at kinailangan ko pang itanong kay misis—na nagkomentong sana raw naman ay huwag ko siyang makalimutan!
Anyway, noong isang araw ay nagkaroon ako ng guilt dahil palagay ko ay aksidenteng nakapandaya ako sa isang botika rito sa amin. Nag-withdraw ako sa bangko, nagdala ng maruruming damit sa laundry shop at pagkatapos ay bumili ng vitamins at ilang gamit sa katawan gaya ng sabon at deodorant at saka nga pala cellphone load. Habang bumibili ako ay nagkuwenta sa isip ang pharmacist, siguro ay para pahangain ako (o magpa-cute dahil ako’y bagong ahit—ahit Rubie, ahit pogi) sa husay niyang magkuwenta beho sa isip. Sabi pa niya sa akin matapos ang kanyang mathematical calculation: “Tandaan mo, Kuya, ha? P381.50 ang binili mo lahat.”
Pagbalik niya ay dala ang resibo at sukli. “Muntik na, Kuya,” sabi niya. “P381 lang pala! Pero pwede na, di ba?” Sa isip-isip ko, kung exam sa math, mali pa rin siya.
Habang papauwi ay nakakita ako ng okoy (lumpiang munggo at iba pang laman-loob) at para akong natakam. Mukhang malinis din ang sukang sawsawan kaya nagpa-takeout ako ng dalawa para tigisa kaming mag-asawa. Pagdukot ko sa bulsa ay nagtaka ako. Bakit parang sobra ang sukli mula sa botika?
Sa pagkaalam ko ay P500 lang ang iniabot ko sa pharmacist pero ang sukli ay pang-P1,000. Pero dahil galing nga ako sa bangko, at nalibang ako sa pagpapa-cute, este, pagkukuwento niya ay baka nga P1,000 ang naiabot ko. Hindi ko matandaan…
Nakarating ako sa amin na may pagdududa sa sitwasyon. Ang problema kasi, ang perang na-withdraw ko ay naisama ko na sa natitira kong pera at hindi ko matandaan kung ilan ang P500 at ang P1,000. Tinamad naman akong bumalik sa botika dahil medyo gabi na at maraming jejemon na nakatambay sa aming kalye na pag nakikita ko ay kumukulo ang dugo ko at gusto kong pagsasaksakin na isa-isa. Kaya lang, hindi ko rin naman magawa dahil ayokong maghimas ng rehas na parang si Gerardo Biong of the Visconde Massacre, at baka paglaya mula sa kulungan ay nagbabasa na ako ng Bibliya. Naku, mapapalaban ako ng debate kay Supremong Kapre, the great Flory Dery!
Anyway again, habang kinakain ko ang lumpia na may maasim-maanghang na sukang sawsawan ay iniisip ko ang “sobrang sukli.” Ayokong makalamang sa kapwa, the same way na ayoko rin namang malalamangan. Naalala ko tuloy ang insidente sa Komikon October 2009 sa Megamall. Magkatabi kami ni Ner Pedrina, may bumili sa kanya ng Sanduguan issues worth P300. Inabutan siya ng buyer ng P1,000, at sinuklian niya ng P700. Maya-maya, hinahanap na niya ‘yung P1K. Ipinatong lang daw niya sa table pero nawala. Hindi na niya nakita. Masaklap, nawalan na siya ng komiks worth P300, nawala pa ‘yung P1K. Pero hindi naman siya nalungkot masyado dahil malaki naman ang kanyang suweldo. Nanghinayang lang siya dahil portion of his profit sana during that event ay ibibigay niya sa mga nabiktima ng Ondoy.
Balik tayo sa botika. Mahigpit sa pera ang may-ari niyon. Pag nagbayad ka ay talagang may pansilip siya kung japeyk ang iyong moolah. Mahilig naman siyang magsukli ng mga nabubulok nang denominations lalo na ang beinte pesos.
Nagkaroon din kami dati ng away. Matindi. Magsasara na sila minsan at bumibili ako ng gamot sa sakit ng ulo. P500 ang dala kong pera, at dahil mura lang naman ang mefenamic acid ay hinanapan ako ng kanyang pharmacist ng barya. Sabi ko ay wala. Sabi ko pa, tutal ay lagi naman ako roong bumibili, iiwan ko na lang ang P500 at bukas ko na kukunin ang sukli. Matindi lang talaga ang migraine ko.
Tumayo mula sa kaha ang may-ari at kinuha sa pharmacist ang pera ko at pagalit na isinoli sa akin, sabay sabing: “Sarado na ang kaha! Kunin mo ang pera mo, ayoko ng mga ganyang kondisyon pag magsasara na kami!” Sinabi niya iyon na parang isang Espanyolang nagalit nang todo sa hardinerong Indio.
Nawala ang migraine ko sa galit. Sabi ko sa kanya: “Mayabang ka, ha? Magkakasubukan tayo…”
Nasa Manila Times pa ako noon kaya ang nangyari ay isinulat ko sa aking kolum. Detalyado. Nakalagay pa sa title ang pangalan ng botika: “Walang budhi ang may-ari ng __________ Pharmacy.” Kinuwestyun ko kung lisensyado ba ang mga pharmacist dahil bakit mukhang mga menor de edad? Bakit hindi nag-iisyu ng resibo, nandadaya ba sa BIR? Bakit tumatanggi sa kostumer, hindi ba labag sa Consumer Act of the Philippines? Etc, etc.
Nakakunot ang noo ng aming editor in chief nang mabasa, at sabi sa akin ay mag-ingat daw ako sa libel. Sabi ko ay totoong nangyari, at dahil ako naman ay mabuting (ubu-ubo!) editor niya ay pinagbigyan ako na mailathala. Kinabukasan, nagdala pa ako ng kopya sa botika at sabi ko sa pharmacist ay ipabasa sa amo niya para mahimasmasan.
Matagal akong hindi bumili sa botikang iyon pero sabi ng mga kapitbahay kong suki roon ay nag-iisyu na raw ng resibo. Sinubukan kong minsan na bumili uli, may resibo na nga. But old habits are hard to break, kalaunan ay hindi na uli sila nagbibigay pero kapag ako ang bumibili, kahit sachet lang ng deodorant ay binibigyan ako. At ni minsan ay hindi na ako sinulyapan ng may-ari, kesehodang bagong ahit-Rubie ako.
Patuloy ang aking pagdududa kung sobra nga ba ang sukli o hindi. Kung sobra, dapat isoli. Kung hindi, siyempre ay hindi.
Paano ako ngayon makatitiyak? Naisip ko kung gaano kahigpit ang may-ari sa pera. Ilang beses niyang iniilawan sa machine na pang-test kung fake o hindi ang ibinayad sa kanya. Imposible naman na malusutan siya lalo pa kung malaki ang mawawala sa kanya. Kung magtatanong naman ako kung hindi ba nagkamali siya ng pagsusukli, paano kung umiral ang kasuwapangan niya at sabihing oo? Ako naman ang lugi.
Paano kung hindi ko isoli kung talagang nagkamali at sa pharmacist niya bawiin? Kawawa naman ‘yung bata.
Ang simple ng kuwento pero ang bigat ng conflict na nagkakahalaga ng P500. Pero ang totoong halaga ay ‘yung values ng tao. You see, kung hindi siya suwitik, hindi baleng ako na ang malugi. Na dahil duda ako sa memory ko, ibabalik ko na lang just to clear my conscience. Pero dahil madaya nga siya at malaki ang hindi ibinubuwis sa pamahalaan, mayroon akong doubt sa kanya na baka siya ang hindi maging honest. Ito ang kuwento na ang bida (ako) ay may conflict na pansarili (internal) na ang outer conflict (may-ari ng botika) ay hindi alam na conflict niya ay ako rin ang nagpapasan. Uh, that’s Creative Writing 101.
Dahil ako ang bida, ako ang gumawa ng resolusyon. Pupunta ako kinabukasan sa botika at pag sinabi ng pharmacist na sabi ng amo niya ay nagkamali siya ng pagsusukli, voila, wala nang problema. Heto ang P500, tapos ang kuwento. Everybody happy. Patayin ang mga ilaw, isara ang telon.
Kinabukasan ay dumaan ako. Wala pang ibang kostumer. Naroon ang may-ari. Ni hindi na naman tumingin sa akin. Nakangiti naman agad sa akin ang pharmacist at ang bungad niya: “Hi, Kuya, ano’ng bibilhin mo? Kukuwentahin ko uli sa isip, ha?”
Bumili ako ng load worth P100. This time ay sinigurado ko na ang denomination. Siyanga pala, hindi na kinuwenta sa isip ng pharmacist!
Sa reaksyon ng mag-amo ay mukhang wala namang problema. Ibig sabihin, hindi siya nagkamali ng pagsusukli sa akin kagabi. Somehow, gumaan ang aking pakiramdam.
Somehow…
Dahil aaminin ko I’m still doubtful… Hindi ko alam kung kailan ako matatahimik.
Magtatapos ang kuwentong ito sa isang resolusyon na ngayong marami na akong nakakalimutan ay magiging maingat na ako para hindi na maulit ang katulad na pangyayari. At dahil sa aking palagay ay kakaunti pa naman ang aking nagagawang kasalanan, (cough! cough!) kung nagkamali man ako sa disposisyon sa sitwasyong naganap, humihingi ako ng tawad. May mga kasalanang hindi sinasadya…

(Maraming salamat sa grouchyoldcripple.com na pinagkunan ko ng larawan sa itaas.)

special projects

2010-11-23T06:30:00.000-08:00

MARAMI na akong naging projects noon outside of my regular load, pero masasabi kong recently ay pinakaespesyal ang Ilog Pasig storybook and household magazine. Bagaman at ako'y may malasakit sa kalikasan ay wala pa akong masasabi na malaking kontribusyon para masagip ito. Ang Tampisaw Storybook at ang Maybahay Gabay sa mga Nanay Magasin ang sagot sa mga kakulangan kong ito.
Ang layunin ng dalawang proyekto, bukod sa pagsagip sa mga ilog sa Kamaynilaan, ay ang mamulat din tayo sa tamang paggamit ng tubig. Magugulat kayo sa mga nilalaman ng dalawang babasahing ito, lalo na kung bakit mas malaki ang naidudulot na polusyon sa mga ilog ng maruming tubig mula sa mga tahanan kaysa sa mga solid waste.
Ang mga babasahing ito ay inisyatiba ng ABS-CBN Foundation at Manila Water, at pinondohan ng Asian Development Bank.
Maraming salamat sa ABS-CBN Publishing sa tiwalang ipinagkaloob para hawakan ko ang proyekto. Salamat kina Miss An (editorial director), Miss Cathy (brand manager), Sir Adel, Rizza, Dety, Omeng (nag-illustrate ng Tampisaw), Willy Boy (art director ng Maybahay), Mommy Ricci, Karen, Paulo, Tintin, Bernie, at gayundin kay Miss Winnie Cordero. Maraming salamat din sa mga taga-ADB at Manila Water, isang napakasaya at makahulugang karanasan na nakatrabaho ko kayo.
Sana'y ang mga proyektong ito ay magmulat sa ating mga kababayan sa mas higit na pagmamahal sa ating kalikasan.

Picture! Picture!

2010-11-11T07:42:00.000-08:00

Just testing my new iPod Touch, and while finishing the Kapit-Bisig sa Ilog Pasig Project. Topp Garperio, our Apple guru, taught me some of the Apps I never thought were installed in my new toy. Pasensya na, sanay ako sa Windows!

Isang kuwento ng palabra de honor…

2010-11-01T08:52:00.000-07:00

ISANG magandang item sa isang online computer store ang nakaaagaw ng aking pansin dahil masyadong mababa ang presyo. Sabi ko nga sa sarili ko, too good to be true. Ang oras na nai-post ang item ay halos dalawang minuto pa lang. Agad akong nag-message sa may-ari ng item, nag-reply siya dahil nagkatong online pa, at nagkasarado kami ng deal na ako na ang bibili ng produkto niya.
Nagpalitan kami ng cell number, at nagkasundong magkita kinabukasan sa Shangri-La mall sa Mandaluyong City. Hindi pa rin ako makapaniwala na makukuha ko ang nasabing item sa ganoon kababang halaga.
Kinabukasan, bandang alas diyes ng umaga ay nag-text ako sa kanya at sinabing sure ako sa aming usapan. Hindi siya naka-log in sa online computer store pero nag-iwan pa rin ako ng message sa kanya na nagpapaalala ng aming deal just in case na mag-online siya. Alas dose ng tanghali, walang reply sa text o sa online computer store. Sabi ko sa sarili ko, mukhang na-goodtime ako. Bakit ba ako naniwalang ang nasabing item ay ibebenta sa ganoon kamurang halaga?
Nakatatlong text pa ako sa kanya. Bandang alas dos, nag-give up na ako. Wala, sabi ko sa sarili ko. Naloko lang ako at pinaasa.
Kaya nagulat pa ako nang makatanggap ng text message sa kanya bandang alas tres ng hapon na nasa Shangri-La na raw siya. Buti na lang at madali akong nakakuha ng taxi at agad nag-reply sa kanya na pakihintay lang dahil matrapik ang dinadaanan ko. Sa isip-isip ko, di man lang nagpasabi nang maaga-aga para hindi ako nagkukumahog!
Pagkarating sa mall ay agad ko siyang hinanap sa lugar na sabi niya ay pupuwestuhan niya. Nagbigay ako ng description kung ano ang suot ko, at ganoon din naman siya. Kaya madali ko siyang nagkita. Nagkamayan kami at nagpakilalahan batay sa ginagamit naming username sa online computer store. Kasama rin niya ang misis niya. Nasa mid-20s sila at parehong may hitsura at mahahalata na maayos ang antas ng kabuhayan.
Nang ipakita nila sa akin ang item, napahinga ako nang malalim. Sa wakas! Ang laki-laki ng natipid ko. Agad kong tiningnan ang kalidad at maayos naman, mukhang hindi masyadong nagagamit. Bukod pa roon, may ibinigay pa silang ibang peripheral dahil hindi na rin daw naman nila magagamit. Lalo akong natuwa. Sabi ko sa mag-asawa, Oktubre pa lang pero Pasko na ang aking pakiramdam. At nagpasalamat ako nang labis sa kanilang kabaitan.
Dahil ako’y likas na tsismoso ay nakipaghuntahan pa ako nang saglit sa kanila. Nalaman ko na pareho silang OFW sa Saudi, mga bagong kasal at narito lang sila sa Pilipinas para sa kanilang honeymoon. Biniro ko pa na dahil tag-ulan, malamang na makabuo agad sila ng baby. Masarap ang kanilang naging tawanan.
Sinabi ko sa kanila na napakamura ng item na nabili ko sa kanila at hindi ako makapaniwala hanggang sa mga oras na iyon. Nakatuwaan lang daw kasi nilang bilhin iyon sa Saudi pero di naman nila talaga kailangan. (Iba talaga pag may pera!) Pinaglagyan lang nila ng kanilang mga pictures. Ipinakita pa nila ang resibo ng tindahan kung saan nila iyon binili at kinuwenta na lang ang value sa pera natin kaya mura.
Sabi pa ng kausap ko, “May iba ngang naghahabol nang makita nila matapos kong mai-post sa online store. Sila pa ang nagtataas ng presyo makuha lang kasi nga alam nilang mura.”
Sabi naman ng misis ng kausap ko, “Kaya nga lang ay nauna ka na at nagkasundo na kayo sa presyong inilagay niya. Sabi ko sa kanya, panindigan na lang ang usapan n’yo kasi importante sa tao ang palabra de honor.”
Natigilan ako sa bahaging iyon. Palabra de honor. Uso pa nga ba ito? Ilan na lang ba sa atin ang pinanghahawakan ang pangakong binibitawan sa kausap?
Hindi ko alam kung bakit napuno ng tuwa ang kalooban ko nang mga oras na iyon. Sa maraming pagkakataon ay may mga kakilala tayong nawawalan tayo ng gana kapag alam nating puro pangako lang, puro salita pero hindi naman pinaninindigan. May mga opisyal ng pamahalaan na iniluluklok natin sa kapangyarihan gamit ang balota, pero kapag nakaupo na, lahat nang pangako ay napapako. At sabi ko nga, bahagi pa ba ng Filipino values sa panahong ito ang palabra de honor? Parang hindi na, di ba?
Pero heto sa harap ko ang dalawang mas nakababata sa akin at nagsasalita ng tungkol sa palabra de honor. At ang nakatutuwa, pinanindigan nila iyon sa isang estrangherong tulad ko.
Nakakatuwa talaga. At minsan pa, muling nagkaroon ako ng pag-asa. Hindi pa naman lahat sa ating mga Pilipino ay kinain na ng imoralidad at materyalismo. May mangilan-ngilan pa ring tama ang ginawang pagpapalaki ng mga magulang. At sa mag-asawang nakausap ko, saludo ako. Paminsan-minsan ay hinahambalos na rin ng katamaran sa pagiging matuwid ang aking katatagan at nawawalan na ako ng values, aaminin ko, pero dahil sa kanila ay natuto akong muling humawak sa poste ng mga kagandahang asal—na likas sa ating mga Pilipino.
Sana lahat tayo…

neglect, and paying dearly for it...

2010-10-15T22:29:00.000-07:00

MATAGAL akong hindi nagpraktis mag-cartoons dahil naging sobrang busy sa kung anu-anong bagay. Ngayong umaga ay parang kinagat ako ng ‘artist bug’ at gusto ko sanang mag-doodle. Hindi ko na rin nabubuklat ang aking mga reference books na nasa ilalim ng aming hagdan. Nang kunin ko ang mga iyon, I got the biggest shock of my life...
Inanay lahat ang mga cartooning books!
Para akong binaril ng stun gun sa nakita ko. Paanong inanay ang mga libro samantalang ang plastic bag na pinaglagyan ko ay nakasarado naman? Regular din akong nag-i-spray ng Baygon. Wala akong makapang sagot pero nakakapanghina, nakakapanlumo ang hitsura ng mga libro. At wala ni isa na maisa-salvage sa mga ito.
Naalala ko ang maraming pagkakataon na naghahalungkat ako sa mga sales na art books. Ang iba na brand new kahit pikit-mata ay pinilit bilhin kahit masira ang budget. Nayari rin ng mga anay ang pinakapaborito kong reference na libro ni Randy Glasbergen na obviously ay ang style na kopyang-kopya ko talaga.
Ang problema sa mga ganitong libro ay hindi naman laging available sa mga bookstores at suwertihan din ang pagbili. At kung matagal mo nang ginagamit, kabisado mo na. Kung medyo hindi naagos ang creative fluid, isang tingin lang sa mga pahina ay makaka-sketch na. Para itong girlfriend na when you’re weary and feelin’ small ay parang bridge over troubled water na sasamahan ka sa kalungkutan.
Ngayon ako nagsisisi na hindi ako nag-provide ng Xerox copies, o kaya’y inilagay ko ang mga ito sa mas safe na lalagyan. Wala na...
Nangangahulugan ito na kailangan ko na namang magkakalkal sa mga bookstore, mag-ipon ng pambili at umasang suwertihin muli na makahagilap ng copy.
Kasalanan ko. Call it negligence, and I paid dearly for it...

10.10.10

2010-10-06T05:45:00.000-07:00

iPod, mP3 docks

2010-09-23T06:20:00.000-07:00

HINDI ako nag-e-enjoy makinig ng music sa earphone o headset kaya hindi ko rin masyadong nagagamit ang iPod na hand-me-down mula sa aking anak. Ayoko ring nakikinig sa laptop, at kung may deadline ako, gusto kong ang music ay mula sa ibang source. Kaya meron akong micro/hamburger speakers sa bahay para sa aking iPod at mP3. Ang problema lang sa mga ganitong klase ng speaker ay kailangang laging i-charge.
Natiyempuhan ko ang Logitech iPod, mP3 docks sa SOS Computer Store sa may Park Square 1 sa Makati. Batay sa karanasan, okey sa akin ang mga Logitech products. At sa presyong P800, 'ika nga ay steal na ito. Dati ay almost P2,000 ang presyo nito. Mas mahal ang mga mas kilalang iPod docks gaya ng Bose, JBL at Altec Lansing.
Maganda ang sound quality, at nagre-recharge automatically ng iPod kaya dire-diretso ang pakikinig. Kung hindi naman iPod ang inyong mP3 ay may saksakan din para roon, kailangan n'yo lang bumili ng connector. Power supply is 120-220 autovolt.

si alipio at ilang kuwentong mais...

2010-09-07T07:15:00.000-07:00

HINDI Alipio ang tunay niyang pangalan. Iyon lang ang nakatuwaan kong itawag sa kanya. Mais vendor siya at isa ako sa mga suki niya sa aming kalye.
Malinis ang histura ni Alipio at lagi siyang naka-sandong puti na halatang bagong suot. Hindi rin masyadong pawisan. Maganda ang porma ng katawan at walang tiyan—dala marahil ng araw-araw na paglalakad.
Malayo ang ruta niya sa pagtitinda ng mais. Nagmumula siya sa Tondo at tumatagos sa Pandacan. Hindi naman siya puwedeng sumakay kahit pabalik na dahil sa kanyang kariton at banyera.
Mahilig ako sa mais palibhasa’y lumaki sa bukid. Basta wala akong pasok ay siguradong ito ang meryenda ko. Sapul nang manirahan ako sa lugar namin ngayon halos 18 taon na ang nakalilipas, dumaraan na rito si Alipio. Naging magkahuntahan kami, at nang lumaon ay nagkaroon na ako ng discount. Huwag ko raw sasabihin sa mga kapitbahay ko na mababa ang bigay niya sa akin. Maliit na sikreto lang iyon, kaya kong itago.
Ayon kay Alipio, ang iba pang mga vendor sa lugar namin ay halos mga kasabay rin niyang sumulpot doon gaya ng matandang sorbetero at ang magtataho. Early 20s pa lang daw ang mga edad nila nang sila’y magsimulang magtinda, at kakatwa na kahit nagbabatian sila at minsan-minsa’y nagpapalitan ng tinda, hindi nila alam ang pangalan ng isa’t isa.
Kilala ko rin ang magtataho. Sa kanilang tatlo ay siya ang “success story.” Nakatapos na ang mga anak niya at ang misis niya ay nagtatrabaho sa NSO. Ayaw lang daw niyang tumigil sa pagtataho dahil pakiramdam niya’y maaga siyang mamamatay. May sarili na rin daw silang bahay at lupa. Gayun pala ‘kako, pero ang takal niya ng taho pag bumibili ako ay hindi naman tumataas. Ngiti lang ang sagot niya. Malinis din ang magtataho na ito, payat at lagi ring naka-T-shirt na puti.
Malihim naman ang magsosorbetes. Bukod sa kuwento niyang mas malakas ang ice cream pag tag-ulan (really?) ay wala siyang nababanggit tungkol sa sarili kahit anong piga ko. Well, ang sabi niya sa akin, pag summer daw kasi ay maraming kaagaw na tinda gaya ng halu-halo, scramble at smoothies. Wala ring pasok ang mga bata kaya wala siyang school na matambayan kaya mahina ang sorbetes pag tag-araw. Galante naman siya sa takal ng kanyang ice cream kapag wala akong kasabay na bumibili.
Kay Alipio ako mas bumibili dahil mas masustansya ang mais at dito nga sanay ang tiyan ng isang laking bukid na gaya ko. Ayon sa kanya ay maganda ang kita sa mais na P15 ang isang piraso. May kinukuhanan daw siya sa Divisoria na halos P4 lang ang isang piraso, at dagdag na gastos na lang ang paglalaga. Ang pinakamalaking sakripisyo aniya ay ang paglalako dahil nga sa haba ng kanyang nilalakad.
Sabi ko sa kanya, sa tindi ng kondisyon ng kanyang katawan ay kayang-kaya niyang sumali sa mga marathon. Gaya ngayong October na may “Takbo Para sa Ilog Pasig” kung saan isa ako sa mga tatakbo. Sumali ‘kako siya at kahit ako na ang magbayad ng kanyang fee. Pero wala raw siyang hilig sa mga ganitong okasyon. Ang Sabado’t Linggo niya ay nakalaan sa pahinga, at konting inom ng Red Horse na mag-isa. “Mahirap ang may kainuman, pare,” natatawa pa niyang sabi sa akin. “Minsan pinainom mo na ikaw pa ang sasaksakin!”
Hindi rin daw ligtas sa indulto ang kanyang trabaho. Minsan na rin siyang “natiketan” ng pulis. Nagkataon daw na may bumili sa kanya at hindi niya naisampa sa bangketa ang kanyang kariton. “Illegal parking” ang kanyang naging violation, at pinakawalan lang siya matapos magbayad ng P200. Inaalok daw niya ng mais, pero mas gusto ng garapal na pulis ang dos siyentos na kanyang pinagpaguran. Susko po, Ka Indo, sabi nga ni Ka Tunying Taberna ng DZMM.
Noong Lunes kagagaling ko lang sa opisina at naglalakad na ako pauwi sa bahay, bandang 5:30 ng hapon ay narinig kong sumisigaw ng “Mais! Mais!” si Alipio sa may likuran ko. Hinapon sabi ko sa isip ang kumag, pero okey lang dahil makakapagmeryenda ako. Masarap kasabay ng barakong kape ang mais na nilaga lalo pa’t hindi dumating sa aming usapan ang kliyente kong dapat ay nagbayad sa akin na isang buwan ko nang sinisingil dahil may babayaran din ako kay Kabayang Alex Areta na aking kumpare. Nakakahiya na sa aking kumpare, baka maisoli na sa akin ang kandila. Hinintay ko si Alipio sa tapat ng bahay namin. Habang bumibili ako, pinuna kong late yata ngayon ang kanyang epektos. Mukha ‘kakong tinanghali siya ng paglalaga ng mais.
Nabigla ako sa sagot niya…
“Hindi naman. Maaga pa rin. Bumagal na lang ang paglalakad ko. Kuwarenta’y tres na kasi ako. Ramdam kong mabibigat na ang mga paa ko,” kaswal na sabi niya.
Hindi ko alam pero pagkaalis niya tulak ang kanyang kariton at tinatanaw ko siya papalayo ay nakaramdam ako ng awa sa kanya. Totoo ngang mabagal na ang kanyang paglalakad. Noon pag sumigaw siya ng “Mais! Mais” ay kailangan kong tumakbo palabas ng bahay para abutan siya. Kaya nga ayaw na ayaw ng misis ko na siya ang uutusan kong lumabas pag narinig ko ang sigaw ni Alipio. Sandali lang kasi ay wala na agad si Alipio sa paningin.
Darating pala ang panahon na pagabi na nang pagabi ang magiging meryenda ko kung tuluyang babagal ang paglakakad ni Alipio. At sa mga susunod na taon, kayanin pa kaya niya ang mula Tondo hanggang Pandacan na paglalakad?
Ilagay natin ang mga sarili natin sa katayuan ni Alipio anuman ang ating hanapbuhay. May pagkakataon din na napakabilis natin sa ating ginagawa, at kahit marami ay kaya nating tapusin. Sa pansarili kong pagtataya sa aking sarili, hindi na ako ganoon kabilis ngayon. Well, sharp pa naman ang isip. Pero ang katawan at espiritu ay hindi na ganoon kasipag. Sa maraming pagkakataon, mas gusto ko sanang wala munang ginagawa, walang iniisip, walang corporate pressure, walang mga balasubas na kasamahan sa opisina, etc… etc.
Sa kaso ni Alipio, iisa ang landas na kanyang tinatahak araw-araw. Ang insidente sa kotong cop ay minsan lang nangyari. Hindi naman niya nabanggit kung sawa na ba siya sa ginagawa niya o hindi pa. Nagkataon lang na ang kanyang katawan ay inaabutan na ng wear and tear. Darating siguro ang panahon na hanggang Tondo na lang ang kaya niyang libutin, at ako naman ay mag-iisip na rin siguro ng bagong memeryandahin.
At tayong iba ang hanapbuhay na bukod sa wear and tear mentally and physically ay marami pang stress sa katawan, kailangan sigurong paminsan-minsan ay mag-chill out.
For the meantime, habang malakas-lakas pa si Alipio, halina kayo at sabayan ninyo akong ngumasab ng napakasarap na mais—with margarine and salt—at tinda ng isang naghahanapbuhay nang malinis at marangal.

Goodbye, Diet...

2010-08-31T01:41:00.000-07:00

NAMATAY na pala si Diet, naibalita sa akin ng isang staff ng Risingstar Printing. Si Diet ay ang dog na kasa-kasama ko sa opisina nang sinimulan ko ang nasabing company. Umpisa pa lang ay mabait na siya sa akin. Isa siyang bichon frise. Kinakatok niya ang pinto kapag naramdaman niyang nagbukas ako ng aircon, mahilig siya sa malamig na lugar. Lagi rin siyang nakaupo sa isang silya at nakatingin sa akin kapag may ginagawa ako na para bang nagbabantay kung nagbubulakbol ako kaya tinawag ko siyang Sir Diet. Lagi rin kaming naglalaro kapag nababato ako sa harap ng computer. Mahusay siyang sumalo ng pinira-pirasong pandesal.
Nasobrahan daw sa garapata si Diet at hindi na inasikaso ng may-ari. Hindi nakapagtataka. Kung ang mga empleyado ng Risingstar ay hindi maasikaso ng may-ari nito, ang aso pa kaya?
Ang photo ni Diet sa itaas ay kuha ko sa kanya noong last day ko sa Risingstar, and that was almost 3 years ago. Pareho kaming malungkot noon, na parang alam din niya na iyon na ang huli naming pagkikita. Nasa expression niya ang hindi maisatinig na nararamdaman nang mga oras na iyon. At kahit noon pa lang, ganito na siya napapabayaan.
Goodbye, Diet. Man, you made me cry...

gaano kalinis ang chinese government?

2010-08-28T04:42:00.000-07:00

NAKUHA ko sa net. Bago tayo magalit kay P-Noy at sa ating pamahalaan:

http://ht.ly/2vK2O

kapit-bisig project

2010-07-11T07:05:00.000-07:00

MEDYO busy sa ngayon dahil sa Kapit-Bisig project. From July to August ay under contract sa ABS-CBN Foundation and we're doing a storybook and a magazine on proper wastewater disposal. Hindi pa ako gumawa kahit kailan ng storybook dahil takot akong magsulat ng pambata. Mahirap na audience/market ang mga bata, at wala akong proper training sa story writing for kids. It so happen na mahuhusay ang mga kasama ko sa team, at magaling ang coordinator namin sa project na mula sa Foundation mismo kaya after a series of brainstorming sessions ay nakagawa ako ng outline.
Nakakagulat ang mga natutuklasan ko sa proyektong ito, lalo na kung paano maisasalba ang Ilog Pasig. Kailangan talaga ng himala, in the sense na ang pinakamahirap na aspeto ay kung paano mapapaalis ang mga taong naninirahan malapit sa mga anyong tubig na ito. At kahanga-hanga ang dedikasyon ng mga taong nagsusulong sa proyekto makita lang nilang malinis na uli ang tubig sa mga ilog at estero sa Kamaynilaan.
Nakadalawang draft ako ng kuwento at 'yung pangalawa ay medyo pumasa na sa pamantayan ng Foundation. Rommel 'Omeng' Estanislao is doing the illustrations and layout. Sa magasin naman ay supported ako ng magagaling na ka-team na hasang-hasa na sa mga magasin na pambabae.
Matagal na akong hindi gumawa ng proyektong may advocacy. At kahit mahirap dahil sa mga aspetong teknikal, masarap na rin sa pakiramdam lalo pa at alam kong magiging malaking instrumento ito para matuto ang mga tao na maging concern sa ating kapaligiran.
Nag-compose din ako ng rap song for the storybook (na hindi ko pa rin ginawa kahit minsan), na kung magiging okey ay posibleng maging jingle pag magsasagawa ng storytelling activities sa mga lugar na kailangan ang edukasyon sa pagsagip sa ating mga ilog.
After these two projects, sisimulan ko naman ang mga plano para sa Komikon.

Aquino sings 'Watch What Happens,' 'Estudyante Blues' at party

2010-06-30T09:21:00.000-07:00

P-Noy's inaugural speech: 'Tayo na sa tuwid na landas'

2010-06-30T07:45:00.000-07:00

Ang pagtayo ko rito ngayon ay patunay na kayo ang aking tunay na lakas. Hindi ko inakala na darating tayo sa puntong ito, na ako’y manunumpa sa harap ninyo bilang inyong Pangulo. Hindi ko pinangarap maging tagapagtaguyod ng pag-asa at tagapagmana ng mga suliranin ng ating bayan.
Ang layunin ko sa buhay ay simple lang: maging tapat sa aking mga magulang at sa bayan bilang isang marangal na anak, mabait na kuya, at mabuting mamamayan.
Nilabanan ng aking ama ang diktadurya at ibinuwis niya ang kanyang buhay para tubusin ang ating demokrasya. Inalay ng aking ina ang kanyang buhay upang pangalagaan ang demokrasyang ito. Ilalaan ko ang aking buhay para siguraduhin na ang ating demokrasya ay kapaki-pakinabang sa bawa’t isa. Namuhunan na po kami ng dugo at handang gawin itong muli kung kakailanganin.
Tanyag man ang aking mga magulang at ang kanilang mga nagawa, alam ko rin ang problema ng ordinaryong mamamayan. Alam nating lahat ang pakiramdam na magkaroon ng pamahalaang bulag at bingi. Alam natin ang pakiramdam na magpagkaitan ng hustisya, na mabalewala ng mga taong pinagkatiwalaan at inatasan nating maging ating tagapagtanggol.
Kayo ba ay minsan ring nalimutan ng pamahalaang inyong iniluklok sa pwesto? Ako rin. Kayo ba ay nagtiis na sa trapiko para lamang masingitan ng isang naghahari-hariang de-wangwang sa kalsada? Ako rin. Kayo ba ay sawang sawa na sa pamahalaang sa halip na magsilbi sa taumbayan ay kailangan pa nila itong pagpasensyahan at tiisin? Ako rin.
Katulad ninyo ako. Marami na sa atin ang bumoto gamit ang kanilang paa – nilisan na nila ang ating bansa sa kanilang paghahanap ng pagbabago at katahimikan. Tiniis nila ang hirap, sinugod ang panganib sa ibang bansa dahil doon may pag-asa kahit kaunti na rito sa atin ay hindi nila nakikita. Sa iilang sandali na sarili ko lang ang aking inaalaala, pati ako ay napagisip din – talaga bang hindi na magbabago ang pamamahala natin dito? Hindi kaya nasa ibang bansa ang katahimikang hinahanap ko? Saan ba nakasulat na kailangang puro pagtitiis ang tadhana ng Pilipino?
Ngayon, sa araw na ito – dito magwawakas ang pamumunong manhid sa mga daing ng taumbayan. Hindi si Noynoy ang gumawa ng paraan, kayo ang dahilan kung bakit ngayon, magtatapos na ang pagtitiis ng sambayanan. Ito naman po ang umpisa ng kalbaryo ko, nguni’t kung marami tayong magpapasan ng krus ay kakayanin natin ito, gaano man kabigat.
Sa tulong ng wastong pamamahala sa mga darating na taon, maiibsan din ang marami nating problema. Ang tadhana ng Pilipino ay babalik sa tamang kalagyan, na sa bawa’t taon pabawas ng pabawas ang problema ng Pinoy na nagsusumikap at may kasiguruhan sila na magiging tuloy-tuloy na ang pagbuti ng kanilang sitwasyon.
Kami ay narito para magsilbi at hindi para maghari. Ang mandato ninyo sa amin ay pagbabago – isang malinaw na utos para ayusin ang gobyerno at lipunan mula sa pamahalaang iilan lamang ang nakikinabang tungo sa isang pamahalaang kabutihan ng mamamayan ang pinangangalagaan.
Ang mandatong ito ay isa kung saan kayo at ang inyong pangulo ay nagkasundo para sa pagbabago – isang paninindigan na ipinangako ko noong kampanya at tinanggap ninyo noong araw ng halalan. Sigaw natin noong kampanya: ‘Kung walang corrupt, walang mahirap.’ Hindi lamang ito pang-slogan o pang-poster – ito ang mga prinsipyong tinatayuan at nagsisilbing batayan ng ating administrasyon.
Ang ating pangunahing tungkulin ay ang magsikap na maiangat ang bansa mula sa kahirapan, sa pamamagitan ng pagpapairal ng katapatan at mabuting pamamalakad sa pamahalaan.
Ang unang hakbang ay ang pagkakaroon ng tuwid at tapat na hanay ng mga pinuno. Magsisimula ito sa akin. Sisikapin kong maging isang mabuting ehemplo. Hinding hindi ko sasayangin ang tiwalang ipinagkaloob ninyo sa akin. Sisiguraduhin ko na ganito rin ang adhikain ng aking Gabinete at ng mga magiging kasama sa ating pamahalaan.
Naniniwala akong hindi lahat ng nagsisilbi sa gobyerno ay corrupt. Sa katunayan, mas marami sa kanila ay tapat. Pinili nilang maglingkod sa gobyerno upang gumawa ng kabutihan. Ngayon, magkakaroon na sila ng pagkakataong magpakitang-gilas. Inaasahan natin sila sa pagsupil ng korapsyon sa loob mismo ng burukrasya.
Sa mga itinalaga sa paraang labag sa batas, ito ang aking babala: sisimulan natin ang pagbabalik ng tiwala sa pamamagitan ng pag-usisa sa mga ‘midnight appointments.’ Sana ay magsilbi itong babala sa mga nag-iisip na ipagpatuloy ang baluktot na kalakarang nakasanayan na ng marami.
Sa mga kapuspalad nating mga kababayan, ngayon, ang pamahalaan ang inyong kampeon.
Hindi natin ipagpapaliban ang mga pangangailangan ng ating mga estudyante, kaya’t sisikapin nating punan ang kakulangan sa ating mga silid-aralan.
Unti-unti din nating babawasan ang mga kakulangan sa imprastruktura para sa transportasyon, turismo at pangangalakal. Mula ngayon, hindi na pwede ang ‘pwede na’ pagdating sa mga kalye, tulay at gusali dahil magiging responsibilidad ng mga kontratista ang panatilihing nasa mabuting kalagayan ang mga proyekto nila.
Bubuhayin natin ang programang ‘emergency employment’ ng dating Pangulong Corazon Aquino sa pagtatayo ng mga bagong imprastruktura na ito. Ito ay magbibigay ng trabaho sa mga lokal na komunidad at makakatulong sa pagpapalago ng kanila at ng ating buong ekonomiya.
Hindi kami magiging sanhi ng inyong pasakit at perwisyo. Palalakasin natin ang koleksyon at pupuksain natin ang korapsyon sa Kawanihan ng Rentas Internas at Bureau of Customs para mapondohan natin ang ating mga hinahangad para sa lahat, tulad ng:
* de-kalidad na edukasyon, kabilang ang edukasyong bokasyonal para makapaghanap ng marangal na trabaho ang hindi makapag-kolehiyo;
* serbisyong pangkalusugan tulad ng PhilHealth para sa lahat sa loob ng tatlong taon;
* tirahan sa loob ng mga ligtas na komunidad.
Palalakasin at palalaguin natin ang bilang ng ating kasundaluhan at kapulisan, hindi para tugunan ang interes ng mga naghahari-harian, nguni’t para proteksyunan ang mamamayan. Itinataya nila ang kanilang buhay para mayroong pagkakataon sa katahimikan at kapayapaan sa sambayanan. Dumoble na ang populasyong kanilang binabantayan, nanatili naman sila sa bilang. Hindi tama na ang nagmamalasakit ay kinakawawa.
Kung dati ay may fertilizer scam, ngayon ay may kalinga nang tunay para sa mga magsasaka. Tutulungan natin sila sa irigasyon, extension services, at sa pagbenta ng kanilang produkto sa pinakamataas na presyong maaari.
Inaatasan natin ang papasok na Kalihim Alcala na magtayo ng mga trading centers kung saan diretso na ang magsasaka sa mamimili – lalaktawan na natin ang gitna, kasama na ang kotong cop. Sa ganitong paraan, ang dating napupunta sa gitna ay maari nang paghatian ng magsasaka at mamimili.
Gagawin nating kaaya-aya sa negosyante ang ating bansa. We will cut red tape dramatically and implement stable economic policies. We will level the playing field for investors and make government an enabler, not a hindrance, to business. Sa ganitong paraan lamang natin mapupunuan ang kakulangan ng trabaho para sa ating mga mamamayan.
Layunin nating paramihin ang trabaho dito sa ating bansa upang hindi na kailangan ang mangibang-bansa para makahanap ng trabaho. Nguni’t habang ito ay hindi pa natin naaabot, inaatasan ko ang mga kawani ng DFA, POEA at ng OWWA, at iba pang mga kinauukulang ahensya na mas lalo pang paigtingin ang pagtugon sa mga hinaing at pangangailangan ng ating overseas Filipino workers.
Papaigtingin namin ang proseso ng konsultasyon at pag-uulat sa taumbayan. Sisikapin naming isakatuparan ang nakasaad sa ating Konstitusyon na kinikilala ang karapatan ng mamamayan na magkaroon ng kaalaman ukol sa mga pampublikong alintana.
Binuhay natin ang diwa ng people power noong kampanya. Ipagpatuloy natin ito tungo sa tuwid at tapat na pamamahala. Ang naniniwala sa people power ay nakatuon sa kapwa at hindi sa sarili.
Sa mga nang-api sa akin, kaya ko kayong patawarin at pinapatawad ko na kayo. Sa mga nang-api sa sambayanan, wala akong karapatan na limutin ang inyong mga kasalanan.
To those who are talking about reconciliation, if they mean that they would like us to simply forget about the wrongs that they have committed in the past, we have this to say: there can be no reconciliation without justice. Sa paglimot ng pagkakasala, sinisigurado mong mauulit muli ang mga pagkakasalang ito. Secretary de Lima, you have your marching orders. Begin the process of providing true and complete justice for all.
Ikinagagalak din naming ibahagi sa inyo ang pagtanggap ni dating Chief Justice Hilario Davide Jr. sa hamon ng pagtatag at pamumuno sa isang Truth Commission na magbibigay linaw sa maraming kahinahinalang isyu na hanggang ngayon ay walang kasagutan at resolusyon.
Ang sinumang nagkamali ay kailangang humarap sa hustisya. Hindi maaaring patuloy ang kalakaran ng walang pananagutan at tuloy na pang-aapi.
My government will be sincere in dealing with all the peoples of Mindanao. We are committed to a peaceful and just settlement of conflicts, inclusive of the interests of all – may they be Lumads, Bangsamoro or Christian.
We shall defeat the enemy by wielding the tools of justice, social reform and equitable governance leading to a better life. Sa tamang pamamahala gaganda ang buhay ng lahat, at sa buhay na maganda, sino pa ang gugustuhing bumalik sa panahon ng pang-aapi?
Kung kasama ko kayo, maitataguyod natin ang isang bayan kung saan pantay-pantay ang pagkakataon, dahil pantay-pantay nating ginagampanan ang ating mga pananagutan.
Kamakailan lamang, ang bawa’t isa sa atin ay nanindigan sa presinto. Bumoto tayo ayon sa ating karapatan at konsensya. Hindi tayo umatras sa tungkulin nating ipaglaban ang karapatang ito.
Pagkatapos ng bilangan, pinatunayan ninyo na ang tao ang tunay na lakas ng bayan.
Ito ang kahalagahan ng ating demokrasya. Ito ang pundasyon ng ating pagkakaisa. Nangampanya tayo para sa pagbabago. Dahil dito, taas-noo muli ang Pilipino. Tayong lahat ay kabilang sa isang bansa kung saan maaari nang mangarap muli.
To our friends and neighbors around the world, we are ready to take our place as a reliable member of the community of nations, a nation serious about its commitments and which harmonizes its national interests with its international responsibilities.
We will be a predictable and consistent place for investment, a nation where everyone will say, ‘it all works.’
Inaanyayahan ko kayo ngayon na manumpa sa ating mga sarili, sa sambayanan, WALANG MAIIWAN.
Walang pangingibang-bayan at gastusan na walang wastong dahilan. Walang pagtalikod sa mga salitang binitawan noong kampanya, ngayon at hanggang sa mga susunod pang pagsubok na pagdadaanan sa loob ng anim na taon.
Walang lamangan, walang padrino, at walang pagnanakaw. Walang wang-wang, walang counter-flow, walang tong. Panahon na upang tayo ay muling magkawanggawa.
Nandito tayo ngayon dahil sama-sama tayong nanindigan at nagtiwala na may pag-asa.
The people who are behind us dared to dream. Today, the dream starts to become a reality. Sa inyong mga nag-isip pa kung tutulong kayo sa pagpasan ng ating krus, isa lang ang aking tanong – kung kailan tayo nanalo, saka pa ba kayo susuko?
Kayo ang boss ko, kaya’t hindi maaaring hindi ako makinig sa mga utos ninyo. We will design and implement an interaction and feedback mechanism that can effectively respond to the people’s needs and aspirations.
Kayo ang nagdala sa akin sa puntong ito – ang ating mga volunteers – matanda, bata, celebrity, ordinaryong tao, na umikot sa Pilipinas para ikampanya ang pagbabago; ang aking mga kasambahay, na nag-asikaso ng lahat ng aking mga personal na mga pangangailangan; ang aking pamilya, kaibigan at katrabaho, na dumamay, nag-alaga at nagbigay ng suporta sa akin; ang ating mga abogado, na nagpuyat para bantayan ang ating mga boto at siguraduhing mabibilang ang bawa’t isa; ang aking mga kapartido at kaalyado na kasama kong nangahas mangarap; at ang milyun-milyong Pilipinong nagkaisa, nagtiwala at hindi nawalan ng pag-asa – nasa inyo ang taospusong pasasalamat.
Hindi ko makakayang harapin ang aking mga magulang at kayong mga nagdala sa akin sa yugto ng buhay kong ito, kung hindi ko maisasakatuparan ang aking mga binitawang salita sa araw na ito.
My parents sought nothing less and died for nothing less than democracy, peace and prosperity. I am blessed by this legacy. I shall carry the torch forward.
Layunin ko na sa pagbaba ko sa katungkulan, masasabi ng lahat na malayo na ang narating natin sa pagtahak ng tuwid na landas at mas maganda na ang kinabukasang ipapamana natin sa susunod na henerasyon. Samahan ninyo ako sa pagtatapos ng laban na ito. Tayo na sa tuwid na landas.
Maraming salamat po at mabuhay ang sambayanang Pilipino!

the best father's day ever...

2010-06-20T09:50:00.000-07:00

JUNE 20, 2010
Happy father's day sa mga tatay na bumibisita sa aking blog.
Kahapon ay nagtapos na sa kolehiyo ang aking unica hija. Sa mga tatay na mayroon na ring anak, o mga anak, na graduate na sa college, you know the feeling. Walang kasinsarap, at kahit pala pinanday na sa apoy at bato ang puso ng isang ama... hindi maaaring hindi papatak ang luha sa pagsaksi sa anak na tumatanggap na ng college diploma. 'Ika nga ay isang pasanin sa balikat ang nawala, at bukod pa roon ay armado na ang anak sa pakikihamok sa buhay na kanyang haharapin.
Gusto ko sanang gumawa ng mahabang blog kung paano ako nagtiyaga para mapagtapos lang ang aking anak sa isang magandang college pero hindi na lang. Sasarilinin ko na lang iyon. Gusto ko lang na ipaalam na masayang-masaya ako, at ito ang pinakamasayang father's day sa akin.
Salamat sa aking anak at hindi ako binigo. You're only 17 years old, at sana ay makatulong ka sa bayan sa mga magagandang pagbabagong mangyayari sa hinaharap. Kung ano man ang iyong mga natutunan sa loob at labas ng unibersidad, magamit mo sana sa pagtulong sa kapwa at sa bayan... at sa iyong mga mahal sa buhay. Magkaroon ka rin ng takot sa Maykapal para tahakin mo ang tuwid na landas kapag ikaw ay tuluyan nang naging isang propesyunal na naglilingkod sa iyong kapwa Pilipino.
Bukas, June 21, ay birthday ng aking mahal na ama. Ang regalo ko naman sa kanya ay ang pagtupad sa kanyang payo na tulad niya, dapat ako ay maging isang responsableng padre de pamilya. Sa pamamagitan ng kanyang apo, I guess I did make my father, and my mother proud.

congrats, kabayan...

2010-06-14T03:14:00.000-07:00

ISANG kasing-init ng kapeng barako na pagbati sa aking kabayang Jovit Baldivino, ang kauna-unahang grand prize winner ng Pilipinas Got Talent. Kainam naman, ang dating nagtitinda ng siomai ngayon ay may tumataginting na P2 milyon. Balita ko ay bibili sila ng lupa sa kanilang lugar sa Batangas para mapag-ige ang pagsasaka. Magandang investment nga naman. At sana ay maging matagumpay si Jovit sa kanyang career dahil kitang-kita na rockstar material talaga.
Napansin ko lang, medyo hawig sila ng aking Kakang Mario Macalindong, na balita ko ay milyunaryo na rin ngayon. :)
Congrats, Jovit!

rey villegas' in town

2010-06-10T20:35:00.000-07:00

NAGBABAKASYON sa bansa ang kaibigang komikero/architect na si Rey Villegas. Naka-base na siya sa Singapore at dumalaw silang mag-anak sa Pilipinas for a much needed R&R.
Nagkita-kita kami last Monday, June 8, sa isang restobar sa Quezon City. Bukod sa kainan, ang pinakamasarap na bahagi ay ang huntahan tungkol sa komiks.

(Rey and Ner Pedrina)

(Dino Coperos and Omeng Estanislao)

(The great Hanibal Ibarra and Randy Valiente)

(Ner and Ron Tan)

(Ang ilan sa mga disipulo ng komiks sa Pilipinas)

i love this poem

2010-06-03T06:36:00.000-07:00

ANG PAGBABALIK
ni Jose Corazon de Jesus

Babahagya ko nang sa noo ay nahagkan,
sa mata ko'y luha ang nangag-unahan,
isang panyong puti ang ikinakaway
nang siya'y iwan ko sa tabi ng hagdan!
Sa gayong kalungkot na paghihiwalay,
nalulumbay ako't siya'y nalulumbay!
Nang sa tarangkahan ako'y makabagtas,
pasigaw ang sabing "Umuwi ka agad,"
ang sagot ko'y "Oo, hindi magluluwat...!"
Nakangiti ako, luha'y nalalaglag!

At ako'y nagtuloy, tinunton ang landas,
na kab’yak ang puso't naiwan ang kab’yak...
Lubog na ang Araw, kalat na ang dilim
at ang Buwan nama'y ibig nang magningning;
makaorasyon na noong aking datnin
ang pinagsadya kong malayong lupain;
k'wagong nasa kubo't mga ibong itim
ang nagsisalubong sa aking pagdating!
Sa pinto ng nar'ong tahana'y kumatok,
ako'y pinatuloy ng magandang loob;
kumain nang konti, natulog sa lungkot,
na ang puso'y tila ayaw nang tumibok;
ang kawikaan ko, pusong naglalagot,
tumigil kung ako'y talaga nang tulog!

Nang kinabukasang magawak ang dilim,
Araw'y namintang mata'y nagniningning,
sinimulan ko na ang dapat kong gawin:
Ako'y nag-araro, naglinang, nagtanim,
nang magdi-Disyembre, tanim sa kaingin,
ay ginapas ko na't sa irog dadalhin!

At umuwi akong taglay ko ang lahat,
mga bungangkahoy at sansakong bigas,
bulaklak ng damo sa gilid ng landas
ay sinisinop ko't panghandog sa liyag,
nang ako'y umalis siya'y umiiyak,
O! ngayon marahil siya'y magagalak!

At ako'y nagtulin, halos lakad-takbo!
Sa may dakong ami'y may'ron pang musiko,
ang aming tahana'y masayang totoo
at ang panauhin ay nagkakagulo!
"Salamat sa Diyos!" ang naibigkas ko,
"nalalaman nila na darating ako!"

Nguni, O! tadhana! Pinto nang mabuksan,
ako'y napapikit sa aking namasdan!
apat na kandila ang nangagbabantay
sa paligid-ligid ng irog kong bangkay,
mukhang nakangiti at nang aking hagkan
ang parang sinabi'y..."Paalam! Paalam!"

Funny!

2010-05-30T07:42:00.000-07:00

He-he! Courtesy of Alessandra De Rossi.

good deeds

2010-05-03T22:35:00.000-07:00

NAGING panuntunan ko na sa buhay ang makagawa ng mabuting bagay sa kahit anong paraan kung hinihingi ng pagkakataon. ‘Ika nga, “A good deed a day keeps trouble away. Medyo pilit ang pagkaka-compose ko sa quotation at hindi original dahil may mga pinaghugutan, pero puwede na ring gawing panuntunan.
Pero hindi nangangahulugan na kahit gagawa ka ng kabutihan ay walang hassle. May mga taong hindi rin marunong mag-appreciate sa iyong mabuting ginawa para sa kanila.
Pansinin n’yo na lang, pag may nagpaabot sa inyo ng bayad sa dyip, sa halip na magpasalamat sisimangot pa na para bagang utang na loob mo sa kanya na ipinag-abot mo siya ng bayad, o kaya ay iiwas na ng tingin. Tayo kasing mga tama ang huwisyo, ang maikling thank you ay masarap na sa pakiramdam.
Marami akong karanasan na pinipilit kong makagawa ng kabutihan sa aking kapwa pero baligtad ang nakukuha kong appreciation. Minsang sakay ako ng bus dito sa amin sa Pandacan patungong Sta. Cruz, Manila, may mamang pasan ang anak. Medyo siksikan na pero ang inuupuan ko ay pantatluhan at dalawa pa lang kaming nakaupo. Sabi ko sa mama ay may isa pa at umisod ako. Sabi ba naman sa akin, “Sa kitid ba namang ‘yan kakasya ako?” At pinandilatan ako ng mga mata na para bagang naghahamon ng suntukan.
Sa isip-isip ko’y aba’y loko pala ang mamang ito! Sila na ngang mag-ama ang inaalala ko at baka mangawit sa pagtayo ay siya pang may ganang magalit. Sa buwisit ko, nang bumaba ako ay tinapakan ko sa paa ang hangal. Hayan, nag-iisip ako ng good deed, lalo lang akong nagkasala!
Minsan naman na papunta ako sa sakayan ng dyip ay may nasundan akong dalaga na bukas ang zipper ng backpack. Tinawag ko ang pansin niya dahil baka may makadukot ng kanyang mga gamit. Sabi ko, “Miss, bukas ang bag mo.” Tumigil siya sa paglalakad, tiningnan ang kanyang laman ng bag tapos ay tumingin sa akin nang may pagdududa na para bang ako ang nagbukas ng bag niya at may planong mandukot. Ang tingin niya sa akin ay punung-puno ng paghihinala at simangut na simangot. Pag mamalasin ka nga naman, ikaw na nga ang concern, ikaw pa ang mapagbibintangan.
Bakit nga kaya nawalan na ng appreciation ang mga tao sa kabutihang nagagawa sa kanila? Bakit tila sa lahat ay hindi na nagtitiwala ang isa’t isa?
Iba na nga talaga ang mundo.
Kaya kung minsan, ang mga matatanda nang nakasaksi sa World War II ay mas mapagtiwala at appreciative sa mga good deeds na naibibigay sa kanila. Mas masarap silang tulungan.
Sa karanasan ko, ang mga matatandang ito ay madalas na sa pagwi-withdraw sa ATM booth humihingi ng tulong. Karamihan kasi sa kanila ay technophobe at hindi alam kung paano pipindot. Ang style nila, maghihintay na may mag-withdraw, pag nakita nila na talagang nag-withdraw ka, lalapit at saka makikiusap na pakitulungan naman dahil hindi marunong.
Pag natulungan mo sila, bukod sa pasasalamat ay may pisil pa sa kamay na nagpapahayag ng lantay na appreciation sa nagawa mo sa kanila.
Sa mga malls naman ay madalas akong mapakiusapan na magkuha ng pictures ng mga namamasyal. Kahit mga foreigners, ako ang nilalapitan para makunan sila ng group picture. Siguro ay photographer ako sa aking unang buhay. Nakakatuwa rin. Iniisip ko tuloy nang minsan makarating ako sa Hong Kong, magpapabarya lang ako sa isang Tsekwa ay tumakbo papalayo na parang nilapitan ng ketongin. Hindi tayo ganoon kabastos sa mga dayuhan.
Kaya sana ay maipagpatuloy natin at maging gawi ang pagtulong sa kapwa patuloy man iyong binabalewala ng ating mga natulungan.

CJC twits critics

2010-04-25T07:53:00.000-07:00

HINDI sa 'Twitter' nag-twit si CJC kundi sa balita sa TV. Uhm, sa Channel 7 ko napanood, he-he. Nakatanggap ang dating magkokomiks ng award something sa Star Awards. While holding his trophy, aniya, sasakit na naman daw ang kalooban ng kanyang mga kritiko dahil sa natanggap niyang award, at mukhang magtatagal pa siya sa pagtanggap ng mga awards.
Wala naman sigurong manggagalaiti sa award niya ngayon dahil pakialam ba ng mga nagmamahal sa komiks sa Star Awards? Mga taga-komiks ang kritiko ni CJC, hindi televiewers o nanonood ng kanyang massacre films. Mga taga-komiks na umalma sa kanyang National Artist Award dahila alam ng mga ito na mas maraming nauna sa kanilang hanay na karapat-dapat na bigyan ng parangal bilang alagad ng sining.
Kung buhay pa ang idol kong si Banong Cruz, alam ko na ang isasagot kay CJC ng paborito kong movie columnist noon.

watching the peeps

2010-04-24T06:40:00.000-07:00

ISANG libangan ko pag Komikon ay manood ng tao at pag medyo sinipag ay kumuha ng litrato. Iba't ibang klase ng tao ang dumadalo sa event na ito; may mga pamilyar na, may mga bago.
Nakakatuwa ring maobserbahan kung minsan ang pagbabago sa mga dumadalo sa Komikon na obvious sa kanilang pisikal na anyo. Sa mga comics creators, makikita naman iyon sa kanilang ginagawang komiks at personalidad.
Ang picture sa itaas ay kuha ko sa isang comics creator sa indie section noong 2007. Ang alam ko ay regular siyang sumasali sa event. Muli ko siyang nakita noong April 17, heto na siya ngayon. Sayang, wala akong kopya ng mga komiks niya. Nalaman ko sana kung ang thought balloon ay may kinalaman sa kuwento niya, o ito talaga ang nasa isip niya while selling her comics.
I would like to believe it was just a mere marketing ploy then. But isn't it interesting?

sa susunod ulit, ha?

2010-04-18T08:43:00.000-07:00

(Sa dami ng bisita, ilang cartolina ang ginamit para maging guest book. Hindi pa lahat pumirma diyan, ha?)

NEXT week is deadline week for The Buzz Magasin, at bago matabunan ang nakaraang Komikon, kailangang may blog report. Masaya, and just the same, marami muling natutunan.
Ang pinakaimportanteng bahagi rito ay nagkikita-kita ang mga nagsusulong ng Pinoy indie comics, mga suki (na patuloy na nadaragdagan), at mga dating magkakakilala at magkakaibigan.
Wala akong pressure sa event na ito ngayon dahil sumali ako na handang malugi. Malaki ang bilib ko sa story na aking ginawa, pero dahil nag-experiment ako, it might boomerang kaya inilagay ko na sa isip ko just in case na hindi mabenta, okey lang. Charge to experience… at sa ATM card, he-he.
Partly correct ako sa aking intuition. Hindi na-sold out ang ‘Wala Pa No’ng Internet’ at may natira pang 15 copies (na bibilhin naman daw ng aking mga kaopisina at contributors ng The Buzz kaya technically ay mauubos din). Naparami kasi ang kopya na ipina-print ko, pero sa dami na rin naman ng nabenta sa Komikon, break even na sa lahat ng gastos.
Ang revelation sa akin ay ang unang edition ng Comicspotting na majority ng story ay guhit ni Novo Malgapo. Wala na sana akong planong magpa-print nito pero last minute ay nagdesisyon akong magpahabol ng kopya. Maagang naubos, at tingin ko, kaya lang nabibili ‘yung ‘Internet’ ay dahil dito. Nang ‘Internet’ na lang ang ibinebenta ko, medyo matumal na. At ito ang mga factors:
1. Prosa kasi ang ‘Internet’ at mas gusto pa rin ng mga bumibili sa Komikon na fully-illustrated ang bilhin
2. Medyo turn off sa mga kababaihan ang cover na tinutuli, at nauunawaan ko iyon
At any rate, masasabi kong dahil sa ganda ng benta ng unang volume at halos naubos din naman ang ikalawa, wala na akong mahihiling pa.
Marami pa ring tao kahit bakasyon ang mga estudyante at sobrang init ng panahon. There were diehard comics fanatics na galing pa sa probinsya at halos lahat ng kopya ay binibili.
Highlight ng event ang autograph signing ng Renaissance book na kasama sa mga artist ang Kapamilyang si Ner Pedrina, at ang talagang kapamilya ko na si Ben Nacion. Bennac (nickname niya) is my wife’s first cousin. Nagpaliwanag din ang buong grupo ng Bayan Knights kung paano sila nabuo, and to what direction this amazing group is heading.
As usual, ang main attraction ng event ay si Gerry Alanguilan na talagang napakaraming fans. Nakakainggit ang mamang ito; ang husay na, ang guwapo pa.
Nagbasa muna ako ng mga blogs ngayon at dinalaw pala si Gio Paredes ni Sweet Lapuz. Sikat na rin si Gio. Ops, mas tamang sabihin na lalong sumisikat si Gio dahil dati na nga pala siyang sikat.
Malakas din ang benta ni Macoy ‘The Mascot’ ng kanyang mga comics, at may mga bago pala siyang inilabas ngayon.
Nag-launch si Hazel Manzano ng ‘Proud Callboy’ kasunod ng napakamabentang ‘Callwork.’
Successful din ang dalawa kong katabi sa mesa. Ayon kay Ner ay maganda ang kita niya ngayon mula nang magkaroon siya ng sariling printer. Pag colored kasi ay puwedeng mas mataas ang cover price. Sold out naman ang ‘Love Story’ ni Omeng Estanislao, bukod pa sa kanyang mga merchandise na marami ang humanga dahil ang liliit na nga, at kinamay lang. Marami na ring fans si Omeng kaya laging inspired basta may Komikon.
Nakamayan ko na rin Carlo Vergara na bumili ng aking komiks. Naroon din si Dennis Villegas na hindi nagpapalagpas ng Komikon.
Nasorpresa ako na naroon pala ang aking Pareng Fermin Salvador. Meron silang ginagawang project ni Randy Valiente. Nagulat si Fermin sa dami ng tao, lalo na ‘kako kung hindi bakasyon.
Marami ring mga dating taga-GASI gaya nina Arman Francisco, Ron Mendoza, Ronald Tabuzo at mga artists na hindi ko masyadong matandaan ang mga pangalan. Sa obserbasyon ko, mas active ang mga taga-GASI sa pagsilip sa Komikon kaysa sa mga taga-Atlas dati. Maliban kay Jason na sabi sa akin ay assistant editor ngayon sa Atlas, wala na akong nakitang dating kasamahan. Busy siguro sa mga raket sa kampanya.
Malapit lang kami sa table ng mga beteranong artists gaya nina Rico Rival, Abe Ocampo, Jun Lofamia at Karl Comendador. Marami pa ring fans ang mga veterans—na sa palagay ko ay walang tatalo pagdating sa dami ng nagpapagawa ng portrait. Ang daming naghintay kay Mang Nestor Malgapo, pero sabi ni Novo sa akin sa text, pag Sabado talaga ay sagad-sagad ang schedule ng kanyang tatay. May portfolio naman si Mang Jess Jodloman na inayos ng kanyang anak na si Grace. Ang tindi ng artworks ni Mang Jess—walang adjective na pwedeng gamitin para ma-describe ang kanyang drawings.
Marami ring tao sa indie section, at malulupit ang komiks ng mga kabataang naroroon. Ginagastusan na rin nila ang printing ngayon.
May magkabarkada, isang babae at isang lalaki, na lumapit sa table ko. Hinawakan ng lalaki ang komiks at tinanong ang babae: “Ano’ng ginagawa sa kanya?” Sagot ng babae, “Tinutuli, ano ka ba? Hindi mo ba alam ‘yon?” Ibinaba ng lalaki ang komiks at umalis na. I have a strong suspicion na…
Na wala siyang pambili, he-he.
Maraming nakahilerang Komikon this year, at sa nakita ko noong April 17, magandang senyales na magiging banner year ito para sa mga indie comics creators.
My advice, huwag silang maapektuhan ng mga comics review. Gawa lang nang gawa ng comics. Pag may nagre-review kahit negative, ibig sabihin ay may nagbabasa at bumibili. At ang mga kritiko naman ay talagang laging ang negative ang sasabihin kasi nga critic sila. Ang kritisismo ay 97 percent OKRAY, 3 percent OKAY. At sa aking palagay, mas may challenge gumawa ng komiks kapag ang komiks mo ay inookray.
Okay?
At sa mga readers at suki na patuloy na dumarami, salamat sa suporta at kitakits uli sa susunod, ha? I’ll ask PIOLO PASCUAL to sit in my booth para lang matalo ko sa haba ng pila ang nagpapa-autograph kay Gerry Alanguilan!

(SUPER SUKI: Galing pa sa Sta. Rosa, Laguna si Paulo at namakyaw na naman ng komiks. Basta may Komikon, ang daming budget nito.)

my official Komikon 2010 entry

2010-04-14T05:47:00.000-07:00

THIS is it! Medyo nakakahinga na ako nang maluwag dahil sa wakas ay nagkalinaw na rin. Akala ko ay hindi na aabot, salamat sa aking mga Kapamilya (Omeng Estanislao who did the cover, and The Buzz Magasin art director Willy Dizon na siyang naglatag ng inside pages) sa suportang sining. Ang dati kong kasamahan sa Atlas Publishing na si Art Columna ang gumawa ng mga illustrations.
Proud ako sa kuwentong ito dahil last year ko pa ito nakonsepto. May isang indie film outfit na nagkainteres gawin ito into movie pero hindi nag-materialize ang aming negosasyon. Hindi ko pa tapos ang kuwento noong basahin nila, at habang hinihintay ko ang kanilang desisyon ay nawala ako sa momentum. Nitong Holy Week ko lang nirepaso at tinapos.
MAg-e-enjoy kayo sa kuwentong ito. Matagal na akong hindi nagsulat ng mahabang nobela(almost 13,000 words), and somehow ay nagpakita muli ako rito ng prose writing savvy.
So, kita-kita tayo sa Komikon ngayong Sabado at suportahan sana ng mga readers ang sumusulong na industriya ng independent Pinoy komiks.

Komikon 2010

2010-04-12T07:28:00.000-07:00

ILANG araw na lang at Komikon na. Hindi pa tapos ang komiks ko, pero hopefully hanggang Huwebes ay matapos ko na rin.
Isa sana ito sa mga entry ko pero hindi na umabot, baka sa October na lang. Magpa-plug ako ng bagong cover ng siguradong ilalahok ko by Thursday. Excited lang sana ako sa kuwentong ito, pero ayoko namang madaliin. Below is a rough cover done by Rommel Estanislao:

I’ve read the news today, oh boy!

2010-04-08T09:07:00.000-07:00

ACTUALLY napanood ko sa TV. At hindi ako makapaniwala na ganito na pala ang news reporting sa atin ngayon.
You’re a news reporter, nakakuha ka ng ‘dokumento’ sa isang internet site, you printed out the document and considered it as an ‘evidence’. And then pinuntahan mo ang subject sa document at tinanong mo kung totoo ang nilalaman niyon.
Kung ikaw ang subject, kahit gaano pa kaganda ang sinasabi sa iyo ng isang dokumento na hindi mo alam kung saan nanggaling, aamin ka ba? Much more kung negative iyon.
Anyway, may binanggit na isang institution ang nasabing document from the internet. Hindi ba mas tama na unahing tanungin ang nasabing institution dahil diumano ay galing dito ang nasabing dokumento dahil sa letterhead? Hindi ba at mas makapagpapatunay ang nasabing institution sa pagiging authentic ng nasabing document kaysa ipababasa mo sa subject at tatanungin ito, pointblank, sa katotohanan ng mga nilalaman?
Kasinghina ang pangyayaring ito ng pagbabalita na gumagamit ng “reliable source” o kaya ay “source na ayaw magpakilala”. At ang mga internet sites ay hindi maituturing na reliable source of information, alam naman natin iyon. Ang ganitong paraan ng news reporting na gumagamit ng hindi authentic na mga impormasyon ay hindi ang tamang pagbabalita—kundi paggawa lang ng balita.
Sana ay hindi ganito ang itinuturo sa mga journalism class ngayon.

The Buzz Magasin May 2010 issue

2010-03-25T20:56:00.000-07:00

Buy na agad bago kayo maubusan!

kuwentong bisikleta

2010-03-21T07:59:00.000-07:00

I HAVE a confession to make—hindi ako marunong magbisikleta. At malaking kapintasan iyon sa akin bilang isang lalaki.
Nagka-phobia ako rito. Noong bata pa ako at nasa bukid, madalas itakas ng dalawa kong pinsan ang bisikleta ng kapitbahay namin na nagtitinda ng pandesal. Ang bisikleta ng panaderong ito ay ‘yung malaki at nasa paa rin ang preno. Hindi niya inaalis ang dalawang malalaking lata na lagayan ng tinapay sa huli.
Hindi pa rin marunong magbisikleta ang dalawa kong pinsan noon at sa may callejon nila iyon pinagpapraktisan. Minsan ay nakita sila ng panadero, at sa galit ay magkasunod silang isinakay at itinulak nang mabilis. “Gusto n’yong matuto, ha!” galit na galit niyang sabi habang takot na takot ang dalawa kong pinsan.
Putok ang nguso ng isa kong pinsan nang bumangga sa puno ng sineguelas. Ang isa ko namang pinsan ay nabungian ng ngipin nang bumangga sa puno ng santol.
Hindi ako kinastigo ng panadero dahil una, hindi naman niya nakitang sumasakay ako. Ikalawa, alam kong takot siya sa tatay ko at delikado siya kapag nalamang nabangasan ako dahil sa kanya.
Pero ang dalawang pinsan ko ay natutong magbisikleta, ako’y hindi.
Nang sumikat ang pelikulang E.T. ay pumatok din ang BMX. May kaklase akong nagkaroon nito at minsan ay pinaangkas ako. Medyo may phobia na ako sa bike noon dahil nga sa nakita kong nasaktan ang dalawa kong pinsan. Pero dahil medyo gusto ko ring makasakay sa BMX ay umangkas ako. Matulin ang pagpapatakbo niya sa isa ring callejon sa lugar namin nang may makasalubong kaming baka na naghuhuramentado. Ang bilis ng takbo ng baka at bumubula ang bibig. Habol ito ng mga kalalakihan sa amin. Hindi nakaiwas ang kaklase ko dahil masikip lang ang callejon at maraming dawag sa magkabilang gilid. Hindi ko nagawang tumalon sa nerbiyos at naramdaman ko nang bumangga kami sa baka. Ang alam ko’y tumilapon ako nang mataas, bumagsak sa mga dawag at lumang pig fence ng callejon. Nagawa kong bumangon pero puno ako ng sugat at galos. Ang kaklase ko’y kinailangang isugod sa ospital sa kabayanan dahil nabalian ng balikat.
Mula noon, isinumpa ko na ang bisikleta dahil nadagdagan lalo ang phobia ko.
Iyon siguro ang dahilan kung bakit hindi na rin ako natutong magmaneho. Nakatatlong sasakyan na ako, (wala na ngayon) pero ni hindi ako nakapagpausad kahit isang metro. Hindi ako para sa ganito. Ang aking kumpareng Alex Areta ay mas matapang kaysa sa akin dahil natutong magmaneho kahit liyebo cuatro na. Ang bayaw kong hilaw na si Benjie Valerio noong nasa Atlas pa kami ay nag-enroll sa driving school nang makabili ng American car sa Subic. Nakakapagmaneho na rin si Benjie, at isa siyang biking enthusiast.
Ilang beses din kaming nag-set ng schedule ni DG Salonga (kapatid ni Pablo Gomez) noon para turuan niya akong magmaneho sa CCP, pero hindi ako sumisipot. “Napakaduwag mo naman!” isusumbat lagi sa akin ng matandang nobelista kapag kami’y nagkita.
Kaya noong teenager pa ako, kapag may lakad kami ng barkada, naka-bike sila at ako’y tumatakbo lang para makahabol. Ito siguro ang dahilan kaya ako naging track and field player ng aming department noong college.
At siguro, kung marunong akong mag-bike ay nakakapagmotorsiklo ako ngayon at mas magaan sana ang pagpasok kapag may deadline. Atat na atat akong magkaroon ng scooter, pero aanhin ko naman ay ni hindi ako marunong magbisikleta?
Anyway, kamakailan ay may napadaan na bakal-bote sa tapat namin at nakita ko ang bike sa itaas. Kasado pero luma na at maraming kulang na piyesa. Nakatuwaan kong bilhin, P300 lang daw tutal nahingi lang naman niya sa dating may-ari. Wala akong deadline kaya naisipan kong kalikutin.
May isang weird na bagay sa akin. Hindi ako marunong mag-bike pero marunong akong magkumpuni. Hindi ako marunong magmaneho pero marunong ako sa makina. Bago kasi ako nagsulat ay nagtrabaho ako sa Caltex Refinery sa Batangas at dito ako natutong magkalikot ng kahit ano. Hilig ko talaga ang mga mechanical na gawain. Noong first year college ako ay nakapag-overhaul kami ng aking kaibigan ng Isuzu C221 engine. At hanggang ngayon, kapag naglilinis ako ng mga electric fan at ibang gamit sa bahay, masarap pa rin na nalalagyan ng grasa ang kamay. Old habits are hard to break.
Gayunpaman ay napasubo ako sa mountain bike na nabili ko. Naikasa ko ang ibang piyesang kailangang idagdag, pero nahirapan ako sa kambyo. Hindi ko mai-setup. Ayaw ko namang maghugas ng kamay at manood sa youtube kung paano. Nagkataon na may malapit sa amin na repair shop ng bike, dinala ko. Mahusay ang naroong mekaniko, at sabi sa akin, kung hindi talaga bike mechanic ay mahihirapan sa kambyo dahil may mga timing na dapat gawin. Siningil ako ng P65, at tapos ang problema.
Hindi pa rin ako natututong mag-bike hanggang ngayon. Ang bike na na-assemble ko (OK, namin ng mekaniko) ay ginagamit ng… hulaan n’yo—mga kapitbahay. Ganoon naman ang sitwasyon, pag may bike ka, laging nahihiram ng buong barangay, Minsan nga ay nakakasalubong ko na kung sinu-sino ang gumagamit. Sa isip-isip ko lalo na pag sinasalakay ako ng pagiging a—hole: “Tingnan mo ang tarant--- at ni hindi bumati ay ginagamit ang bike ko!”
May nakita akong mini bike na napo-fold sa Toby’s. Maganda siguro na iyon muna ang pag-ensayuhan ko. Mahirap mabalian sa panahong ito lalo pa’t hindi na rin naman siguro ganoon katitigas ang aking mga buto.
Summer ngayon, nakakainggit ang mga nagbibisikleta. Maganda rin itong form of exercise. Susubukan ko na. Babalitaan ko kayo kung natuto ako—o naputukan ng nguso at tuluyan nang kalilimutan ang pangarap na pumadyak.

(Mula sa pagiging gusgusin sa larawan sa itaas ay heto na ang mountain bike, medyo pogi na. Kulang pa ng stand at reflector sa likod para talagang kumpleto na, pero puwede na rin dahil hinihiram lang naman ng mga kapaitbahay, he-he.)

ang kasalanan ni juan...

2010-03-17T08:52:00.000-07:00

MAIKUWENTO ko lang, minsan ay may kapitbahay ako na tumawag sa akin sa telepono. Akala ko’y kung bakit. Noon ay wala pang cellphone. Akala ko ay may kung anong emergency sa mga kamag-anak ko sa Batangas. Iba ang pakay ng aking kapitbahay—sinisingil ako—sa utang ng aking kapatid.
Nagulat siyempre ako. Babae ang kapitbahay kong ito at kabarkada ng isa kong kapatid na babae.
Nagkuwento siya ng pangyayari. Magkabarkada sila ng isa kong kapatid at umutang pala sa bumbay, itong kapitbahay ko ang guarantor. Sa madaling sabi ay hindi nakabayad ang kapatid ko na wala namang trabaho, at lumaki na nang lumaki ang interes. Dahil hindi makabayad, ang kapitbahay ko bilang guarantor ang siya na ngayong sinisingil ng bumbay. Ganoon yata ang kalakaran sa five-six, at sa sistema ng mga bumbay sa pagpapautang. Pag sumablay ang nangutang, ang guarantor ang dapat magbayad.
Sabi ko sa kapitbahay ko ay bakit ako ang kanyang sinisingil? Ang sagot sa akin—ako raw kasi ang may pera.
Sa mga nakakakilala sa akin ay alam nilang ako nama’y hindi makunat. Gayunpaman, wala akong nabasa sa Bibliya, at wala rin naman akong nalalaman na batas na kapag may utang ang isang tao ay maaaring singilin sa kanyang kapatid. At ayoko rin naman na bayaran ang utang ng kapatid ko, at baka kapag naisalba ko siya sa indulto ay umulit pa, ang lagay ay lagi akong magbabayad sa utang na hindi naman akin.
Sabi ko sa kapitbahay ko ay hindi ako magbabayad dahil wala akong pera. At kahit ‘kako may pera ako, hindi pa rin ako magbabayad dahil hindi ko naman utang iyon. Sila-sila ang nagkakaintindihan sa utang na iyon, bakit ngayong hindi mabayaran ay bigla siyang nag-long distance sa akin at ako’y sisingilin?
Biglang nagtaas ng boses ang kapitbahay ko at ako’y pinagmumura. Pati mga namayapa kong magulang ay napasama sa pagmumura niya. At nagbanta pa na sasaktan ang kapatid ko at ang mga anak nito. Ang kapatid ko ay biyuda na may tatlong anak.
Gentleman ako pero nawala ang aking pagkamaginoo sa oras na iyon. Kakakain ko lang ng hapunan, manonood sana ako ng balita, nakatanggap ako ng tawag sa isang kapitbahay na sinisingil ako sa utang ng kapatid ko, at nang sabihin kong hindi ako magbabayad dahil wala naman akong kinalaman doon ay pinagsabihan ako ng masasama, idinamay ang mga magulang kong namayapa, at ngayon ay nagbabanta. Aba, hindi ba’t ibang usapan na ito?
Napamura na rin ako. Sabi ko sa kapitbahay ko, kung katabi ko lang siya ay baka binasag ko na ang bungo niya—at kung magkukrus ang aming landas, kahit hindi siya kagandahan ay gagahasain ko siya.
That was so mean of me at masyadong foul, na-realize ko na lang nang makalma na ako. Pero aaminin kong sumulak talaga ang dugo ko, at kung malapit lang ako sa bahay niya nang oras na iyon, siguradong headline ako sa mga tabloid kinabukasan. Idamay pa ba naman ang mga magulang kong namayapa na?
Ang pangit na insidenteng iyon ang isa sa mga dahilan kung bakit ayaw na ayaw kong umuwi sa aming baryo. At sasabihin ko sa inyo, napakaraming naningil sa akin na kapitbahay namin dahil sa utang ng mga kapatid ko. Hindi ko talaga maisip kung saan nanggaling ang ideyang dahil ikaw ang may pambayad, sisingilin ka sa utang ng iyong kapatid.
Ang nangyari sa akin ay nangyayari rin ngayon kay Sen. Noy Aquino bagaman at magkaiba lang ng sitwasyon. Sa ilang insidente na nagkaroon ng issue si Kris; una ay sa babaeng umiiyak nang tumawag kay James sa phone, at ikalawa ay sa naging pagwo-walkout ni Ruffa Gutierrez sa The Buzz ay ang kanyang kuya ang naging target. Huwag daw iboto si Sen. Noy bilang pangulo.
Masyadong isip-bata ang ganitong pananaw. Ang ibig bagang sabihin, sa anumang sala ng isang tao ay dapat parusahan ang kanyang kapatid? Sa kaso ni Kris, ang layo naman ng mga issues na kinasangkutan niya para ang maging bawi ng mga nakaatraso niya kung totoo man ay ang banatan ang pagkandidato ng kanyang kuya.
Ang nangyari sa akin, na posibleng nangyari na rin sa ibang tao gayundin ang sitwasyon ni Kris ay pagpapatunay lang na marami nang Filipino values ang hindi na pinahahalagahan ng marami sa atin. Napakasimple ng kasabihang tutugon dito na elementarya pa lang tayo ay itinuturo na ng ating mga guro, o mismong ng ating mga magulang: “Ang kasalanan ni Pedro ay hindi kasalanan ni Juan.”
At maikuwento ko na rin… madalas mabanggit na hindi dapat iboto si Sen. Noy dahil kay Kris. Ang dali naman nating makalimot…
Napakalaki nang nagawa ni Kris nang manalanta ang Ondoy sa atin last year. Napuwersa niya ang mga malalaking kumpanya na magbigay ng tulong. Sabi nga ay napakinabangan ang pagiging taklesa niya para dumukot sa bulsa ang mga higanteng korporasyon. Sa palagay ko, walang ibang individual na kayang gawin ang nagawa niya noon.
Samantala, ‘yung ibang lingkod bayan kuno na sanay maligo sa dagat ng basura at natutulog sa gitna ng kalsada, mga nagsasabing magpaparating ng bagong umaga, mga para sa mahirap, ay nangawala noong panahon ng Ondoy—natakot matangay ng baha. Well, Gibo was there because it’s his duty as DND chief and head of National Disaster Coordinating Council.
Panghuling kuwento, nagkaayos din naman kami ng kapitbahay ko na nakaaway ko nang minsang magkrus kami ng landas. Nope, hindi ko siya ginahasa… I don’t want her to enjoy!

what if?

2010-03-11T06:45:00.000-08:00

NASA kultura nating mga Pilipino ang pagsandal sa suwerte. Sa mga iglap na pangyayari na mayroon agad limpak-limpak na salapi sa ating mga kamay. Ito rin ang dahilan kung bakit mahilig tayong tumaya sa sugal (lalo na sa lotto at Bingo), at pagsali sa mga laro sa TV na may malalaking premyo.
Siyempre pa ay pinakamasarap na sagutin na tanong ay: “Ano ang gagawin mo kung tumama ka sa lotto?”
Ano nga ba? Maglalakbay ang isip natin sa kung anu-ano. Mahirap kasing mag-isip kung mayroon na tayong milyun-milyon sa dalawang kamay at kaya na nating bilhin ang halos kahit ano.
Kung sakaling mangyari sa inyo ang wishful thinking na ito, huwag agad mahulog sa kasakiman. Gawin nating halimbawa ang sumusunod na kuwento:
Pinaka-crucial na bahagi ng buhay ni Mando nang tanungin na siya ng TV game show host kung pipiliin na niya ang laman ng kahon o ang iniaalok sa kanya na P90,000. Kung praktikalidad ang paiiralin niya at ikukonsidera ang hirap na dinanas niya bago makalusot sa last stage ng game show, pipiliin na niya ang P90,000. Malaking tulong na iyon sa isang tulad niyang mahirap. Ngunit naisip din niyang paano kung P1 milyon ang laman ng kahon? Mas malaki ang maitutulong niyon sa kanya.
Pikit-mata, pinili niya ang kahon. Pinanaig niya ang kutob na mananalo siya nang mas malaki, parang iyon ang ibinubulong ng kanyang damdamin. Halos mapugto ang hininga niya nang ilabas na ng host ang laman ng kahon. At nang makita niya ang numero 1, na nangangahulugang nanalo siya ng P1 milyon, sa harap ng national television ay nawalan ng malay-tao si Mando—sa sobrang tuwa!
Instant milyunaryo si Mando. After one month ay na-claim niya ang pera at naideposito sa bangko. Simula nang manalo siya, araw-araw ay may nagyayaya sa kanya ng blowout. May nanghihingi ng balato. Ang iba ay dinadaan sa drama—maysakit daw ang anak at kailangan ang kahit P1,000 lang na pampagamot.
Sa unang pagkakataon, pakiramdam ni Mando ay isa siyang sugo ng langit. Para bang ang lahat ng problema sa kanilang barangay ay kaya niyang lutasin. Samantalang noong hindi pa siya nananalo, ni hindi na nga siya pautangin ng bigas at sardinas sa tindahan sa tapat nila. Siya ay isang karaniwang nilikha lang sa lugar na iyon na ni walang nagtatapon ng tingin. Sabagay, sino ba naman ang magpapautang lagi sa isang welder lang na bihirang magkaroon ng trabaho at ang asawa naman ay namamasukang labandera lang ng bayan?
Dumami rin ang kanyang 'financial adivers'. May nagsasabing ideposito raw niya ang P250,000 para sa kanyang pagtanda at ang natitira ay ipagpasarap naman niya. Edad 50 na si Mando at marami ang nagpapayo sa kanyang oras na para mag-enjoy naman siya sa buhay. Tumikim din daw siya ng GRO na sariwa, mestisa at 'daisy siyete'! Kailangan daw niyang tumikim ng batambata para magmukha rin siyang bata!
Ngunit may ibang plano si Mando. Matapos niyang ma-claim ang panalo ay nag-blowout siya ng ilang kawang pansit, bumaha ang tinapay at softdrinks sa kanilang buong barangay. Walang inuman na gaya ng gustong mangyari ng mga kalalakihan. Ang gusto lang niya talagang pasayahin ay ang mga bata.
Lima ang anak ni Mando na pawang nag-aaral. Ikinuha na niya ang mga ito ng sariling bank account na pinaglagakan niya ng para sa tuition fee. Bumili rin siya ng dyip na pamasada at iyon na ang ginawa niyang hanapbuhay. Ang kanyang asawa ay nagtayo naman ng tindahan. Binibiro pa nga ito ni Mando na pauutangin daw naman siya kahit sigarilyo lang—dahil noon nga ay walang nagpapautang sa kanya.
Walang naambunan ng grasya sa mga kapitbahay si Mando. Meaning, wala man lang siyang pinabalato. Ang katwiran niya, kapag nagpabalato siya ng ilan lang ay magkakainggitan lang at pagmumulan pa ng samaan ng loob. Mabuti na ang pare-parehong wala. Isa pa, sa napanalunan naman niya matapos maitago ang para sa edukasyon ng mga anak, makabili ng dyip at makapagpatayo ng tindahan ay halos maubos na rin ang isang milyon. Ang masarap nga lang, panatag na ang kalooban niya na kahit ano'ng mangyari, makatatapos ng pag-aaral ang kanyang mga anak at kahit paano ay may kinikita na silang mag-asawa araw-araw.
Dahil hindi nga siya nagpayanig at nagpabalato sa barangay, nag-iba ang tingin kay Mando ng mga kapitbahay. Yumabang na raw siya. Nuknukan daw pala siya ng damot samantalang noon ay kung kani-kanino nangungutang may makain lang. Manakawan daw sana siya. Kumatok sana ang dyip at malugi ang tindahan. Masunugan. Mabulunan habang kumakain at matuluyan! May mga ganoong factor, 'ika nga.
Hindi maiwasan ni Mando kung minsan ang sumama ang loob sa mga naririnig pero pinalalampas na lang niya. Para sa kanya, mas mabuti na ang pinaghandaan niya ang bukas. Naniniwala kasi siya na ang pera kapag galing sa mabilis na paraan, kapag hindi iningatan ay mabilis ding mauubos kaya nga nag-invest siya nang todo sa kanyang isang milyon. Marami na siyang narinig na kuwento tungkol sa mga instant millionaire na ubus-ubos biyaya at pagdating ng bukas ay nakatunganga. Alam din niyang lilipas din naman ang impresyon sa kanya ng mga kabarangay na nuknukan na siya ng kunat at mayabang mula nang magkapera.
Isa pa, bumabawi naman siya sa ibang paraan. Kapag may emergency, ipinagagamit niya ang dyip nang walang bayad. Dahil nakabili rin siya ng welding machine, kapag may nanghihiram ay okey lang sa kanya. Ang paraan niya ng pagbabalato ay idinaan na lang niya sa pakikisama.
Kaya ngayon, kapag nanonood siya ng mga game show at nakakakita ng nananalo ng milyon, iniisip ni Mando kung ano kaya ang nagiging desisyon ng winner pagkatapos? Ang maging one day millionaire ba o maging praktikal na tulad niya?
What if kayo ang manalo ng P1 milyon, ano'ng magiging diskarte n'yo?
Gayunpaman, mas mahalaga ang magsikap kaysa umasa sa suwerte. Darating ang suwerte kung ukol, pero sa isang nagsisikap makapag-aral, makahanap ng magandang hanapbuhay at makapag-impok, mas tiyak ang jackpot pagdating ng panahon.

ang bahay ni tatay

2010-02-16T07:26:00.000-08:00

AFTER almost three years ay nagbalik ako sa aming baryo (na madalas kong isalarawan na isang ‘antuking nayon’) sa Batangas. Hangga’t maaari ay ayoko sanang umuwi rito dahil sa napakaraming personal na kadahilanan. Nagkataong namayapa ang ama ng aking isang kababata, at dahil lagi siyang present kapag sa aming pamilya may yumayao, nagbalik ako ng utang na loob at nakiramay.
Hindi ko alam na may binyagan pala at ang okasyon ay ginanap mismo sa bahay na minana ko. Hindi na ako pinasasabihan ng aking mga kapatid pag may okasyon dahil hindi naman daw ako dumarating. Anak ng isa kong pamangkin ang bininyagan—na hindi ko rin nabalitaan na nanganak na pala. Ganoon ako ka-disconnected sa kanila.
Ang kawalan ko ng komunikasyon sa kanila ang dahilan kaya ilang taon na ang nakalilipas ay hindi na rin nakarating sa akin ang imbitasyon na sa foundation day pala ng aming nayon ay isa ako sa may parangal. Medyo nanghinayang ako roon dahil alam kong kahit wala na ang mga parents ko, matutuwa sila. Anyway, hindi ko na rin nalaman kung saan napunta ang tropeo, medalya o sertipiko kung mayroon man.
Malaki na ang ipinagbago ng aming nayon bagaman at marami pa ring halaman. Estranghero ako sa paningin ng mga kabataan—na natahimik sa masaya’t maingay nilang pag-iinuman nang dumating ako. Ang kuwarto ko ay okupado ng isa kong pamangkin. Sarili kong bahay pero wala akong mapuwestuhan. Ang nakatira kasi sa bahay na minana ko ay ang pang-apat kong kapatid at ang tatlo niyang anak.
Hindi rin ako nagtagal. Sumilip lang ako sa bahay ng kababata ko na kapitbahay lang namin. Hindi rin kami nakapag-usap nang maayos dahil abala sa maraming nakikiramay. Sa binyagan ako nagtanghalian. May ilan-ilang nagtatanong kung sinu-sinong artista na raw ang nakita ko. Ngumingiti lang ako. Isang grupo ng mga teenager na lalaki ang interesadung-interesado kay Angel Locsin. Maganda raw ba sa personal, mabait daw ba? Hindi ko ‘kako alam.
Nang makakain ay nilibot ko ang bahay at ang paligid. Kumpara sa mga nakalipas na taon ay mas berde ngayon ang paligid. Kokonti na kasi ang mga sasabunging manok na dahilan kung bakit nawawala ang mga damo at halaman. Naroroon pa rin ang mga tanim kong langka, mangga, niyog, sampalok at saging. Ang iniuwi kong tuta sampung taon na ang nakalilipas ay buhay pa rin, pero mahina na at nakatali.
Nanlulumo ako sa estado ng bahay. Ang dating magandang arkitektura ay halatang napabayaan at nilipasan ng panahon. Isa ito sa mga unang proyekto ng arkitektong kapatid ng aking ama. Sa tahanang ito nahubog ang maraming bagay sa akin. Maraming malulungkot at masasayang alaala. Sa mga darating na panahon ay gagawin kong project ang restoration nito, at hindi ko na patitirahan sa aking mga kapatid para hindi na mapariwarang muli.
At siguro’y dadalasan ko na ang pagdalaw sa aming baryo. Mahirap sa pakiramdam ang maging banyaga sa lupang pinanggalingan--at walang mapuwestuhan sa pamanang bahay ni Tatay.

the buzz february 2010 issue

2010-01-15T19:27:00.000-08:00

Out na sa market!

golden acres

2010-01-11T05:50:00.000-08:00

BUMISITA ang Entertainment Group ng ABS-CBN Publishing sa Golden Acres na matatagpuan sa likod lang ng SM North EDSA noong December 22 bilang bahagi ng kanilang outreach program. Ang Entertainment Group ay binubuo ng The Buzz Magasin at Star Studio Magazine kasama ang marketing group ng dalawang titles.
First time kong makarating sa Golden Acres at nakasalamuha ang mga matatandang doon nagkakanlong. Marami silang kuwento, iba't iba ang dahilan kung bakit doon sila tila naghihintay ng dapithapon ng buhay. May full article ako tungkol sa nasabing outreach, similar sa spread sa ibaba, na lalabas sa February 2010 issue ng The Buzz Magasin.
Maganda ring maging project ng mga comics group na bumisita minsan sa ganitong mga institusyon at magpasaya ng mga matatandang nami-miss ang kanilang mga mahal sa buhay.

cheers for 2010!

2010-01-02T21:44:00.000-08:00

MASAYA at maingay sa aming kalye bago pa man sumapit ang 2010. Street party. First time na naging tila fiesta sa aming area ang celebration ng New Year. Kokonti kasi ang tao sa kalye namin. Upbeat ang atmosphere at lahat ay positive ang pananaw sa papasok na taon.
Maging ako ay magaan ang pakiramdam. Bago ang December 31, 2009 ay nag-schedule ako ng mga gagawin hanggang 12 midnight at nasunod ko iyon. Indikasyon na mas mapaplano ko ang aking bagong taon.
Maganda ang aking 2009 kumpara sa 2008, at sana, sa tulong ng Panginoon ay magpatuloy iyon sa mga darating pang panahon. Nararamdaman kong mas magaan na ang sitwasyon ngayon dahil may mga obligasyon akong malapit na ring matapos. May mga gusto akong ma-achieve na kung daragdagan ko ng disiplina ay posibleng makamit ko rin.
Last year ay mas okey ang aking health, at ang nasimulan kong regular na exercise ay naudlot lang noong September. Sa mga pictures ay nakita ko na mas okey ang built ko kumpara noong 2008. At dahil madaragdagan na naman ako ng edad, mas lalong kailangan ang tamang pag-aalaga sa katawan ngayong 2010. Kung healthy ang katawan at isipan, kahit maraming projects (na sana ay mababayaran) ay kayang-kayang gawin.
Isa sa mga goals ko this year ay makatapos muli ng isang short term course, at mahasa ang aking English. Hindi nawawala siyempre ang pagsali sa mga comics activities. May mga simpleng plano kaming mag-anak ngayong taon na matagal na rin naming napag-uusapan in the past at hindi lang maituloy dahil sa pabagu-bagong sitwasyong dumarating na hindi inaasahan.
I’ll make it sure din na bago pumasok ang tag-ulan ay makapagpaayos ng bahay, lalo na ang bubong, dahil 10 years na ang bahay namin at kailangan na ng kumpuni lalo pa at sa mga nakalipas na taon ay malalakas ang bagyong dumaan.
Gusto ko ring higitan ang naging dedication ko sa trabaho sa nakalipas na taon. I love my job… at naniniwala ako na pag mahal ng isang tao ang kanyang trabaho ay mamahalin din siya nito.
Plano ko na ring patawarin ang mga taong nagkasala sa akin, at makipagkasundo na sa mga kaaway ko. Masarap ang buhay na walang dala-dalang mabigat sa damdamin at walang nakatusok na tinik sa dibdib.
Happy New Year sa inyong lahat, at maraming salamat sa patuloy na pagsubaybay!

palaman lang si chiz sa kuwentong ito...

2009-12-30T08:25:00.000-08:00

GUSTO kong ipagpag ang pangyayaring ito sa akin ngayong 2009 para naman sa 2010 ay hindi ko na dala-dala. Aaminin kong may second-thought ako na sulatin ito, pero siguro ay may mapupulot ang ilang readers sa naging karanasan ko.
Bago natapos ang Agosto 2009 ay sinabihan ako ng isang kakilala na may gagawin kaming tabloid. Ang publisher ay bagong kakilala niya, at mayroon silang magandang business deal na niluluto. Sa business deal nila ay hindi na ako kasali.
Magiging managing editor ako ng tabloid at ang kakilala ko ang editor in chief. Eight pages ang tabloid, at lalabas mula Lunes hanggang Biyernes.
Ayon sa kakilala ko ay sinabi na niya sa publisher kung magkano ang suweldo ko. Lilinawin ko lang na bago ko pa nakilala ang publisher, ang kakilala ko na ang nagsabi kung magkano ang magiging suweldo ko—na para sa akin ay maliit.
Pero ako naman ay marunong makisama kaya sige na nga. Isa pa, medyo kailangan ko rin ng ekstrang kita dahil mahirap ang buhay.
I assumed na ang gagawin ko ay kolum ko, editorial at front page.
Sa madaling sabi ay naumpisahan ang proyekto. Ako na rin ang kumuha ng layout artist at ng editorial cartoonist.
Unang araw pa lang ng deadline ay naramdaman ko ng hindi okey ang sitwasyon. Sa aming bahay muna ginawa dahil ayoko nang pumasok sa opisina. Ako pa ang sumundo sa artist, nagdesisyon kung ano ang magiging template—at sa halip na 3 pahina ay 6 ang ginawa ko dahil ako pa ang gumawa ng mga balita at ibang laman.
Sinabi ko na sa kakilala ko na hindi ko kaya ang gayung sitwasyon. Ayoko na, first and last issue ko na ‘yun. Hindi naman siya umimik.
Kinabukasan ay tinawagan niya ako at nag-usap kami. Mahalaga aniya ang business deal nila ng publisher dahil nakakatulong iyon sa kanyang negosyo. Naawa naman ako kaya sabi ko, sige, ituloy natin ang dyaryo at baka-sakali na maka-adjust ako sa sitwasyon na araw-araw ay may ginagawa. Pero hindi na ‘kako puwede sa bahay mag-deadline, humanap na lang sila ng ibang place.
Kung nagtataka kayo kung bakit walang opisina, nagkasundo kami ng publisher na hindi na mag-oopisina para matipid sa gastos. Tutal sa pamamagitan ng internet ay kaya namang tapusin ang deadline.
Pero hindi dito natapos ang problema dahil may isyu sa pagitan ng kakilala ko at ng layout artist pagdating sa kanilang working schedules. At nagsabi sa akin ang layout artist na mukhang hindi rin siya tatagal, lalo pa at sa bahay naman nila tinatapos ang deadlines. Pagdating pa raw doon ng kakilala ko saka gumagawa ng materials nito dahil walang computer sa bahay. Ang kakilala ko ay may issues din naman kontra sa layout artist dahil masyado raw maraming tao sa bahay ng mga ito, at mahirap ang parking. Sabi ko ang pinakasolusyon ay magkaroon siya ng sariling laptop para sa bahay naman niya linisin ang finished pages.
Sa madaling sabi, bumili ng laptop ang kakilala ko at pansamantala ay naplantsa ang mga problema.
Pumasok naman ang problema sa publisher.
Ayon sa publisher ay hindi niya gusto ang tinatakbo ng tabloid dahil masyadong showbiz. Siyanga pala, ang publisher ay isang abogado at tawagin natin siyang si “Atty.”
Nagpaliwanag ako kay Atty. na unti-unti ay maaalis naman sa pagka-showbiz ang tabloid dahil nangangapa pa lang kami dahil halos lahat ay ako ang sumusulat ng laman. Naghahanap din siya ng magagandang artikulo, pero ang gusto niya ay hindi siya magbabayad.
Naisip ko tuloy, kung magsusulat ako ng mga articles pero hindi na ako mag-e-edit ay kikitain ko na ang suweldo ko sa kanya. Ang nangyayari tuloy, nagsusulat na ako, nag-e-edit pa pero ang suweldo ay kayliit. Hindi pa ako makaalis sa bahay dahil araw-araw ang deadline. Sa totoo lang, medyo nasasagasaan na rin pati ang iba kong trabaho.
At anim na pahina ang ginagawa ko araw-araw! Samantalang managing editor lang ako at hindi EIC.
Dagdag pa rito, kapag busy ang kakilala ko ay ako na rin ang gumagawa ng pahina niya, kaya may mga pagkakataon na 8 pahina ang ginagawa ko araw-araw!
Alam kong hindi ito normal kaya kinausap ko ang publisher. Sabi ko sa kanya ay kailangan namin ng dagdag na tao dahil nabubulunan ako ng trabaho ay maliit lang naman ang suweldo ko. Aniya ay hindi posible ang dagdag na tao, pero may solusyon.
Napansin daw niya na mas skilled ako kaysa kakilala ko kaya ako na ang gagawin niyang EIC tutal ay nakita niyang ako rin naman halos ang gumagawa ng dyaryo. Sabi ko ay nakakahiya sa kakilala ko. Siya raw ang bahala tutal ay siya ang publisher. Sabi ko, basta gawin niyang malinaw ang usapan dahil ayokong lumabas na nanulot ako. Pero ayoko rin naman ‘kako na parang nagamit naman ako sa business deal nila kung anuman iyon. Pakiramdam ko kasi ay nae-exploit ako ng dalawa.
Nagkausap sila at medyo hindi naging maganda ang resulta. Pero dahil sa business deal nila ay pumayag na rin ang kakilala ko na mag-step down as EIC at maging section editor na lang. At sasabihin ko sa inyo, mula noon ay naging delingkwente ang pagpapadala niya ng materials, at madalas kaysa hindi ay inaabot ako ng gabi sa pagte-check ng finished layouts dahil sa kanya.
At ang publisher naman palibhasa’y abogado ay maligalig pa sa batang pinadedede. Ipinagmamalaki niya sa akin na kaibigan niya si Sen. Chiz Escudero, na noon ay matunog na kakandidato sa pagkapangulo. Mahigpit ang bilin niya sa akin—walang write-ups tungkol sa mga kalaban ni Chiz, and if possible, dapat naman ay may balita (na maganda) tungkol kay Chiz.
Nagsuspetsa ako na gusto niyang gamitin ang tabloid niya para sa kandidatura ni Chiz.
In fairness to Atty., bukod sa “Chiz factor” ay wala naman siyang angal sa mga ginagawa ko sa dyaryo at appreciated niya ang mga sinusulat ko. ‘Yun nga lang, naramdaman ko na super kuripot siya.
Hindi kumpleto ang unang suweldo ko at na-delay pa nang ilang araw. Pinalampas ko muna iyon. Natagalan din bago siya nakapagbigay ng external hard drive sa layout artist (napuno na kasi ang HD ng laptop niya). At bukod sa tabloid, pinagagawa niya ng extra na trabaho ang layout artist pero kasama na iyon sa suweldo sa tabloid.
Sa pagdaan ng mga araw ay lumala ang sitwasyon dahil hindi gusto ni Atty. ang mga materials ng kakilala ko dahil masyado raw libelous. Sabi ko sa kanya, batay sa usapan namin ay hindi ko pakikialaman ang materials ng kakilala ko kaya siya ang umareglo sa problema. Madalas niya akong tawagan tungkol sa ganitong sitwasyon, mainit ang ulo niya. Reklamo naman ng kakilala ko, hindi tumupad si Atty. sa naging business deal nila at napakapangit nang ginawa nito na parang sinabotahe ang negosyo niya. Naramdaman kong hindi na okey ang sitwasyon sa pagitan naming tatlo dahil may kanya-kanya na kaming issues sa isa’t isa. Napapagod ako emotionally at physically sa isang trabahong hindi ko ma-enjoy dahil sa dami nang nagsusulputang problema.
At gusto ko nang umayaw. Marami akong nami-miss sa buhay dahil sa dedikasyon sa propesyon, bukod pa sa wala naman akong maramdaman na may patutunguhan ang mga ginagawa ko. Magtatapos na noon ang Setyembre pero pakiramdam ko ay isang taon ko nang ginagawa ang nasabing tabloid sa tindi ng mga kaganapan—lalo pa’t dumalaw si Ondoy na talaga namang nakaka-depress.
Isang araw ay excited na tumawag si Atty. sa akin at sinabing sa ganitong petsa ang magiging headline namin ay “Chiz for president!” Magdiriwang kasi si Chiz ng birthday on October 11, 40 years old na ang senador, at sigurado raw si Atty. na magdedeklara ng kandidatura ang kanyang kaibigan. Scoop daw ito at kami ang mauunang magbalita sa mismong araw ng birthday ng senador.
Hindi ko alam pero may reservation ako sa pagkandidato ni Chiz. May pakiramdam ako na hindi matutuloy. Siguro, kung matagal ka nang nag-oobserba sa ating political landscape, matututo ka nang bumasa ng kilos ng mga pulitiko. At aaminin kong hindi ako kampante sa magiging headline namin come October 11.
Gayunpaman ay nagbibiruan kami ng layout artist. Sabi ko, pag napaupo si Chiz sa Malakanyang, dahil BFF ito ni Atty. ay malamang na mapuwesto kaming dalawa sa Office of the Press Secretary. Baka maging Usec pa ako. Siya naman ‘kako ang magde-design ng bagong website ng OPS-PIA.
Nawala ang euphoria nang September 30 ay hindi ako nakasuweldo. Gayundin ang artist. Para akong nanghina. Ang layout artist, napaiyak sa pagkadismaya.
Unang linggo ng October ay nag-text sa akin si Atty. Out of town daw siya, nasa kanya ang tseke ko. Pag nagkita raw kami ay iaabot niya, o kaya ay idedeposito niya sa account ko. Huwag ko raw kalilimutan ang headline sa Oct. 11.
A-singko na ng October ay di pa rin siya nagpaparamdam. Hindi rin siya nagdeposito sa bangko. Tinatamad na talaga ako.
Kinabukasan ay wala na akong ganang magtrabaho pero naghanda pa rin ako ng materials. Sabi ko sa layout artist ay mag-check siya ng account niya. After a while ay tumawag ang artist, sabi raw ni Atty. ay okey na ang salary. Pupunta raw siya sa bangko para tingnan.
Nagpunta rin ako sa bangko para mag-check. Walang pumasok sa aking account. Pagbalik ko sa bahay ay tumawag sa akin ang artist, umiiyak. Kalahati lang daw ang ipinasuweldo sa kanya ni Atty. Sabi ko, sa akin ay wala. Tuluyan nang uminit ang ulo ko.
Ang deadline na gagawin namin noon ay may dalawang full page ads. Sabi ko sa layout artist ay gawin pa rin namin pero hindi ipadadala sa printer, basta tapusin lang. Bibigyan ko ‘kako ng leksyon si Atty.
‘Yun na nga, kinabukasan ay tumawag sa akin ang layout artist at pinagmumura raw siya ni Atty. Bakit daw hindi kami nag-deadline. Sabi raw niya ay hindi ako nagpadala ng materials. For some strange reasons, hindi naman ako tinawagan ni Atty. Ang layout artist ang inaaway niya. Galit na galit daw sa telepono.
Almost P60,000 ang halaga ng 2 full page ad sa isyung iyon na hindi masisingil ni Atty. kung hindi lalabas ang isyu nang araw na iyon. Hindi naman ako ganoon kasama, bago mag-alas onse ng umaga, sapat na oras para ma-print ang tabloid, ay ipinadala ko sa printer ang mga materials for printing. By that time, devastated na si Atty.—at alam niyang sinunog ko na ang tulay sa pagitan namin.
Nag-usap kami ng layout artist at humingi ako ng pasensya sa kanya dahil nadamay siya sa napakaraming problema ng tabloid. Huwag na rin ‘kako niyang isoli ang external HD, ‘yun na ang bayad sa hindi ipinasuweldo sa kanya ni Atty.
Noong birthday ni Chiz ay hindi pa nagdeklara ng kandidatura ang butihing senador. ‘Kuryente’ ‘ika nga ng mga peryodista ang scoop ni Atty. Hindi rin ako nagkamali ng kutob.
Kinakasihan pa rin ako ng Diyos. Kung pinasuweldo ako ni Atty. ay natuloy ang headline sa kanyang tabloid noong Oct. 11 na “Chiz for president!’ Nasaan na kaya ang kredibilidad ko ngayon kung nagkataon?
Hindi na ako nagkainteres na ituloy ang tabloid dahil lalaki lang nang lalaki ang utang ni Atty. sa akin at sa layout artist. Magagaya kaming dalawa sa mga nag-a-apply sa abroad na lagay nang lagay sa illegal recruiter sa pag-asang makakaalis pero hindi naman. Kaya bago pa lumaki ang utang, itigil na lang.
Nagbanta si Atty. na idedemanda kami. Kita mo nga naman! Kami na ang hindi pinasuweldo ay kami pa ang madedemanda. Natakot ang layout artist palibhasa ay babae at bata pa, saka siya ang laging hina-harass ni Atty. Sabi ko sa layout artist, wala naman kaming kontrata, walang pinanghahawakan si Atty. na naging empleyado kami. Saka anu’t anuman, idudulog ko sa National Press Club ang aming problema.
Up to this day, wala pa naman akong natatanggap na summons.
To be fair, bago natapos ang October ay nagdeposito naman si Atty. sa aking account—‘yun nga lang, napakalaki ng kulang.
Sabagay, sanay na akong magantso. Ang Risingstar nga ay “milyon” ang hindi ibinayad sa akin sa suweldo, materials, copyright at royalty. Na-shock kayo, ano? Pero ibang kuwento iyan—baka next year ko na isulat dahil mas mahaba.
Kamakailan ay nakatanggap ako ng email mula kay Atty. Naririto ang kabuuan bagaman at may ilan akong na-edit para maproteksyunan ang katauhan ng ibang sangkot dito. Ang e-mail niya, copy furnished ang layout artist, ay may subject na “Closure” at ganito ang nilalaman:
Dear KC and (layout artist),
I would like to believe na kahit papaano may pinagsamahan naman tayo kaya am writing this.
When the two of you abruptly left (the tabloid), (layout artist) was the recipient of my understandable anger (Sorry for that, [layout artist]). I also appreciate your apology as I understand you can only layout if there is no material.) I also texted KC to call me but to date, he has yet to do so. I believe that as Editor, he has the obligation to formally inform the Publisher of his intentions. I deliberately did not want to talk to (layout artist) yet before KC and I got to talk. Since I don't think any explanation of that sort is forthcoming (since I made my texted request last week pa), am writing this to convey to you my thoughts on the matter as I want to close this matter already.
Ang ipinagtataka ko to date is why the sudden stoppage? Ganoon na ba ako kasama to deserve that? Am I that so bad that the staff can drop out of an engagement without even sufficient notice such that the issue had to be late and my contractual arrangement with (government agency) be affected?
To be candid about it, KC voiced out to me previously the matter of (kakilala ko) not submitting his articles. But I think I have already corrected that. Sabi naman ni (kakilala ko) nag-submit naman daw siya ng article for that issue. Besides, the salary was increased from (amount) to (amount) when he took over (kakilala ko) post.
Ang ipinagtatampo ko lang naman is that sana binigyan nyo ako ng notice at the time na hindi n’yo na balak gawin iyong issue. Hindi iyong late na tayo saka ninyo ako sasabihan na hanggang diyan na lang. From what I learned from my employee days, before making such a decision like that, it is the employee's duty to make a turn-over, inventory etc. and at least, sufficient time to enable the employer to continue his business in the smoothest way possible. Under the circumstances, it may be not wise to ask for a prior notice of 1 month as is usual but at least you should have given me a week para di naman naapektuhan negosyo ko.
Because of the incident, muntik nang matanggal ang accreditation ng (tabloid). In fact, ngayon lang kami ulit makapaglalabas ng issue ulit. I hope you realize ang impact ng inyong sudden disengagement.
I am now ready to talk because nasolusyonan ko na ang problema. We are back at (government agency) so we can relegate this chapter as part of (tabloid) birth pains. Hopefully, the next time you accept a similar engagement, you will also take what happened as a learning experience.
P.S.
(To layout artist),
I had to withhold the balance of your salary pending return of the hard drive. Pasensya ka na but I had to do it as I think, resignations are usually attended by making an inventory. Sabi ko naman, as soon as you return it, you can get the balance of P3,000. Also, you left yata some streamer in our office na nakasama doon sa tarps. I was trying to call you to arrange its return. If we do not hear anything from you on that, we will assume that you no longer need those.
-Atty
**
For the record ay wala akong natanggap na text message mula kay Atty. para tawagan siya. Nagtataka nga ako kung bakit ang layout artist ang inaaway niya samantalang lagi naman siyang tumatawag dati sa akin. Siguro ay dahil hindi nga niya ako pinasuweldo.
Hindi na rin kami nag-uusap ng aking kakilala, at nalaman ko na marami na siyang napagkuwentuhan na may gap daw kaming dalawa at may sama ako ng loob sa kanya.
Nakapagtataka na sa email ni Atty. ay marami siyang binanggit tungkol sa employer-employee relationship pero hindi niya nabanggit na dapat, tuwing a-kinse at katapusan, magpasuweldo sa tauhan ang employer. At sana ‘yung kabuuan ng suweldo ko ay ibinigay niya para kumpleto ang closure. After all, pinagmukha ko namang totoong diyaryo ang kanyang tabloid kaya nga nakapasa sa standards ng government agency na kliyente niya.
At sa kakilala ko naman, kung ano ang inaakala niyang gap namin at sama ng loob ko sa kanya, iisa lang ang kahulugan noon—guilt. Dahil alam niya, sa naging business deal nila ni Atty., kami ng layout artist ang nagdusa.
Ngayon, tuwing nagkikita kami ng layout artist ay natatawa na lang kami sa aming naging karanasan. Hindi na ‘kako kami makakapasok sa Malakanyang dahil umatras na si Sen. Chiz sa pagkapresidente—at pansamantalang iniwan ang pangakong bagong umagang darating sa 2010.
Off-topic, kung tumuloy si Sen. Chiz, sa kanya na ang boto ko—kahit hindi ko nakilala si Atty.
At magaan na rin ang pakiramdam ko ngayon, dahil sa ilang buwang nakalipas, parang tsonggong nakasakay sa balikat ko ang bagay na ito—na ngayon ay tuluyan ko nang naipagpag.
Maraming salamat sa pagbabasa ninyo, at pasenya na at kayo ay aking naging sounding board. Sana rin ay maihayag ng mga taong kasama sa kuwentong ito ang kanilang nasa damdamin para naman hindi ang panig ko lang ang inyong marinig. Sana magkalakas sila ng loob na magkuwento rin…

christmas 2009

2009-12-27T05:54:00.000-08:00

MERRY Christmas sa inyong lahat, at Happy New Year na rin!
Masaya at simple kung i-describe ko ang aming Pasko ngayon. Bago ang December 24 ay nag-attend ako sa napakaraming Christmas party at kung anu-anong activities kaya halos walang pahinga. December 23 ay birthday ng misis ko at nagkaroon pa sila ng reunion ng kanyang high school classmates na sa aming bahay ginawa, kaya ang Noche Buena namin ay simple na lang dahil medyo umay pa.
Maging ang gifts ay simple. Nakatanggap ako ng joke book mula sa aking mag-ina. Ang gift ko kay Misis ay mouse para sa kanyang computer. Kay Inez ay USB drive dahil kada semester ay naiwawala niya ang kanyang flash drive. Binigyan ko rin siya ng paborito niyang G-tech pen.
Maaga kaming nagsimba dahil inakala namin na marami kaming magiging bisita, pero maliban sa ilang kamag-anak ay walang masyadong dumating. Kokonti rin ang nagbahay-bahay na mga bata, sa tantiya ko ay limang grupo lang ang dumaan—kaya hindi masyadong nadisgrasya ang inihanda kong mga crisp P20 bills. Maging sa mga inaanak namin ay walang dumating. Marami ang nagsasabing kokonti talaga ang namasko ngayon dahil alam daw na medyo mahirap ang buhay dahil sa mga nagdaang kalamidad.
Well, ilang araw na lang at tapos na ang 2009. Sa pagpasok ng Bagong Taon, dumating din sana sa atin ang maraming positibong pagbabago, at mabawasan na ang maraming pangit at karumal-dumal na pangyayari sa ating bayan. At siyempre, ang pinaka-wish ko bukod sa mga pansarili kong hangarin, sana ay mas maging masigla ang ating comics industry.

Ito ang signature Christmas decor namin simula nang itayo ang bahay namin. Ang tawag namin sa reindeer ay si Olof (the other reindeer).

Simpleng Noche Buena.

Cheesy...

Hawig, di ba?

O, mas hawig?

dante barreno

2009-12-22T07:35:00.000-08:00

IPINAKITA sa akin ni Mang Nestor Malgapo ang illustrations ni Dante Barreno ng isang kuwentong sinulat ko para sa Philippine Adventures and Romance Comics at nagulat ako sa naging execution. Ang nasabi ko na lang, "Mukhang nasabik si Dante na magdrowing uli."
Isa si Dante sa mga illustrator noon na gamay na gamay kung paano bibigyang-buhay ang aking mga kuwento. Nagkaroon kami ng nobela, ang "Sa Ngalan Ng Anak" at hindi mabilang na short stories. Sa mga nagdaan kay Mang Nestor ay marami ang nagsasabing si Dante ang pinakamalapit ang mga pigura--although sa ngayon ay kitang-kita na ang talagang nakakuha sa hagod ng maestro ay ang kanyang anak na si Novo.
Anyway, dahil sa nakita kong illustrations ni Dante (na hindi ko puwedeng ilagay sa blog na ito dahil hindi pa napa-publish) ay nagplano ako na sa kanya ibigay ang isang script na inihanda ko sa Komikon 2010 para sa second issue ng Comicspotting.
Sana ay maging maganda ang budget ko next year para bukod kay Dante ay may iba pang illustrator mula sa old industry akong makatambal sa mga darating pang Komikon.
Ang image sa ibaba ay isang pahina ng naging tandem namin noon ni Dante.

the buzz january 2010 issue plug

2009-12-11T18:55:00.000-08:00

Out this month, December 2009. Krista-loaded issue. :)

kapamilya service award

2009-12-04T06:41:00.000-08:00

ISA ako sa mga recipient ng ABS-CBN Kapamilya Awards noong November 26 na ginanap sa Studio 10 ng network. Nakalimang taon na pala ako sa pagiging associate editor ng The Buzz Magasin (na ganito na rin katagal sa circulation).
Matagal na akong nagtatrabaho pero ngayon lang ako tumanggap ng service award kaya medyo special ito sa akin. Nakadalawang taon ako sa Caltex Philippines as maintenance techinician, one year sa Sanitary Wares Manufacturing Corporation as a production worker, seven years sa Atlas Publishing as editor (na kailangan ay 10 years na sa serbisyo bago makatanggang ng award), one year sa Star Cinema as member of the project development group, 1 year sa ABS-CBN Publishing nang mag-publish ng pocketbooks, 1 year sa Corazon Puiblishing (na di na ako sumama nang lumipat sa Bulacan), 2 years sa Manila Times as opinion and literary editor ng Kabayan and Metro News, at 2 years sa Risingstar Publishing.
Ang pinakamahaba kong record ay sa Atlas Publishing, na kung saka-sakali at makatatawid pa ako ng panibagong 5 years sa ABS-CBN ay posible kong malampasan.
Eleven years ko nang hawak ang The Batangas Post pero hindi ko naman ikino-consider na regular employment, at ang mga kontribusyon ko sa dyaryong ito ay ipinadadala ko lang thru e-mail.
Nang magsara ang department namin noong year 2000 sa ABS-CBN ay nangarap akong makabalik muli rito. Marami kasi akong naging trainings/seminars mula sa kanila na parang di ko naman nagamit, at ibang publications pa ang nakinabang. Kaya nang tawagin uli ako nila noong 2003 ay hindi ako nag-atubiling bumalik para naman makapagbayad ng utang na loob.
Special din sa akin ang award na ito dahil sa naging relasyon ko sa The Buzz Magasin. Nang simulan ito, kokonti lang ang naniniwala na magiging successful. Maging ang editor-in-chief noon, akala raw niya ay dalawang isyu lang at mawawala na. Isa ako sa matibay ang paniniwala na magtatagumpay ito, at sa kasalukuyan, masasabi kong nasa Top 3 ito ng mga magasin sa Pilipinas in terms of circulation.
Sa mga original staff ng The Buzz Magasin ay ako na rin lang ang natitira. So far, sa nakalipas na limang taon ay naka-2 managing editors na kami, bakante pa ngayon ang EIC post, 6 na art directors, apat na editorial assistants. ‘Yung puwesto ko na lang ang di pa napapalitan—at huwag naman muna sana dahil nag-e-enjoy pa nga ako.
By the way, masaya ang naging selebrasyon hosted by Vice Ganda, Pinky Webb and Atom Araullo. Sayang at wala kaming masyadong photos dahil hindi nakarating ang aming photographer na nagkataong may assignment kaya nagkasya na lang kami sa cellphone cam. Personal kaming kinamayan on stage ng mga big boss headed by Gabby Lopez and Charo Santos-Concio.
Bukod sa mala-red carpet treatment ay nag-perform din ang ilang talent ng Kapamilya at pinaka-outstanding para sa akin ang number ng ASAP sessionistas at ni Arnel Pineda. Nakakasabay ko sa elevator si Arnel kung minsan and I’ll admit hindi niya ako masyadong fan. Pero nang marinig ko siyang mag-perform nang live, malupit, pang-world class nga.
Nagkaroon din ng saglit na katahimikan para sa mga biktima ng Maguindanao massacre.
Nagtapos ang okasyon sa napakasarap na kainan.
May nagtanong sa akin kung may kasama raw bang cash ‘yung plake. Opo, meron… pero sa akin na lang ‘yun!

(Sa loob ng Studio 10 kung saan ginanap ang awarding. Isa sa mga bihirang pagkakataon na ako, sabi nga ni Kenkoy, ay isputing.)

(Ang dalawa pa sa staff ng The Buzz Magasin na tumanggap din ng service award, managing editor Athena 'Tintin' Fregillana at ang aming art director na si Willy Dizon.)

kuwento ng mga balasubas

2009-11-28T05:44:00.000-08:00

NOONG bago tumanggap ng pension ang aking mga biyenan ay tinulungan ko sila na makapagpatayo ng maliit na tindahan para may pagkakitaan at paglibangan. Alam naman ninyo ang mga retirado, pag napaupo na sa bahay at napasarap na walang ginagawa ay tuloy na sa panghihina at kalaunan ay magpapaalam na sa mundo.
Pareho na silang mid-60s pero malalakas pa naman ang katawan. At mas lalo silang nabanat nang magtindahan na paano nga’y laging nakilos at paminsan-minsan ay nagbubuhat nang hindi naman kabigatan gaya ng mga bote ng softdrinks, at mga paninda kapag namimili.
Palibhasa’y noon lang nakapagtindahan, kapag tinatanong ko kung kumusta ang kita ay napapangiti lang ang aking biyenang babae. Okey raw sana—pero maraming mangungutang.
Sabagay, kahit saang lugar ka magtindahan, laging may mangungutang—at karamihan sa mga utangerong ito ay balasubas.
Sabi ko sa kanila ay huwag nang magpautang. Hindi ‘kako baleng walang benta pero hindi rin naman umalis ang puhunan. Pag kasi utang, nawala na nga ang paninda, hindi pa alam kung kailan magbabayad ang nangutang. Maghintay na lang ‘kako ng mainam na costumer. Saka pag talagang firm sila sa hindi pagpapautang, mapipilitang dumukot sa bulsa ang mga mangungutang kapag kailangang-kailangan ang gustong bilhin.
Kaya naglagay ang biyenan ko ng malaking karatula na, “Hindi na po nagpapautang, nauubos ang puhunan.”
Paminsan-minsan kapag wala akong pasok o ginagawa ay tumatambay ako sa tindahan at tinitingnan ko ang operasyon. Napansin ko na kahit nagdudumilat na ang paunawa na bawal na ang mga balasubas, este, mangungutang, ay may nagpipilit pa rin. Kapag ganoon ay itinuturo ako ng biyenan ko at sasabihing, “Ayaw nang magpautang ng manugang ko, siya ang namumuhunan.”
Pero mabait ang biyenan ko kaya tiyak na pag-alis ko sa tindahan, babalik pa rin ang balasubas, este, ang nangungutang.
At may style na bulok naman ang ibang mamimili, alam n’yo ba? Bibili halimbawa ng nasa pakete na mantika, mamaya ay isosoli at maanta (spoiled) na raw. Pero kung papansinin mo, malaki na ang kulang sa pakete. Ang hula ko, kumuha lang ng gagamitin sa pamprito at saka isosoli ang natira at sasabihing maanta na. Ganoon din sa sitsirya. Kapag nakain na ang kalahati ay ibabalik at makunat na raw. Hindi nauubusan ng paraan sa panloloko ang mga balasubas!
Kaya gumawa uli ng karatula ang biyenan ko: “Bawal nang magsauli ng binili!”
Noong isang araw ay muntik na akong hindi nakapagpigil at muntik nakapanampal dahil na naman sa isang kabalasubasan na aking nasaksihan. May dumating na babae at kumuha (take note: hindi niya sinabi ang salitang ‘pabili’ o ‘pagbilhan’) ng kalahating kaha ng sigarilyo. Nang maibigay ng biyenan ko ay saka sinabing, “Mommy (Mommy ang tawag sa kanya ng mga customer), mamaya na po ang bayad nito. Mamaya pa kasi ako makakasingil sa ipinaglabada ko. Gusto kasing magsigarilyo ng mister ko ay wala pa kaming pera. Nag-iinit pa naman ang ulo noon pag nagpabili ng yosi at hindi ko nabigyan.”
Para akong nakakain ng taba ng baboy na may swine flu at agad akong na-high blood sa aking narinig! Hindi ko kasi nagustuhan ang kanyang linya ng argumento. Ibig sabihin, ang tindang sigarilyo ng biyenan ko na uutangin niya ang sagot para hindi mag-init ang ulo ng kanyang mister? Napakasuwerte naman ng lalaking iyon, samantalang ang mga biyenan ko’y kandakuba sa pagbawi sa puhunan para sa kakarampot na tubo!
Bago nakapayag ang aking biyenan ay inagaw ko sa babae ang sigarilyo. Sabi ko, “Wala kaming pakialam sa init ng ulo ng mister mo. Hindi na kami nagpapautang. At hindi kami nagtitinda para maging solusyon sa kahunghangan ng mister mo. Kung mainit ang ulo niya at wala siyang masigarilyo, problema niya ‘yun!”
Hinihintay kong sumagot ang babae nang pabalang. Sa unang pagkakataon, kahit ako’y maginoo (ne medyo bastos) ay baka makapanakit ako ng babae. Salamat na lang at pagkatapos niyang magulat sa pagsabat ko ay umalis na lang at hindi na umangal.
Alam kong hindi naging komportable ang aking biyenan sa naging sitwasyon. Pero maige na iyon kaysa maloko na naman siya. Nang itanong ko kung sino ang bumibili na iyon, taga-kabilang kalye raw na talagang napakasutil mangutang, hindi na lang niya matanggihan.
Palagay ko ay mapapadalas ako sa pagtambay sa tindahan. Palagay ko rin, malao’t madali ay mapapaaway ako kapag may nakatapat akong medyo may sayad din sa utak.
No problem. Kung minsan, kailangang ipakita sa ibang tao, lalo na sa mga hunghang, na pumapalag tayo para mabawasan ang kanilang pambabalasubas.

early christmas gift from inez

2009-11-18T21:44:00.000-08:00

Sweet!

Huwag maglagay ng pressure sa sarili

2009-11-08T18:38:00.000-08:00

NATURAL sa tao ang magtampo. At kapag nagtatampo ay nakapagbibitaw ng mabigat na salita—o banta. Ang mahirap, kapag nakapagbitaw na ng ganitong salita, ang pressure ay nasa iyong sarili na.
Gawin nating halimbawa ang isang kilala kong personalidad. Features editor siya ng isang babasahing pambabae na napakasikat. Global brand ang nasabing women’s magazine kaya naman nang ilabas dito sa Pilipinas ay natangay ng kasikatan nito ang sinasabi kong personalidad kaya naging kilala na rin ang pangalan niya sa publishing industry at maging sa entertainment world. Karamihan kasi sa mga cover niya ay mga celebrity na sikat.
Minsan ay nagkaroon sila ng argumento ng kanyang editor-in-chief at ng publisher dahil menor de edad ang celebrity na napisil niyang gawing cover story at interbyuhin para sa isang particular issue. Ang nasabing celebrity ay unti-unti nang nagkakapangalan noon sa showbiz at pinalalabas na hindi na menor. Pero aware ang EIC at ang publisher sa totoong edad ng celebrity.
Matigas sa kanyang paninindigan ang features editor na magamit na cover story ang menor de edad. Aniya ay kaya niyang lusutan iyon, at kung magkaroon man ng isyu o eskandalo, mas mapag-uusapan ang magasin at siguradong papatok lalo ang benta.
Ngunit mas takot ang publisher sa posibleng maging indulto, lalo na kung matawag ang pansin ng Department of Social Welfare and Development. Ang ginawa ng EIC at ng publsiher, kahit nasa imprenta na ang deadline ng magasin ay ipinabago pa rin sa ibang staff ang cover at inalis sa feature sa loob ang menor de edad.
Na-offend ang features editor at nasaktan ang ego. Agad siyang nag-resign at nagbanta: Maglalabas umano siya ng panibagong women’s magazine at pababagsakin niya ang dating magasin na pinaglilingkuran.
Dahil kilala na nga siya sa industriya ay madali siyang nakakuha ng financier para sa plano niyang bagong women’s magazine. Nakakuha siya ng staff at nabuo ang kumpanya. Sa unang tingin ay nasa pagsasakatuparan siya para sa banta na pababagsakin ang dating employer. Ngunit makalipas ang tatlong issue ay nagsara rin agad ang magasin dahil nainip ang financier sa return of investment, at nalakihan masyado sa overhead.
Bigo ang features editor sa kanyang banta. At dahil alam niyang nakarating sa dating employer ang nangyari sa kanyang project—lalo lang nasugatan ang kanyang ego.
Kamakailan ay nakuha uli siyang features editor sa isa pang lifestyle magazine kasi nga ay ito ang kanyang expertise. Ang masaklap, mukhang bago matapos ang 2009 ay magsasara na rin ang nasabing title. Gusto kong isipin kung ano ang pakiramdam niya ngayon. Ilang taon na ang nakararaan, ang kanyang banta sa dating employer ay nananatili pa ring walang katuparan.
Ito ang sinasabi ko—huwag nating lagyan ng pressure ang sarili natin kung tayo man ang nasa ganitong sitwasyon.
Marami na akong napanggalingang kumpanya. Ang ilan ay tinanggal din ako sa samutsaring kadahilanan. Sumasama ang loob ko pero hindi ako nagbabanta.
Ang pilosopiya ko, aalis ako na wala silang maririnig sa akin. Ngayon, kung may magandang mangyari sa akin sa aking panibagong tour of duty, sampal sa kanila iyon. Pero hinding-hindi ako nagbibitaw ng salitang gaya nang may ibabagsak ako, o may pagsisisihan sila sa pagtatanggal sa akin. Mahirap na.
Isa pa, ugaling bata naman iyon. Para bang dahil hindi ka naisali sa laro ay sasabihan mo ang ibang bata na, “Sige, bibili ako ng kendi hindi ko kayo bibigyan!”
Kung may kakayahan tayo, alam natin iyon sa ating sarili. Masibak man tayo sa trabaho kahit hindi natin kasalanan o dahil ipinaglaban lang natin ang ating karapatan, humayo tayo na walang galit sa dibdib. Magsimula tayo ng panibago na walang pabigat sa kalooban. Walang pressure. Ang oportunidad ay mas naghihintay sa mga nagpapakababa.

cmma best komiks story - 1990

2009-11-01T05:46:00.000-08:00

MARAMING salamat kay Erwin Cruz sa pagbibigay sa akin ng images ng kuwentong ito na sinulat ng dati kong kasamahan sa Atlas Publishing na si Benjie P. Valerio (nagtuturo ngayon sa KSA). Ang kuwentong ito ay nagtamo ng Unang Gantimpala sa Catholic Mass Media Awards bilang Best Komiks Story.
Na-publish ito noong December 1990 sa Pilipino Komiks, edited by Tita Opi (Ofelia Concepcion) and illustrated by Jess Olivarez. Sa okasyong ito ay pinarangalan na rin ng CMMA ang mga illustrator. Kung ano ang award na makuha ng writer ay iyon din ang igagawad sa illustrator. Isa ang CMMA sa unang kumilala sa husay ng mga taga-komiks, writer man o dibuhista.
Noong huling yugto ng dekada 80 at hanggang sa mag-resign siya noong mid-90s ay kinikilala si Ka Benjie bilang pinakamahusay na writer sa komiks, at hanggang ngayon, lalo na 'yung mga nakaabot pa ng kanyang kuwento ay natatandaan pa ang kanyang estilo. Mahusay siya sa mga neo-realism, at ang kanyang mga akda ay laging suportado ng mga datos na maingat niyang sinasaliksik.
Mapapansin din sa kuwentong ito ang pagiging relevant kahit halos dalawang dekada na ang nakalilipas mula nang malathala ito--pagpapatunay lang na karapat-dapat sa parangal na ibinigay ng CMMA.
At bilang patunay sa husay ni Ka Benjie, ang alam ko, bukod sa kuwentong ito ay dalawang kuwento pa niya ang naging finalist sa CMMA sa kasabay na taon.
Naririto ang buong kuwento:

konting tulong para kay tony mongcal

2009-10-27T07:52:00.000-07:00

SI Tony Mongcal ang may-ari ng place sa may Roosevelt (near Pantranco) na laging pinagdarausan ng miting at reunion ng mga komikero. Dati siyang letratista sa komiks at kapatid ni Jomari Mongcal. Na-admit siya sa hospital ngayon at medyo nangangailangan ng ating konting tulong. Sana makatulong tayo dahil malaki ang naibahagi niya sa pagkakasama-sama at pagkikita-kitang muli ng mga taga-komiks, at pagkakakilala ng mga luma at bagong komikeros.
Puwede kayong mag-text kay Rey Bendicio sa numero 09206311711 kung paano maipahahatid sa kanyang pamilya ang anumang tulong.
Si Mang Tony ay "TM" kung aming tawagin.

the buzz magasin nov. '09 issue at komikon

2009-10-21T08:55:00.000-07:00

OUT na sa market ang November 2009 issue ng The Buzz Magasin, and though alam ko na lagi naman kaming sold out, sana this time ay makabili rin kayo kasi nagdagdag kami ng print copies. Ang kikitain po ng isyung ito ay gagamitin bilang pantulong sa mga kababayan natin na napinsala ng mga nakaraang bagyo.
Isang special article din ang sinulat ko na kasama sa isyung ito na tungkol sa naging karanasan ng kaibigan natin at kapwa taga-komiks na si Bb. Glady Gimena na isa sa mga hinagupit ni Ondoy ang tahanan. Napakaespesyal ng karanasan ni Glady sapagkat nagpapatunay lang iyon sa kasabihang “Faith can move mountains.”
Bago kasi ang pagdating ni Ondoy ay nagkita-kita kami nina Glady kasama ang iba pang katropang romance writers sa Gateway, Cubao. Ang sasaya pa namin noon, but a week later ay ang hirap nang alalahanin ng mga masasayang kuwentuhan dahil sa mga naganap. Anyway, nakapaloob iyon sa article, at ang kuwento ni Glady might as well renew your relationship with the Creator.

MASAYA naman ang ginanap na Komikon last October 18 sa Megamall. Masaya dahil lahat nang nagbenta ng kanilang komiks ay hindi umuwing luhaan dahil maganda ang kita. Salamat sa mga kaibigan at hindi kakilala na bumili ng “Comicspotting” dahil nakabalikat ko kayo sa pagbibigay ng kaunting tulong sa mga na-Ondoy. At sana na-enjoy n’yo naman ang komiks para hindi lugi.
Dahil sa magandang simula, I might abandon the Filipino Komiks title (though nasa akin ang copyright) for the meantime and will concentrate on “Comicspotting”. Mas maganda ang vibes ko rito.
Congratulations kina Hazel Manzano at Gio Paredes na nanalo ng awards.
Saludo naman ako kay Gerry Alanguilan at sa mga bumubuo ng Komikon sa napakagandang event na ang layunin bukod sa pagpapasigla sa komiks industry ay makatulong sa mga naapektuhan ng kalamidad.

(Magkakasama kami sa mesa nina Omeng Estanislao, ako, Ner Pedrina at Aries Mendoza. Salamat sa napakahusay na si Carlo Pagulayan para sa picture.)

(Nagsadya pa sa Komikon si Arman Francisco para makiisa at makipagkuwentuhan sa mga dating kasamahan sa komiks.)